Właściwości farmakodynamiczne leku Pamigen

Donepezyl, będący substancją czynną produktu leczniczego Pamigen, wykazuje specyficzne działanie farmakodynamiczne w obrębie ośrodkowego układu nerwowego, co warunkuje jego zastosowanie w leczeniu otępienia w chorobie Alzheimera. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę właściwości farmakodynamicznych tego leku z uwzględnieniem mechanizmu działania oraz dowodów klinicznych potwierdzających jego skuteczność.¹

Klasyfikacja farmakoterapeutyczna

Donepezyl należy do grupy farmakoterapeutycznej leków stosowanych w leczeniu otępienia, a dokładniej do inhibitorów cholinesterazy. Według klasyfikacji ATC lek oznaczony jest kodem N06DA02.²

Mechanizm działania

Chlorowodorek donepezylu działa jako swoisty, odwracalny inhibitor acetylocholinesterazy, która jest dominującą formą cholinesterazy występującą w mózgu. Istotnym aspektem farmakodynamicznym donepezylu jest jego wysoka selektywność względem acetylocholinesterazy w porównaniu do butylocholinesterazy. Badania in vitro wykazały, że donepezyl hamuje acetylocholinesterazę ponad 1000 razy silniej niż butylocholinesterazę, która występuje głównie poza ośrodkowym układem nerwowym.³

Właściwości farmakodynamiczne w otępieniu alzheimerowskim

W badaniach klinicznych z udziałem pacjentów z otępieniem w chorobie Alzheimera, stosowanie chlorowodorku donepezylu w schemacie dawkowania raz na dobę wykazało stabilne hamowanie aktywności acetylocholinesterazy. Efekt ten był zależny od dawki:

• Dawka 5 mg – hamowanie aktywności enzymu o 63,6% (mierzone w błonie erytrocytów)⁴
• Dawka 10 mg – hamowanie aktywności enzymu o 77,3% (mierzone w błonie erytrocytów)⁵

Wykazano korelację między stopniem hamowania acetylocholinesterazy (AchE) w krwinkach czerwonych a zmianami w skali ADAS-Cog, która jest czułym narzędziem pomiarowym wybranych elementów funkcji poznawczych. Ta zależność stanowi istotny parametr farmakodynamiczny potwierdzający skuteczność leku.⁶

Wpływ na podłoże neuropatologiczne

Należy podkreślić, że wpływ donepezylu chlorowodorku na zmianę przebiegu podłoża neuropatologicznego choroby Alzheimera nie był przedmiotem badań. Z tego względu nie można stwierdzić, że lek ma bezpośredni wpływ na zahamowanie postępu choroby.⁷

Skuteczność kliniczna w leczeniu otępienia alzheimerowskiego

Skuteczność terapeutyczna chlorowodorku donepezylu w leczeniu otępienia w chorobie Alzheimera została potwierdzona w czterech badaniach klinicznych kontrolowanych placebo. Badania te obejmowały:

• Dwa badania trwające po 6 miesięcy
• Dwa badania trwające rok⁸

Metodologia oceny skuteczności

W sześciomiesięcznym badaniu klinicznym, na zakończenie leczenia donepezylem, zastosowano trzy komplementarne metody oceny skuteczności terapeutycznej:

• ADAS-Cog (Alzheimer’s Disease Assessment Scale-Cognitive) – skala mierząca zdolności poznawcze
• CIBIC (Clinician Interview Based Impression of Change with Caregiver Input) – skala wrażenia zmiany oparta na klinicznym wywiadzie, uwzględniająca ocenę opiekuna, służąca do oceny ogólnego funkcjonowania pacjenta
• Podskala Codziennych Czynności Klinicznej Skali Oceny Otępienia (Activities of Daily Living Subscale of the Clinical Dementia Rating Scale) – narzędzie mierzące zdolność funkcjonowania w życiu społecznym i rodzinnym oraz oceniające zainteresowania i możliwość samodzielnego funkcjonowania⁹

Kryteria odpowiedzi na leczenie

W badaniach klinicznych zdefiniowano następujące kryteria pozytywnej odpowiedzi na leczenie:

• Poprawa w skali ADAS-Cog o co najmniej 4 punkty
• Brak pogorszenia w skali CIBIC
• Brak pogorszenia w Podskali Codziennych Czynności Klinicznej Skali Oceny Otępienia¹⁰

Wyniki badań klinicznych

Analiza wyników klinicznych wykazała statystycznie istotną, zależną od dawki skuteczność donepezylu w porównaniu do placebo. Odsetek pacjentów odpowiadających na leczenie przedstawiono w poniższej tabeli:

Powyższe dane wskazują na statystycznie istotne zwiększenie odsetka pacjentów odpowiadających na leczenie chlorowodorkiem donepezylu w porównaniu do placebo. Efekt ten był zależny od dawki – wyższy odsetek odpowiedzi obserwowano przy dawce 10 mg w porównaniu do dawki 5 mg.<sup data-drug="Pamigen" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="% odpowiedzi, Planowana leczona populacja n = 365, Populacja oceniana n = 352. Grupa Placebo 10% 10%, Grupa Donepezil 5 mg 18%* 18%*, Grupa Donepezyl 10 mg 21%* 22%**. * p<0.05, ** p11