Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Elvanse 20 mg

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania leku Elvanse

Przedkliniczne dane dotyczące lisdeksamfetaminy dimezylanu dostarczają ważnych informacji na temat bezpieczeństwa stosowania produktu leczniczego Elvanse. Wyniki badań obejmują ocenę potencjału uzależniającego, toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności, rakotwórczości oraz wpływu na rozród i rozwój. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis dostępnych danych przedklinicznych.¹

Potencjał uzależniający i wpływ na ośrodkowy układ nerwowy

Niekliniczne badania podatności na nadużywanie wykazały, że lisdeksamfetaminy dimezylan wywołuje u szczurów i małp subiektywne działanie podobne do pobudzającego wpływu deksamfetaminy na ośrodkowy układ nerwowy. Istotne jest jednak, że efekt ten charakteryzuje się opóźnionym początkiem i jest przemijający. Dodatkowo, wpływ na układ nagrody, który określono w badaniach dotyczących samodzielnego podawania substancji, okazał się być mniejszy niż w przypadku metylofenidatu czy kokainy. Dane te sugerują niższy potencjał uzależniający lisdeksamfetaminy w porównaniu do innych substancji psychostymulujących.²

Toksyczność po podaniu wielokrotnym

W badaniach toksyczności po podaniu wielokrotnym głównie obserwowano zmiany w zachowaniu zwierząt laboratoryjnych, przede wszystkim zwiększenie aktywności, co jest typowym efektem działania środków psychostymulujących. Zaobserwowano również zmniejszenie masy ciała, redukcję apetytu oraz spowolnienie wzrostu. Efekty te uznaje się za rezultat nasilonego działania farmakologicznego lisdeksamfetaminy dimezylanu.³

Genotoksyczność i rakotwórczość

Lisdeksamfetaminy dimezylan został poddany ocenie pod kątem potencjalnego działania genotoksycznego. W badaniach in vitro, obejmujących test Amesa oraz test komórek chłoniaka myszy, jak również w badaniach in vivo (test mikrojądrowy mysich komórek szpiku), nie stwierdzono działania genotoksycznego substancji.⁴

Należy zaznaczyć, że nie przeprowadzono bezpośrednich badań rakotwórczości lisdeksamfetaminy dimezylanu. Dostępne są natomiast dane z badań mieszaniny enancjomerów D i L amfetaminy w stosunku 1:1, które podawano myszom i szczurom przez 2 lata z pokarmem. W badaniach tych zastosowano następujące dawki:⁵

• Do 30 mg/kg masy ciała/dobę u samców myszy
• Do 19 mg/kg masy ciała/dobę u samic myszy
• Do 5 mg/kg masy ciała/dobę u samców i samic szczurów

W żadnej z tych grup nie stwierdzono działania rakotwórczego badanej mieszaniny.⁶

Toksyczność reprodukcyjna i rozwojowa

Przeprowadzono szereg badań oceniających wpływ lisdeksamfetaminy dimezylanu na rozród i rozwój. Po podaniu substancji ciężarnym szczurom w dawkach do 40 mg/kg masy ciała/dobę oraz ciężarnym królikom w dawkach do 120 mg/kg masy ciała/dobę nie stwierdzono wpływu na rozwój ani przeżywalność zarodków i płodów.⁷

Dodatkowo, stosowanie mieszaniny enancjomerów D i L amfetaminy w stosunku 3:1 w dawkach do 20 mg/kg masy ciała/dobę nie wykazało zaburzeń rozrodu ani rozwoju we wczesnym okresie zarodkowym u szczurów.⁸

W badaniu toksyczności u młodych osobników szczurów, które uwzględniało ocenę płodności po zaprzestaniu leczenia lisdeksamfetaminy dimezylanem, nie zaobserwowano niekorzystnego wpływu na płodność.⁹

Neurotoksyczność

Istotne dane dotyczą potencjalnej neurotoksyczności amfetaminy. W badaniach toksyczności ostrej, podanie dużych dawek amfetaminy (enancjomeru D lub mieszaniny enancjomerów D i L) powodowało u gryzoni długotrwały wpływ neurotoksyczny, w tym nieodwracalne uszkodzenia włókien nerwowych.¹⁰

Jednakże, w badaniach toksyczności lisdeksamfetaminy dimezylanu przeprowadzonych na młodych osobnikach szczurów i psów, nie zaobserwowano niekorzystnych zmian dotyczących ośrodkowego układu nerwowego. Znaczenie tych odkryć dla ludzi pozostaje nieznane.¹¹

Długotrwałe zmiany neurochemiczne i behawioralne

Wyniki badań przeprowadzonych na gryzoniach wskazują, że ekspozycja na amfetaminę (enancjomer D lub mieszanina enancjomerów D i L) w dawkach zbliżonych do stosowanych w praktyce klinicznej w okresie prenatalnym lub wcześnie po narodzeniu może prowadzić do długotrwałych zmian neurochemicznych i behawioralnych.¹²

Obserwowane zmiany behawioralne obejmowały:¹³

• Zaburzenia uczenia się – wpływ na procesy poznawcze i nabywanie nowych umiejętności
• Zaburzenia pamięci – upośledzenie zdolności zapamiętywania i przypominania informacji
• Zmiany aktywności ruchowej – alteracje w poziomie i charakterze aktywności motorycznej
• Zmiany w sferze funkcji seksualnych – modyfikacje zachowań i funkcji związanych z reprodukcją

Należy podkreślić, że nie przeprowadzono analogicznych badań z użyciem lisdeksamfetaminy dimezylanu, co stanowi ograniczenie w ekstrapolacji powyższych wyników na ten konkretny związek.¹⁴