Działania niepożądane
Retrovir 250 mg

Działania niepożądane leku Retrovir 250 mg

Profil działań niepożądanych zydowudyny (substancji czynnej leku Retrovir) jest zbliżony u pacjentów dorosłych i pediatrycznych. Monitoring bezpieczeństwa leku wykazał szereg działań niepożądanych o różnym stopniu ciężkości i częstości występowania, które wymagają szczególnej uwagi personelu medycznego prowadzącego terapię.¹

Najpoważniejsze działania niepożądane

Do najcięższych objawów niepożądanych wywoływanych przez zydowudynę należą zaburzenia hematologiczne: niedokrwistość (mogąca wymagać transfuzji krwi), neutropenia i leukopenia. Objawy te występują częściej u pacjentów otrzymujących wysokie dawki (1200-1500 mg/dobę) oraz u chorych w zaawansowanym stadium zakażenia HIV, szczególnie gdy rezerwa szpikowa przed leczeniem była zmniejszona, a liczba komórek CD4 jest mniejsza niż 100/mm³. W takich przypadkach może zaistnieć konieczność redukcji dawkowania lub przerwania leczenia.²

Zwiększoną częstość neutropenii obserwowano u pacjentów, u których przed rozpoczęciem leczenia produktem Retrovir stwierdzono niskie wartości komórek obojętnochłonnych, stężenia hemoglobiny i witaminy B12.³

Klasyfikacja działań niepożądanych według układów i częstości

Poniżej przedstawiono działania niepożądane, które uznano za mające związek z leczeniem produktem Retrovir, sklasyfikowane według układów i narządów oraz częstości występowania.⁴

Częstość występowania określono następująco:⁵

• bardzo często: ≥1/10
• często: ≥1/100 do <1/10
• niezbyt często: ≥1/1000 do <1/100
• rzadko: ≥1/10 000 do <1/1000
• bardzo rzadko: <1/10 000

Zmiana częstości działań niepożądanych w czasie leczenia

Obserwacje kliniczne wskazują, że częstość występowania nudności i innych często notowanych klinicznych działań niepożądanych stale zmniejsza się w ciągu pierwszych kilku tygodni leczenia produktem Retrovir. Ta tendencja została udokumentowana zarówno w badaniach kontrolowanych placebo, jak i w badaniach otwartych.⁶

Szczególne sytuacje kliniczne i specyficzne działania niepożądane

Działania niepożądane podczas zapobiegania transmisji wertykalnej HIV

W badaniu kontrolowanym placebo, dotyczącym stosowania zydowudyny w zapobieganiu przenoszenia wirusa z kobiety ciężarnej na płód, kliniczne działania niepożądane i nieprawidłowe wyniki laboratoryjne były podobne w grupie otrzymującej Retrovir i w grupie placebo. Jednakże u kobiet ciężarnych przed porodem, w grupie leczonej zydowudyną, często obserwowano tendencję do występowania lekkiej lub średnio nasilonej niedokrwistości.⁷

W tym samym badaniu stężenie hemoglobiny u noworodków otrzymujących zgodnie ze wskazaniem produkt Retrovir było nieznacznie niższe niż u noworodków z grupy placebo. Nie zachodziła jednak konieczność przetaczania krwi, a niedokrwistość ustępowała w ciągu 6 tygodni od zakończenia podawania leku. Inne kliniczne objawy niepożądane oraz zmiany w parametrach laboratoryjnych były podobne jak w grupie placebo.⁸

Należy zaznaczyć, że nie są znane odległe skutki narażenia organizmu na działanie produktu Retrovir in utero oraz w okresie niemowlęcym.⁹

Kwasica mleczanowa

U pacjentów leczonych analogami nukleozydów, w tym zydowudyną, obserwowano przypadki kwasicy mleczanowej, czasami zakończone zgonem. Powikłanie to występuje zazwyczaj w powiązaniu z ciężkim powiększeniem i stłuszczeniem wątroby.¹⁰

Lipoatrofia

Leczenie zydowudyną jest związane z utratą podskórnej tkanki tłuszczowej (lipoatrofią), w szczególności w obrębie twarzy, kończyn i pośladków. Pacjentów przyjmujących Retrovir należy regularnie badać i przeprowadzać szczegółowy wywiad w kierunku objawów lipoatrofii. W razie stwierdzenia rozwoju lipoatrofii nie zaleca się kontynuowania leczenia produktem Retrovir.¹¹

Zaburzenia metaboliczne

Podczas leczenia przeciwretrowirusowego mogą zwiększać się stężenia lipidów i glukozy we krwi, co wymaga regularnego monitorowania parametrów biochemicznych.¹²

Zespół rekonstrukcji immunologicznej

U pacjentów z ciężkimi niedoborami immunologicznymi, zakażonych HIV, w czasie rozpoczynania złożonej terapii przeciwretrowirusowej (CART) wystąpić może reakcja zapalna na niewywołujące wcześniej objawów lub przetrwałe patogeny oportunistyczne. Zjawisko to, określane jako zespół rekonstrukcji immunologicznej, jest wynikiem poprawy odpowiedzi immunologicznej umożliwiającej zwalczanie obecnych już w organizmie patogenów.¹³

Zgłaszano także przypadki zaburzeń autoimmunologicznych (takich jak choroba Gravesa-Basedowa, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, zapalenie wielomięśniowe oraz zespół Guillain-Barrè) w kontekście rekonstrukcji immunologicznej. Czas do ich wystąpienia jest bardziej zróżnicowany i mogą one wystąpić wiele miesięcy po rozpoczęciu leczenia.¹⁴

Martwica kości

Notowano występowanie martwicy kości, szczególnie u pacjentów z ogólnie znanymi czynnikami ryzyka, zaawansowanym stadium zakażenia HIV lub długotrwale poddawanych złożonej terapii przeciwretrowirusowej (CART). Częstość występowania tego powikłania nie jest dokładnie określona.¹⁵

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, Tel.: + 48 22 49 21 301, Faks: + 48 22 49 21 309, strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl.¹⁶

Działania niepożądane można zgłaszać również bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu.¹⁷