Interakcje leku
Retrovir 250 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Zydowudyna, będąca składnikiem aktywnym produktu Retrovir, może wchodzić w interakcje z wieloma lekami, co może prowadzić do zmian w jej farmakokinetyce, skuteczności terapeutycznej lub profilu bezpieczeństwa. Interakcje te mają różne podłoże, w tym mechanizmy konkurencyjnego hamowania metabolizmu, wpływ na wchłanianie lub antagonistyczne działanie farmakodynamiczne. ¹

Interakcje zmniejszające stężenie zydowudyny

Ryfampicyna znacząco zmniejsza AUC (pole pod krzywą zależności stężenia od czasu) zydowudyny, średnio o 48% ± 34%. Ta interakcja może prowadzić do częściowej lub całkowitej utraty skuteczności terapeutycznej zydowudyny. Z tego powodu jednoczesnego stosowania ryfampicyny i zydowudyny należy bezwzględnie unikać. ²

Klarytromycyna podawana doustnie zmniejsza wchłanianie zydowudyny. Aby zminimalizować tę interakcję, podczas skojarzonego stosowania obu leków należy zachować co najmniej dwugodzinną przerwę między ich podaniem. ³

Interakcje zwiększające stężenie zydowudyny

Probenecyd powoduje istotne zwiększenie AUC zydowudyny o 106% (w przedziale 100-170%). U pacjentów otrzymujących jednocześnie probenecyd i zydowudynę należy ściśle monitorować parametry hematologiczne ze względu na zwiększone ryzyko wystąpienia zaburzeń hematologicznych. ⁴

Lamiwudyna może powodować nieznaczne zwiększenie Cmax zydowudyny (o 28%), jednakże całkowite narażenie (AUC) nie ulega znaczącym zmianom. Co istotne, zydowudyna nie wykazuje wpływu na farmakokinetykę lamiwudyny. ⁵

Atowakwon zmniejsza stopień metabolizmu zydowudyny do jej glukuronidowego metabolitu, co prowadzi do zwiększenia stałej wartości AUC zydowudyny o 33% oraz zmniejszenia najwyższego stężenia metabolitu glukuronidowego w surowicy o 19%. Krótkotrwałe (do 3 tygodni) jednoczesne stosowanie atowakwonu i zydowudyny w standardowych dawkach podczas leczenia ostrego PCP (zapalenie płuc wywołane przez Pneumocystis jirovecii) prawdopodobnie nie zwiększa ryzyka działań niepożądanych. Jednak w przypadku długotrwałego leczenia atowakwonem pacjenci wymagają szczególnie uważnej obserwacji. ⁶

Jednoczesne stosowanie kwasu walproinowego, flukonazolu lub metadonu z zydowudyną prowadzi do zwiększenia AUC zydowudyny i jednoczesnego zmniejszenia jej klirensu. Chociaż kliniczne znaczenie tych zmian nie jest w pełni poznane ze względu na ograniczone dane, pacjenci przyjmujący te leki w skojarzeniu z zydowudyną wymagają ścisłej kontroli w kierunku potencjalnych objawów toksyczności zydowudyny. ⁷

Inne ważne interakcje

Z uwagi na antagonistyczne działanie zydowudyny i stawudyny in vitro, należy bezwzględnie unikać ich jednoczesnego stosowania, gdyż może to prowadzić do zmniejszenia skuteczności terapeutycznej. ⁸

W przypadku jednoczesnego stosowania zydowudyny i fenytoiny obserwowano zmiany stężenia fenytoiny we krwi – zarówno spadek (kilka przypadków), jak i wzrost (jeden przypadek). Z tego powodu u pacjentów otrzymujących jednocześnie oba leki należy starannie monitorować stężenie fenytoiny we krwi. ⁹

