Wpływ leku Lusama (pregabalina) na płodność, ciążę i laktację

Lek Lusama zawierający pregabalinę w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu (dostępny w dawkach 82,5 mg, 165 mg i 330 mg) wymaga szczególnej uwagi w kontekście stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, kobiet w ciąży oraz karmiących piersią. Niniejszy artykuł przedstawia szczegółowe informacje, które powinny być przekazane pacjentkom przez lekarzy przepisujących ten preparat.¹

Kobiety w wieku rozrodczym i antykoncepcja

Kobiety w wieku rozrodczym muszą być poinformowane o konieczności stosowania skutecznej metody antykoncepcji podczas całego okresu leczenia preparatem Lusama. Jest to istotne zalecenie wynikające z potencjalnego ryzyka dla rozwijającego się płodu.²

Stosowanie pregabaliny w ciąży

Pregabalina zawarta w preparacie Lusama wymaga szczególnej uwagi w przypadku pacjentek w ciąży. Badania przedkliniczne na modelach zwierzęcych dostarczyły niepokojących danych wskazujących na toksyczny wpływ tej substancji na procesy rozrodcze.³

Istotne jest, aby poinformować pacjentki, że pregabalina przenika przez barierę łożyskową u zwierząt laboratoryjnych, a dane wskazują na możliwość podobnego mechanizmu u ludzi, co może prowadzić do ekspozycji płodu na działanie leku.⁴

Ryzyko ciężkich wad wrodzonych

Przekazując informacje o ryzyku stosowania pregabaliny w ciąży, należy podkreślić wyniki badania obserwacyjnego przeprowadzonego w krajach skandynawskich. Badanie to objęło ponad 2700 ciąż, w których wystąpiła ekspozycja na pregabalinę w pierwszym trymestrze.⁵

Wyniki tego badania wykazały, że:⁶

• Częstość występowania ciężkich wad wrodzonych (MCM – major congenital malformation) w populacji dzieci eksponowanych na pregabalinę wynosiła 5,9% w porównaniu do 4,1% w populacji nieeksponowanej
• Skorygowany współczynnik zapadalności wraz z 95% przedziałem ufności wynosił 1,14 (0,96-1,35) w porównaniu z populacją nienarażoną
• Ryzyko to było również wyższe w porównaniu z populacjami eksponowanymi na inne leki: lamotryginę [1,29 (1,01-1,65)] oraz duloksetynę [1,39 (1,07-1,82)]

Szczegółowe analizy wykazały zwiększone ryzyko wystąpienia określonych kategorii wad rozwojowych, w tym:⁷

• Wady rozwojowe układu nerwowego – mogą obejmować zaburzenia rozwojowe mózgu, rdzenia kręgowego i innych elementów układu nerwowego
• Wady rozwojowe oka – mogą dotyczyć wszystkich struktur oka
• Rozszczepy ustno-twarzowe – w tym rozszczep wargi i/lub podniebienia
• Wady rozwojowe dróg moczowych i narządów płciowych – obejmujące nieprawidłowości w budowie i funkcjonowaniu układu moczowo-płciowego

Należy jednak zaznaczyć, że liczbowo wartości te były niewielkie, a szacunki nieprecyzyjne, co oznacza konieczność ostrożnej interpretacji tych danych. Niemniej jednak, informacje te stanowią istotny element oceny stosunku korzyści do ryzyka przy podejmowaniu decyzji o leczeniu pregabaliną podczas ciąży.⁸

Zalecenia dotyczące stosowania pregabaliny w ciąży

Z uwagi na potencjalne ryzyko dla płodu, należy poinformować pacjentki, że pregabaliny nie powinno się stosować podczas ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Oznacza to sytuacje, gdy oczekiwane korzyści dla matki znacznie przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu.⁹

Decyzja o zastosowaniu leku Lusama u kobiety w ciąży powinna być zawsze poprzedzona dokładną analizą stanu klinicznego, rozważeniem alternatywnych metod leczenia oraz szczegółowym omówieniem potencjalnych zagrożeń z pacjentką.

Stosowanie pregabaliny podczas karmienia piersią

Istotną informacją dla matek karmiących piersią jest fakt, że pregabalina przenika do mleka ludzkiego.¹⁰

Należy podkreślić, że wpływ pregabaliny na organizm noworodków i/lub niemowląt karmionych piersią pozostaje nieznany. Brak jest wiarygodnych danych dotyczących bezpieczeństwa ekspozycji niemowląt na pregabalinę poprzez mleko matki.¹¹

W tej sytuacji klinicznej konieczne jest podjęcie decyzji dotyczącej kontynuacji lub przerwania karmienia piersią lub kontynuacji/przerwania terapii pregabaliną. Decyzja ta powinna uwzględniać zarówno korzyści wynikające z karmienia piersią dla dziecka, jak i korzyści z leczenia dla matki.¹²

Wpływ pregabaliny na płodność

Podczas konsultacji z pacjentami, którzy planują posiadanie potomstwa, należy uwzględnić potencjalny wpływ pregabaliny na płodność. Informacje na ten temat mają różny charakter w zależności od płci pacjenta:

Płodność kobiet

Aktualnie brak jest danych z badań klinicznych dotyczących wpływu pregabaliny na płodność kobiet.¹³ Natomiast badania przedkliniczne na samicach szczurów wykazały niekorzystny wpływ pregabaliny na rozród, co stanowi istotną informację wymagającą uwzględnienia w kontekście klinicznym.¹⁴

Płodność mężczyzn

W odniesieniu do mężczyzn, dysponujemy danymi z dedykowanego badania klinicznego oceniającego wpływ pregabaliny na ruchliwość plemników. W badaniu tym zdrowym mężczyznom podawano pregabalinę w wysokiej dawce 600 mg na dobę.¹⁵

Po 3 miesiącach przyjmowania leku nie stwierdzono żadnego wpływu na ruchliwość plemników, co sugeruje brak istotnego klinicznie wpływu na ten parametr płodności męskiej.¹⁶

Jednak badania przedkliniczne prowadzone na samcach szczurów wykazały niekorzystny wpływ pregabaliny na rozród i rozwój.¹⁷

Należy podkreślić, że kliniczne znaczenie obserwacji poczynionych w badaniach na modelach zwierzęcych pozostaje nieznane i wymaga dalszych badań.¹⁸

Zalecenia dla lekarzy dotyczące komunikacji z pacjentkami

1. Poinformuj kobiety w wieku rozrodczym o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji podczas terapii pregabaliną
2. Omów z pacjentkami planującymi ciążę lub będącymi w ciąży ryzyko stosowania pregabaliny, ze szczególnym uwzględnieniem podwyższonego ryzyka wystąpienia ciężkich wad wrodzonych
3. Przedstaw dane liczbowe dotyczące ryzyka (5,9% vs 4,1% w populacji nieeksponowanej) oraz rodzaje potencjalnych wad rozwojowych
4. Podkreśl, że pregabaliny nie należy stosować w ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne przy znacznej przewadze korzyści nad ryzykiem
5. Omów kwestie związane z karmieniem piersią, informując o przenikaniu pregabaliny do mleka oraz braku danych o bezpieczeństwie dla niemowląt
6. Omów potencjalny wpływ pregabaliny na płodność, z uwzględnieniem różnic w dostępnych danych dla kobiet i mężczyzn

Właściwa komunikacja z pacjentką, oparta na aktualnych danych naukowych, pozwoli na podejmowanie świadomych decyzji terapeutycznych uwzględniających zarówno korzyści, jak i potencjalne ryzyko stosowania pregabaliny w specyficznych sytuacjach klinicznych związanych z rozrodczością.