Właściwości farmakokinetyczne cisplatyny

Produkt leczniczy Cisplatin-Ebewe zawierający cisplatynę w stężeniu 1 mg/ml w postaci koncentratu do sporządzania roztworu do infuzji wykazuje charakterystyczny profil farmakokinetyczny, który determinuje jego działanie przeciwnowotworowe oraz wpływa na schemat dawkowania. Poniżej przedstawiono szczegółowe właściwości farmakokinetyczne tego leku z uwzględnieniem dystrybucji, wiązania z białkami, metabolizmu oraz eliminacji.¹

Dystrybucja tkankowa

Po podaniu dożylnym cisplatyna charakteryzuje się szybką dystrybucją do wszystkich tkanek organizmu. W zależności od zastosowanej dawki terapeutycznej (od 20 do 120 mg/m² powierzchni ciała) obserwuje się zróżnicowane stężenie leku w poszczególnych tkankach i narządach. Największe stężenia cisplatyny stwierdza się w:²

• wątrobie
• gruczole krokowym
• nerkach

Nieco mniejsze stężenia cisplatyny odnotowuje się w następujących narządach:³

• pęcherz moczowy
• mięśnie
• jądra
• trzustka
• śledziona

Najmniejsze stężenia cisplatyny obserwuje się w:⁴

• jelitach
• nadnerczach
• sercu
• płucach
• mózgu
• móżdżku

Wiązanie z białkami osocza

Cisplatyna wykazuje wysokie powinowactwo do białek osocza. Ponad 90% całkowitej ilości leku obecnej w osoczu wiąże się nieodwracalnie z białkami w ciągu dwóch godzin od momentu podania. Jest to istotne z punktu widzenia działania przeciwnowotworowego, ponieważ frakcja związana z białkami nie wykazuje aktywności przeciwnowotworowej. Ten znaczny stopień wiązania z białkami wpływa również na farmakokinetykę leku, która ma charakter nieliniowy.⁵

Metabolizm

Cisplatyna jest przekształcana w procesie nieenzymatycznym do jednego lub więcej metabolitów. Proces ten zachodzi bez udziału enzymów, co odróżnia cisplatynę od wielu innych leków przeciwnowotworowych, których metabolizm jest głównie enzymatyczny.⁶

Eliminacja i okres półtrwania

Po dożylnym podaniu cisplatyny w bolusie w dawce od 50 do 100 mg/m² powierzchni ciała, eliminacja leku z osocza przebiega dwufazowo. U ludzi zaobserwowano następujące okresy półtrwania:⁷

Znaczne wiązanie całkowitej zawartości platyny z białkami osocza powoduje, że faza eliminacji ulega wydłużeniu lub jest niecałkowita. Łączne wydalanie cisplatyny w moczu w okresie 84-120 godzin wynosi od 27 do 45% podanej dawki. W przypadku wydłużonej infuzji większa część dawki jest wydalana przez nerki.⁸

Wydalanie cisplatyny z kałem jest minimalne. W pęcherzyku żółciowym i jelicie grubym wykrywane są jedynie niewielkie ilości leku, co wskazuje na dominującą rolę eliminacji nerkowej.⁹

Wpływ zaburzeń funkcji nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek okres półtrwania cisplatyny ulega wydłużeniu, co ma istotne znaczenie przy ustalaniu schematu dawkowania. Podobny efekt może teoretycznie wystąpić również w przypadku wodobrzusza, co jest związane z dużą zdolnością cisplatyny do wiązania z białkami. Zjawiska te należy uwzględnić podczas planowania terapii u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek lub wodobrzuszem.¹⁰