Właściwości farmakodynamiczne leku Hypnogen

Hypnogen to preparat zawierający jako substancję czynną 10 mg winianu zolpidemu w postaci tabletek powlekanych. Zolpidem należy do grupy farmakoterapeutycznej leków nasennych i uspokajających, działających podobnie do benzodiazepin i oznaczony jest kodem ATC: N05CF02.¹

Mechanizm działania

Zolpidem należy do grupy imidazopirydyn i charakteryzuje się specyficznym mechanizmem działania polegającym na selektywnym wiązaniu z podtypem receptora omega-1 (znanym również jako podtyp benzodiazepinowy-1). Receptor ten stanowi jednostkę alfa kompleksu receptora GABA-A. W przeciwieństwie do benzodiazepin, które wiążą się nieselektywnie ze wszystkimi trzema podtypami receptora omega, zolpidem wykazuje zdolność selektywnego wiązania z podtypem omega-1, co determinuje jego charakterystyczny profil farmakologiczny.²

Modulacja działania kanału dla jonów chlorkowych poprzez receptor omega-1 prowadzi do wystąpienia specyficznego sedatywnego działania zolpidemu. Istotną właściwością farmakodynamiczną zolpidemu jest fakt, że jego działanie uspokajające występuje w dawkach mniejszych niż dawki konieczne do wywołania innych efektów, takich jak działanie przeciwdrgawkowe, zmniejszanie napięcia mięśni szkieletowych czy działanie przeciwlękowe.³

Wpływ na architekturę snu

Zolpidem wykazuje złożony wpływ na architekturę snu u ludzi. Badania wykazały, że lek:

• Skraca fazę snu utajonego – czyli czas potrzebny do zaśnięcia
• Zmniejsza liczbę przebudzeń nocnych – zapewniając bardziej ciągły sen
• Wydłuża całkowity czas trwania snu – zwiększając efektywność snu
• Poprawia jakość snu – zwiększając jego wartość regeneracyjną

Powyższe efekty związane są z charakterystycznym profilem elektroencefalograficznym zolpidemu, który różni się od profilu benzodiazepin. Badania wykazały, że zolpidem wydłuża zarówno fazę II, jak i fazę snu głębokiego (faza III i IV), które są szczególnie istotne dla procesów regeneracyjnych organizmu. Co ważne, w zalecanych dawkach zolpidem nie wpływa na czas trwania fazy REM (szybkich ruchów gałek ocznych), która jest kluczowa dla prawidłowych funkcji poznawczych.⁴

Skuteczność kliniczna

Skuteczność kliniczna zolpidemu została udokumentowana w randomizowanych badaniach klinicznych, które dostarczyły przekonujących dowodów na skuteczność zolpidemu przede wszystkim w dawce 10 mg.⁵

W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu z udziałem 462 młodych zdrowych ochotników z przemijającą bezsennością, zolpidem w dawce 10 mg wykazał istotną skuteczność kliniczną w porównaniu z placebo oraz dawką 5 mg:

• Zolpidem 10 mg: skrócenie średniego czasu zasypiania o 10 minut w porównaniu z placebo
• Zolpidem 5 mg: skrócenie średniego czasu zasypiania o 3 minuty w porównaniu z placebo

⁶

W kolejnym randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu z udziałem 114 pacjentów (z wyłączeniem osób w podeszłym wieku) z przewlekłą bezsennością, efekt terapeutyczny był jeszcze bardziej wyraźny:

• Zolpidem 10 mg: skrócenie średniego czasu zasypiania o 30 minut w porównaniu z placebo
• Zolpidem 5 mg: skrócenie średniego czasu zasypiania o 15 minut w porównaniu z placebo

⁷

Należy zaznaczyć, że u niektórych pacjentów może być skuteczna mniejsza dawka, wynosząca 5 mg, jednak pełna skuteczność kliniczna jest generalnie obserwowana przy dawce 10 mg.⁸

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania zolpidemu nie zostały potwierdzone u dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat. Przeprowadzono randomizowane badanie kontrolowane placebo z udziałem 201 dzieci w wieku 6-17 lat z bezsennością związaną z ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder), które nie wykazało skuteczności zolpidemu w dawce 0,25 mg/kg masy ciała na dobę (maksymalnie 10 mg na dobę) w porównaniu do placebo.⁹

W trakcie badań u dzieci i młodzieży odnotowano występowanie działań niepożądanych, ze szczególnym uwzględnieniem zaburzeń psychicznych i nerwowych, które pojawiały się znacznie częściej w grupie otrzymującej zolpidem w porównaniu z placebo:

Ze względu na brak potwierdzonej skuteczności oraz profil działań niepożądanych, stosowanie zolpidemu nie jest zalecane u pacjentów pediatrycznych.¹⁰