Istnieje wiele leków, które mogą zmieniać metabolizm zydowudyny poprzez kompetycyjne hamowanie sprzęgania jej z kwasem glukuronowym lub bezpośrednie hamowanie metabolizmu zachodzącego w mikrosomach wątroby. Do najważniejszych należą: kwas acetylosalicylowy, kodeina, morfina, indometacyna, ketoprofen, naproksen, oksazepam, lorazepam, cymetydyna, klofibrat, dapson i izoprynozyna. Przed zastosowaniem tych leków w skojarzeniu z produktem Retrovir należy zawsze uwzględnić możliwość wystąpienia interakcji, szczególnie w przypadku długotrwałej terapii. ¹⁰

Interakcje związane z potencjalnym zwiększeniem toksyczności

Szczególną uwagę należy zwrócić na równoczesne stosowanie leków o potencjalnym działaniu nefrotoksycznym lub mielosupresyjnym, takich jak:

• Pentamidyna podawana ogólnie – może nasilać toksyczność nerkową i hamować czynność szpiku kostnego
• Dapson – może nasilać mielosupresję
• Pirymetamina – zwiększa ryzyko działań niepożądanych ze strony układu krwiotwórczego
• Ko-trymoksazol – może potęgować efekt mielosupresyjny
• Amfoterycyna B – zwiększa ryzyko nefrotoksyczności i mielosupresji
• Flucytozyna – może nasilać działania niepożądane ze strony szpiku kostnego
• Gancyklowir – istotnie zwiększa ryzyko mielosupresji
• Interferon – może potęgować mielosupresyjne działanie zydowudyny
• Winkrystyna, winblastyna, doksorubicyna – cytotoksyczne leki przeciwnowotworowe nasilające mielosupresję

W przypadku konieczności jednoczesnego podawania zydowudyny i któregokolwiek z tych leków należy szczególnie uważnie kontrolować czynność nerek i parametry hematologiczne, a w razie konieczności zmniejszyć dawkę jednego lub więcej leków. ¹¹

Istotne jest, że dostępne dane z badań klinicznych nie wskazują na istotnie zwiększone ryzyko wystąpienia reakcji niepożądanych na zydowudynę przy jednoczesnym stosowaniu z ko-trymoksazolem, pentamidyną w postaci aerozolu, pirymetaminą i acyklowirem w dawkach stosowanych w profilaktyce zakażeń oportunistycznych. ¹²

Interakcje zydowudyny z alkoholem

Chociaż w charakterystyce produktu leczniczego Retrovir nie ma bezpośrednich informacji dotyczących interakcji zydowudyny z alkoholem, należy zachować ostrożność ze względu na potencjalne mechanizmy interakcji. Etanol może wpływać na metabolizm zydowudyny poprzez upośledzenie funkcji wątroby i modulowanie aktywności enzymów odpowiedzialnych za metabolizm leku. Alkohol może również nasilać objawy niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego i przewodu pokarmowego.

Ponadto, alkohol może zmniejszać adherencję pacjenta do terapii antyretrowirusowej, co ma kluczowe znaczenie w skuteczności leczenia. Równoczesne spożywanie alkoholu może zwiększać ryzyko toksyczności wątrobowej, zwłaszcza u pacjentów z istniejącymi wcześniej chorobami wątroby, w tym zakażeniem HBV lub HCV.

Ze względu na brak szczegółowych danych dotyczących interakcji zydowudyny z alkoholem, zaleca się zachowanie ostrożności i w miarę możliwości unikanie jednoczesnego spożywania alkoholu podczas terapii produktem Retrovir.

Tabela klinicznie istotnych interakcji zydowudyny

Poziom istotności klinicznej interakcji oceniono na podstawie potencjalnych konsekwencji klinicznych oraz dostępnych danych naukowych. Wysoki poziom oznacza interakcje o udokumentowanym istotnym wpływie klinicznym, wymagające specjalnego postępowania; umiarkowany – interakcje mogące mieć znaczenie kliniczne u niektórych pacjentów; niski – interakcje o minimalnym lub niepewnym znaczeniu klinicznym. ¹³