Właściwości farmakokinetyczne formoterolu fumaranu dwuwodnego – charakterystyka ogólna

Formoterol fumaran dwuwodny, substancja czynna produktu leczniczego Forastmin, wykazuje specyficzne właściwości farmakokinetyczne, które determinują jego działanie terapeutyczne. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę procesów farmakokinetycznych tego leku z uwzględnieniem jego wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz eliminacji.¹

Wchłanianie formoterolu

Po podaniu wziewnym formoterolu fumaranu dwuwodnego, około 90% dawki dostaje się do przewodu pokarmowego, gdzie ulega połknięciu i wchłonięciu. Z tego względu farmakokinetyka leku podanego doustnie ma istotne znaczenie także dla oceny właściwości preparatu podawanego drogą wziewną.²

Charakterystyka wchłaniania po podaniu doustnym

Formoterol fumaran dwuwodny podany doustnie w dawkach do 300 mikrogramów wykazuje dobrą biodostępność z przewodu pokarmowego. Po podaniu doustnym substancja w niezmienionej postaci osiąga maksymalne stężenie w osoczu stosunkowo szybko – w czasie od 0,5 do 1 godziny. Badania wykazały, że po podaniu dawki 80 mikrogramów drogą doustną, wchłonięciu ulega co najmniej 65% formoterolu.³

Ważną cechą farmakokinetyki formoterolu jest jej liniowość w zakresie badanych dawek (20-300 mikrogramów) przy podaniu doustnym. Oznacza to, że ekspozycja na lek zwiększa się proporcjonalnie do dawki. Istotne jest również, że wielokrotne podanie doustne w dawkach 40-160 mikrogramów na dobę nie powoduje kumulacji leku w organizmie.⁴

Charakterystyka wchłaniania po podaniu wziewnym

Po inhalacji dawek terapeutycznych formoterolu, substancja czynna jest obecna w osoczu w stężeniach poniżej granicy wykrywalności przy użyciu aktualnie dostępnych metod analitycznych. Ocena wchłaniania formoterolu po podaniu wziewnym opiera się zatem głównie na analizie wydalania z moczem, która wskazuje na szybkie wchłanianie substancji czynnej. Po podaniu wziewnym dawek od 12 do 96 mikrogramów, maksymalna szybkość wydalania z moczem występuje w ciągu 1-2 godzin po inhalacji, co pośrednio wskazuje na czas osiągnięcia maksymalnego stężenia leku w organizmie.⁵

Badania ilościowe wydalania formoterolu z moczem wykazały, że po podaniu produktu w postaci proszku do inhalacji (w dawkach 12 do 24 mikrogramów) oraz dwóch różnych preparatów w postaci aerozolu (w dawkach od 12 do 96 mikrogramów), ilość wchłoniętego formoterolu zwiększa się proporcjonalnie do dawki. Potwierdza to liniowy charakter farmakokinetyki także przy podaniu wziewnym.⁶

Dystrybucja formoterolu w organizmie

Formoterol charakteryzuje się umiarkowanym wiązaniem z białkami osocza na poziomie 61-64%, przy czym około 34% leku wiąże się głównie z albuminami. W zakresie stężeń terapeutycznych formoterolu w osoczu nie dochodzi do wysycenia miejsc wiązania, co zapewnia stabilną farmakokinetykę w całym zakresie dawek terapeutycznych.⁷

Metabolizm formoterolu

Formoterol podlega eliminacji z organizmu głównie poprzez procesy biotransformacji. Głównym szlakiem metabolicznym jest bezpośrednia glukuronizacja. Alternatywnym szlakiem metabolicznym jest glukuronizacja poprzedzona procesem O-demetylacji. Te szlaki metaboliczne zapewniają efektywną inaktywację i przygotowanie substancji czynnej do wydalenia z organizmu.⁸

Eliminacja formoterolu

Farmakokinetyka procesu eliminacji

Eliminacja formoterolu z krążenia ma charakter wielofazowy, a okres półtrwania zależy od analizowanego przedziału czasowego. Na podstawie pomiarów stężeń w osoczu krwi po 6, 8 lub 12 godzinach od podania doustnego ustalono, że okres półtrwania eliminacji wynosi 2-3 godziny. Natomiast analiza wskaźników wydalania z moczem między 3 a 16 godziną po podaniu wykazała, że okres półtrwania wynosi około 5 godzin.⁹

Drogi eliminacji formoterolu

Formoterol i jego metabolity są całkowicie usuwane z organizmu. Po podaniu doustnym, około ⅔ dawki jest wydalane z moczem, natomiast ⅓ z kałem. Po podaniu wziewnym, przeciętnie około 6 do 9% dawki wydalane jest w postaci niezmienionej z moczem. Klirens nerkowy formoterolu wynosi 150 ml/min, co wskazuje na aktywne procesy sekrecji w nerkach.¹⁰

Specyfika farmakokinetyczna preparatu Forastmin

Produkt leczniczy Forastmin zawiera 12 mikrogramów formoterolu fumaranu dwuwodnego w kapsułce twardej jako dawkę odmierzoną, przy czym dawka dostarczona przez ustnik inhalatora wynosi 9 mikrogramów substancji czynnej. Ta różnica wynika ze specyfiki systemu podawania leku i właściwości farmakokinetycznych formoterolu przy podaniu wziewnym.¹¹