Właściwości farmakodynamiczne tapentadolu

Tapentadol, substancja czynna leku Palexia retard, należy do grupy farmakoterapeutycznej: leki przeciwbólowe, opioidy, inne opioidy (kod ATC: N02AX06). Jest to silnie działająca substancja przeciwbólowa charakteryzująca się podwójnym mechanizmem działania – wykazuje właściwości agonisty receptora opioidowego µ oraz dodatkowe właściwości hamowania wychwytu zwrotnego noradrenaliny. Ten unikalny mechanizm przyczynia się do skutecznego działania przeciwbólowego tapentadolu, które występuje bezpośrednio, bez udziału aktywnych farmakologicznie metabolitów.¹

Modele skuteczności przeciwbólowej

Skuteczność przeciwbólowa tapentadolu została potwierdzona zarówno w badaniach przedklinicznych, jak i klinicznych. W modelach przedklinicznych wykazano efektywność tapentadolu w leczeniu różnych rodzajów bólu, w tym:

• bólu nocyceptywnego
• bólu neuropatycznego
• bólu trzewnego
• bólu zapalnego

Skuteczność kliniczna została zweryfikowana w badaniach z wykorzystaniem tapentadolu w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu, które obejmowały leczenie bólu nienowotworowego nocyceptywnego, przewlekłego bólu neuropatycznego oraz przewlekłego bólu nowotworowego.²

Skuteczność w badaniach klinicznych

Badania kliniczne dotyczące bólu związanego z chorobą zwyrodnieniową oraz przewlekłego bólu okolicy lędźwiowo-krzyżowej wykazały, że tapentadol zapewnia porównywalne działanie przeciwbólowe do silnego opioidu zastosowanego jako komparator. W badaniach nad bolesną, obwodową neuropatią cukrzycową zaobserwowano, że tapentadol wykazywał działanie wyraźnie różniące się od placebo użytego jako komparator.³

Wpływ na układ krążenia

Przeprowadzono dokładne badania mające na celu ocenę wpływu tapentadolu na układ sercowo-naczyniowy, ze szczególnym uwzględnieniem odstępu QT. Wyniki badań nie wykazały wpływu wielokrotnych dawek tapentadolu – zarówno terapeutycznych, jak i znacznie przekraczających dawki terapeutyczne – na odstęp QT w zapisie EKG. Ponadto, tapentadol nie wywierał istotnego wpływu na inne parametry elektrokardiograficzne, takie jak:

• częstotliwość rytmu serca
• odcinek PR
• zespół QRS
• morfologię fali T i U

Brak wpływu na parametry elektrokardiograficzne potwierdza bezpieczeństwo kardiologiczne stosowania tapentadolu w dawkach terapeutycznych.⁴

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Rozszerzenie wskazania na dzieci w wieku powyżej 6 lat oparte zostało na podejściu ekstrapolacji dopasowania ekspozycji, popartym symulacjami modelu farmakokinetyki populacyjnej (popPK). Badania wykazały, że przy stosowaniu zalecanych dawek u dzieci osiągana jest podobna ekspozycja na tapentadol jak u dorosłych.⁵

Przeprowadzono randomizowane, aktywnie kontrolowane, otwarte badanie typu non-inferiority (KF5503/66) z udziałem 69 dzieci w wieku od 6 do mniej niż 18 lat, cierpiących na silny ból wymagający leczenia opioidami przez co najmniej 14 dni. W badaniu tym 45 dzieci zostało losowo przydzielonych do grupy otrzymującej tapentadol o przedłużonym uwalnianiu. Pacjenci pediatryczni byli leczeni dawkami dostosowanymi do masy ciała, wynoszącymi od 25 mg do 250 mg tapentadolu o przedłużonym uwalnianiu dwa razy na dobę, lub równoważnymi dawkami leku porównawczego przez 14-dniowy okres leczenia.⁶

Profil bezpieczeństwa tapentadolu o przedłużonym uwalnianiu u dzieci był porównywalny z lekiem referencyjnym i podobny do profilu bezpieczeństwa obserwowanego u dorosłych leczonych tym samym preparatem. Dodatkowo, profil bezpieczeństwa tapentadolu o przedłużonym uwalnianiu został potwierdzony u 9 dzieci podczas otwartego okresu przedłużenia badania, trwającego do jednego roku.⁷

Dane postmarketingowe

Po wprowadzeniu leku Palexia retard na rynek przeprowadzono dwa dodatkowe badania w celu uzyskania danych dotyczących jego stosowania w codziennej praktyce klinicznej. Skuteczność tabletek tapentadolu o przedłużonym uwalnianiu została zweryfikowana w badaniu wieloośrodkowym, randomizowanym, z podwójną ślepą próbą u pacjentów cierpiących na ból okolicy lędźwiowo-krzyżowej z komponentą neuropatyczną (badanie KF 5503/58).⁸

W badaniu tym porównywano redukcję bólu o średniej intensywności w grupie pacjentów stosujących tapentadol oraz w grupie pacjentów otrzymujących połączenie tapentadolu w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu i pregabaliny w formie tabletek o natychmiastowym uwalnianiu.⁹

Przeprowadzono również badanie otwarte, wieloośrodkowe, randomizowane u pacjentów z ostrym, przewlekłym bólem okolicy lędźwiowo-krzyżowej z komponentą neuropatyczną (KF 5503/60). W badaniu tym stosowanie tapentadolu w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu wiązało się z istotną klinicznie redukcją intensywności bólu o średnim nasileniu.¹⁰

Tabelaryczne zestawienie właściwości farmakodynamicznych tapentadolu