Właściwości farmakodynamiczne leku Dexamethasone Krka

Dexamethasone Krka należy do grupy farmakoterapeutycznej kortykosteroidów do stosowania ogólnoustrojowego, a dokładniej glikokortykosteroidów, oznaczonej kodem ATC: H02AB02. Produkt dostępny jest w postaci tabletek w dawkach 4 mg oraz 8 mg deksametazonu.¹

Mechanizm działania

Deksametazon charakteryzuje się wyjątkowo silnym działaniem glikokortykosteroidowym o długim okresie aktywności farmakologicznej. Istotną cechą tego leku jest pomijalny efekt zatrzymywania sodu w organizmie, co czyni go szczególnie przydatnym w terapii pacjentów z niewydolnością serca oraz nadciśnieniem tętniczym. Siła działania przeciwzapalnego deksametazonu jest 7-krotnie większa w porównaniu do prednizolonu.²

Oprócz silnego działania przeciwzapalnego, deksametazon, podobnie jak inne glikokortykosteroidy, wykazuje działanie:

• Antyalergiczne – hamuje odpowiedź immunologiczną na alergeny
• Przeciwgorączkowe – obniża podwyższoną temperaturę ciała
• Immunosupresyjne – osłabia odpowiedź układu odpornościowego

³

Biologiczny okres półtrwania deksametazonu wynosi od 36 do 54 godzin, co uzasadnia jego zastosowanie w schorzeniach wymagających ciągłego działania glikokortykosteroidu.⁴

Badanie kliniczne RECOVERY w COVID-19

Badanie RECOVERY (Randomised Evaluation of COVid-19 thERapY) zostało zaprojektowane jako indywidualnie randomizowane, kontrolowane, otwarte, adaptacyjne badanie platformowe zainicjowane przez badaczy. Celem było ocenienie skuteczności potencjalnych metod leczenia u pacjentów hospitalizowanych z powodu COVID-19. Badanie przeprowadzono w 176 szpitalach państwowych na terenie Wielkiej Brytanii.⁵

Charakterystyka populacji badania RECOVERY

Do badania włączono łącznie 6425 pacjentów, których podzielono losowo na dwie grupy:

• Grupa otrzymująca deksametazon – 2104 pacjentów
• Grupa otrzymująca standardową opiekę medyczną – 4321 pacjentów

⁶

U 89% uczestników badania zakażenie wirusem SARS-CoV-2 zostało potwierdzone badaniami laboratoryjnymi. W momencie randomizacji stan kliniczny pacjentów przedstawiał się następująco:⁷

• 16% pacjentów – inwazyjna wentylacja mechaniczna lub pozaustrojowe utlenowanie krwi
• 60% pacjentów – tlenoterapia (z lub bez wentylacji nieinwazyjnej)
• 24% pacjentów – bez wsparcia oddechowego

Średni wiek uczestników badania wynosił 66,1 ± 15,7 lat, a kobiety stanowiły 36% populacji badania. Wśród badanych pacjentów zidentyfikowano następujące choroby współistniejące:⁸

• Cukrzyca – 24% pacjentów
• Choroby serca – 27% pacjentów
• Przewlekła choroba płuc – 21% pacjentów

Pierwszorzędowy punkt końcowy badania RECOVERY

Głównym ocenianym parametrem badania była śmiertelność w ciągu 28 dni od randomizacji. Wyniki wykazały statystycznie istotną różnicę na korzyść grupy leczonej deksametazonem w porównaniu do grupy otrzymującej standardową opiekę medyczną:<sup data-drug="Dexamethasone Krka" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Śmiertelność po 28 dniach była istotnie niższa w grupie leczonej deksametazonem niż w grupie podlegającej standardowej opiece medycznej, odnotowano odpowiednio 482 zgony w grupie 2104 pacjentów (22,9%) i 1110 zgonów w grupie 4321 pacjentów (25,7%) (współczynnik częstości, 0,83; 95% przedział ufności [CI], 0,75 do 0,93; P9

• Grupa deksametazonu: 482 zgony wśród 2104 pacjentów (22,9%)
• Grupa standardowej opieki: 1110 zgonów wśród 4321 pacjentów (25,7%)
• Współczynnik częstości: 0,83
• 95% przedział ufności (CI): 0,75 do 0,93
• Wartość p: <0,001

Analiza podgrup wykazała zróżnicowany wpływ deksametazonu w zależności od stopnia wsparcia oddechowego:¹⁰

Drugorzędowe punkty końcowe badania RECOVERY

Wyniki dotyczące czasu hospitalizacji wykazały, że pacjenci z grupy otrzymującej deksametazon byli hospitalizowani krócej w porównaniu do pacjentów z grupy standardowej opieki medycznej (mediana: 12 dni vs. 13 dni). Dodatkowo, w grupie deksametazonu obserwowano większe prawdopodobieństwo wypisu ze szpitala przy życiu w ciągu 28 dni (współczynnik częstości: 1,10; 95% CI: 1,03 do 1,17).¹¹

Podobnie jak w przypadku pierwszorzędowego punktu końcowego, największą korzyść z leczenia deksametazonem w kontekście wypisu ze szpitala w ciągu 28 dni zaobserwowano w grupach:¹²

• Pacjenci poddawani inwazyjnej wentylacji mechanicznej – współczynnik częstości: 1,48; 95% CI: 1,16-1,90
• Pacjenci otrzymujący tylko tlenoterapię – współczynnik częstości: 1,15; 95% CI: 1,06-1,24

Nie zaobserwowano natomiast korzyści ze stosowania deksametazonu w grupie pacjentów, których nie poddawano tlenoterapii (współczynnik częstości: 0,96; 95% CI: 0,85-1,08).¹³

Profil bezpieczeństwa w badaniu RECOVERY

W trakcie badania RECOVERY odnotowano cztery ciężkie zdarzenia niepożądane (SAE – serious adverse events), które były związane z badanym leczeniem:¹⁴

• Dwa przypadki związane z hiperglikemią (podwyższony poziom cukru we krwi)
• Jeden przypadek psychozy wywołanej steroidami
• Jeden przypadek krwawienia z górnego odcinka przewodu pokarmowego

Co istotne, wszystkie wymienione zdarzenia niepożądane całkowicie ustąpiły podczas obserwacji w badaniu.¹⁵

Analizy podgrup w badaniu RECOVERY

W ramach badania RECOVERY przeprowadzono również analizy wpływu deksametazonu na śmiertelność w ciągu 28 dni w podgrupach zdefiniowanych według wieku pacjentów oraz rodzaju wsparcia oddechowego w momencie randomizacji.¹⁶ Analizy te pozwoliły na lepsze określenie grup pacjentów, które odnoszą największą korzyść z leczenia deksametazonem w kontekście COVID-19.