Właściwości farmakodynamiczne escytalopramu

Escytalopram, substancja czynna produktu leczniczego Mozarin Swift, należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako leki przeciwdepresyjne, selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (kod ATC: N06AB10). Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące właściwości farmakodynamicznych tego leku, obejmujące mechanizm działania, efekty farmakodynamiczne oraz wyniki badań skuteczności klinicznej w różnych wskazaniach.¹

Mechanizm działania

Escytalopram wykazuje wysoce selektywne działanie jako inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT), charakteryzując się dużym powinowactwem do pierwotnego miejsca wiązania na transporterze serotoninowym. Związek ten posiada również zdolność wiązania się z allosterycznym miejscem na transporterze serotoniny, jednak z powinowactwem około 1000 razy mniejszym niż do miejsca pierwotnego. Istotną cechą farmakologiczną escytalopramu jest jego wysoka selektywność w stosunku do transportera serotoninowego przy jednoczesnym braku lub minimalnym powinowactwie do wielu innych receptorów, w tym 5-HT1A, 5-HT2, dopaminergicznych D1 i D2, adrenergicznych α1, α2 i β, histaminowych H1, muskarynowych cholinergicznych, benzodiazepinowych oraz opioidowych.²

W oparciu o dostępne dane naukowe, hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny stanowi jedyny prawdopodobny mechanizm działania wyjaśniający obserwowane efekty farmakologiczne i kliniczne escytalopramu.³

Efekt farmakodynamiczny

Wpływ escytalopramu na elektrofizjologię serca został dokładnie zbadany w kontrolowanym placebo badaniu EKG z zastosowaniem podwójnie ślepej próby u zdrowych osób. Wykazano, że zmiana odstępu QTc (z zastosowaniem korekty Friderici) w stosunku do wartości wyjściowych wyniosła 4,3 milisekundy (90% CI: 2,2; 64) przy zastosowaniu dawki terapeutycznej 10 mg na dobę. Dla dawki supraterapeutycznej wynoszącej 30 mg na dobę zmiana ta była bardziej wyraźna i osiągnęła wartość 10,7 milisekund (90% CI: 8,6; 12,8).⁴

Skuteczność kliniczna escytalopramu w różnych wskazaniach

Duże epizody depresyjne

Skuteczność escytalopramu w leczeniu dużych epizodów depresyjnych została potwierdzona w trzech z czterech krótkoterminowych (8-tygodniowych) badań klinicznych z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo. Aby ocenić długoterminową skuteczność leku w zapobieganiu nawrotom depresji, przeprowadzono badanie obejmujące 274 pacjentów, którzy początkowo pozytywnie zareagowali na leczenie escytalopramem w dawkach 10 mg lub 20 mg na dobę w 8-tygodniowej fazie otwartej. Następnie pacjentów losowo przydzielono do grupy kontynuującej leczenie escytalopramem w tej samej dawce lub do grupy otrzymującej placebo, przez okres do 36 tygodni. Wyniki badania jednoznacznie wykazały, że u pacjentów kontynuujących leczenie escytalopramem czas do wystąpienia nawrotu choroby był znacząco dłuższy w porównaniu z grupą placebo.⁵

Fobia społeczna

Escytalopram wykazał skuteczność w leczeniu fobii społecznej zarówno w trzech krótkoterminowych badaniach trwających 12 tygodni, jak i w 6-miesięcznym badaniu dotyczącym zapobiegania nawrotom u pacjentów, którzy wcześniej odpowiedzieli na leczenie. Dodatkowo przeprowadzono 24-tygodniowe badanie mające na celu ustalenie optymalnego sposobu dawkowania escytalopramu w fobii społecznej. Wyniki tego badania potwierdziły skuteczność leku w dawkach 5 mg, 10 mg i 20 mg.⁶

Zaburzenie lękowe uogólnione

Skuteczność escytalopramu w leczeniu zaburzenia lękowego uogólnionego (GAD) została potwierdzona we wszystkich czterech przeprowadzonych badaniach kontrolowanych placebo przy zastosowaniu dawek 10 mg i 20 mg na dobę. Analiza zbiorcza danych z trzech podobnych metodologicznie badań, obejmujących łącznie 421 pacjentów leczonych escytalopramem i 419 pacjentów otrzymujących placebo, wykazała znamienną przewagę escytalopramu. Odpowiedź na leczenie uzyskano u 47,5% pacjentów w grupie escytalopramu w porównaniu do 28,9% w grupie placebo. Remisję objawów zaobserwowano u 37,1% pacjentów leczonych escytalopramem, podczas gdy w grupie placebo odsetek ten wyniósł 20,8%. Co istotne, efekt terapeutyczny był obserwowany już od pierwszego tygodnia leczenia.⁷

Długoterminową skuteczność escytalopramu w leczeniu zaburzenia lękowego uogólnionego potwierdzono w badaniu trwającym od 24 do 76 tygodni. W tym randomizowanym badaniu oceniającym utrzymywanie się skuteczności terapeutycznej wzięło udział 373 pacjentów, którzy wcześniej odpowiedzieli na leczenie escytalopramem w dawce 20 mg na dobę podczas 12-tygodniowej fazy otwartej.⁸

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne

Skuteczność escytalopramu w leczeniu zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego (OCD) została potwierdzona w randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą. Po 12 tygodniach terapii pacjenci otrzymujący escytalopram w dawce 20 mg na dobę wykazali znaczącą poprawę mierzoną całkowitą punktacją w skali Y-BOCS (Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale) w porównaniu do grupy otrzymującej placebo. Kontynuacja badania do 24 tygodni wykazała, że zarówno dawka 10 mg, jak i 20 mg escytalopramu na dobę była skuteczniejsza niż placebo.⁹

Długoterminową skuteczność escytalopramu w zapobieganiu nawrotom zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego wykazano dla dawek 10 mg i 20 mg na dobę w badaniu obejmującym pacjentów, którzy wcześniej wykazali pożądaną reakcję na lek w 16-tygodniowej fazie otwartej. Następnie pacjenci ci byli leczeni przez 24 tygodnie w randomizowanej, kontrolowanej placebo fazie podwójnie ślepej próby, która potwierdziła skuteczność escytalopramu w zapobieganiu nawrotom OCD.¹⁰