Właściwości farmakodynamiczne
Rutinoscorbin Witamina C Forte 500 mg

Właściwości farmakodynamiczne kwasu askorbowego

Rutinoscorbin Witamina C Forte (500 mg, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde) zawiera kwas askorbowy, który należy do grupy farmakoterapeutycznej preparatów witaminy C (kod ATC A11GA01). Witamina C stanowi związek niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, wspierając układ odpornościowy oraz pełniąc funkcję głównego antyoksydantu w środowisku wodnym ustroju.¹

Funkcje biologiczne kwasu askorbowego

Ze względu na swój potencjał oksydoredukcyjny, witamina C odgrywa kluczową rolę jako kofaktor wielu istotnych enzymów zaangażowanych w następujące procesy biochemiczne:

• Synteza kolagenu – zapewnia prawidłową budowę tkanki łącznej
• Synteza katecholoamin – ważnych neurotransmiterów
• Hydroksylacja steroidów, tyrozyny i substancji egzogennych – wpływa na metabolizm hormonów i detoksykację
• Biosynteza karnityny – niezbędnej w metabolizmie kwasów tłuszczowych
• Regeneracja kwasu tetrahydrofoliowego – istotnego dla syntezy DNA
• Alfa-amidacja peptydów – dotycząca hormonów peptydowych i neuropeptydów (np. ACTH, gastryna)

²

Wpływ na układ immunologiczny

Niedobór witaminy C prowadzi do istotnego upośledzenia funkcji układu odpornościowego. Szczególnie dotknięte są kluczowe procesy immunologiczne takie jak:

• Chemotaksja – zdolność komórek odpornościowych do migracji w kierunku czynnika zakaźnego
• Aktywacja dopełniacza – element odporności wrodzonej
• Produkcja interferonu – białka o działaniu przeciwwirusowym

Należy zauważyć, że pełna molekularna funkcja biologiczna witaminy C pozostaje nadal nie w pełni wyjaśniona.³

Wpływ na metabolizm żelaza

Kwas askorbowy znacząco poprawia wchłanianie żelaza poprzez dwa główne mechanizmy:

1. Redukcję jonów żelaza do łatwiej przyswajalnej formy
2. Tworzenie chelatów żelaza zwiększających jego biodostępność

⁴

Właściwości antyoksydacyjne

Witamina C wykazuje silne działanie antyoksydacyjne w kompartmentach wodnych organizmu, gdzie blokuje reakcje łańcuchowe zapoczątkowane przez zaktywowany tlen. Te właściwości przeciwutleniające pozostają w ścisłych biochemicznych interakcjach z funkcjami innych antyoksydantów, takich jak:

• Witamina E
• Witamina A
• Karotenoidy

Warto podkreślić, że sugerowana w literaturze zdolność witaminy C do redukcji potencjalnie kancerogennych substancji w przewodzie pokarmowym nie została dotychczas wystarczająco potwierdzona w badaniach naukowych.⁵

Szkorbut – konsekwencje niedoboru witaminy C

Przewlekły niedobór witaminy C prowadzi do rozwoju szkorbutu (gnilca lub choroby Moellera-Barlowa). Proces patologiczny rozwija się stopniowo przez kilka miesięcy, począwszy od stanu utajonego niedoboru. Pewne stany chorobowe, takie jak odra, żółtaczka, ostre urazy oraz zespoły upośledzonego wchłaniania, mogą znacząco przyspieszyć rozwój choroby. Podobny efekt może wywoływać długotrwałe stosowanie niektórych leków, w tym salicylanów i tetracyklin.⁶

Objawy kliniczne szkorbutu

Przebieg kliniczny szkorbutu charakteryzuje się następującą progresją objawów:

1. Objawy wczesne:
   • Zmniejszona wydolność fizyczna
   • Zmęczenie
   • Rozdrażnienie
2. Objawy zaawansowane:
   • Kruchość naczyń krwionośnych z wybroczynami
   • Erytrocyturia (obecność erytrocytów w moczu)
   • Zmniejszona odporność na infekcje (głównie z powodu upośledzonej fagocytozy)
   • Zapalenie dziąseł prowadzące do wypadania zębów
3. Objawy późne:
   • Krwawienia z błon śluzowych
   • Wybroczyny podskórne i wynaczynienia (początkowo widoczne pod językiem i na krawędziach dziąseł)

⁷

Dodatkowo w przebiegu szkorbutu mogą wystąpić:

• Niedokrwistość mikrocytowa niedobarwliwa – często utrzymująca się pomimo suplementacji żelaza
• Zaburzenia procesu gojenia ran – znaczne przedłużenie czasu gojenia
• Utrudnione tworzenie tkanki bliznowatej – nieprawidłowe blizny

⁸

Diagnostyka niedoboru witaminy C

Poziom witaminy C w organizmie może być oceniony poprzez pomiar jej stężenia we krwi. Dane populacyjne z badań niemieckich wskazują, że prawidłowe wartości stężeń, które zaspokajają zapotrzebowanie organizmu, wynoszą:

• U mężczyzn: 0,5 mg/dl
• U kobiet: 0,55 mg/dl

Powyższe wartości są zazwyczaj utrzymywane u osób zdrowych stosujących zrównoważoną dietę, włączając w to kobiety w ciąży. Dostępne dane wskazują, że dotyczy to również kobiet karmiących, jakkolwiek po kilku miesiącach laktacji obserwuje się spadek stężenia witaminy C zarówno w osoczu matki, jak i w mleku.⁹

Grupy ryzyka niedoboru witaminy C

Do osób szczególnie narażonych na niedobór witaminy C należą:

• Osoby w wieku powyżej 65 lat – zwłaszcza mężczyźni
• Osoby regularnie spożywające duże ilości alkoholu
• Palacze tytoniu
• Kobiety w ciąży i karmiące piersią
• Osoby stosujące niezrównoważoną dietę

Należy podkreślić, że długotrwałe stosowanie niektórych leków może znacząco zmniejszać rezerwy ustrojowe witaminy C. Dotyczy to w szczególności:

• Salicylanów
• Tetracyklin
• Kortykosteroidów

¹⁰

Stany kliniczne obniżające poziom witaminy C

W określonych stanach patologicznych dochodzi do znacznego spadku zawartości witaminy C w leukocytach i/lub zmniejszenia stężenia witaminy C w osoczu. Do takich stanów należą:

• Infekcje ostre
• Ostre zapalenie miąższu wątroby
• Ostre urazy
• Hemodializa

Ponadto, niskie stężenia witaminy C zarówno w osoczu, jak i w leukocytach obserwuje się w:

• Ostrych chorobach infekcyjnych
• Ostrych zespołach upośledzonego wchłaniania
• Końcowych stadiach choroby nowotworowej

¹¹