Interakcje leku Cisplatin-Ebewe z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Cisplatyna wchodzi w liczne, istotne klinicznie interakcje z innymi lekami. Ze względu na specyficzny mechanizm działania oraz profil toksyczności, szczególnie nefrotoksyczność i ototoksyczność, jednoczesne stosowanie z określonymi grupami leków wymaga szczególnej ostrożności lub jest przeciwwskazane. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis interakcji cisplatyny z różnymi grupami leków.¹

Interakcje z lekami nefrotoksycznymi

Jednoczesne podawanie cisplatyny z lekami o działaniu nefrotoksycznym może prowadzić do nasilenia toksycznego wpływu na nerki. Dotyczy to szczególnie takich grup leków jak cefalosporyny, antybiotyki aminoglikozydowe, amfoterycyna B oraz środki kontrastujące stosowane w badaniach obrazowych. Należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu cisplatyny zarówno w trakcie, jak i po leczeniu lekami cytostatycznymi wydalanymi głównie przez nerki, takimi jak bleomycyna czy metotreksat, ponieważ cisplatyna może zmniejszać ich nerkowe wydalanie.²

Warto podkreślić, że nefrotoksyczność cisplatyny może być nasilona przez jednoczesne stosowanie leków przeciwnadciśnieniowych zawierających furosemid, hydralazynę, diazoksyd i propranolol.³

Interakcje z lekami ototoksycznymi

Cisplatyna wykazuje działanie ototoksyczne, które może być nasilone przez jednoczesne stosowanie innych leków o podobnym działaniu. Do tej grupy należą przede wszystkim antybiotyki aminoglikozydowe oraz diuretyki pętlowe. Szczególne znaczenie ma fakt, że z wyjątkiem pacjentów otrzymujących dawki cisplatyny przekraczające 60 mg/m² powierzchni ciała, u których dobowa diureza jest mniejsza niż 1000 ml, nie należy stosować diurezy wymuszonej za pomocą pętlowych leków moczopędnych. Jest to spowodowane zwiększonym ryzykiem uszkodzenia nerek oraz wystąpienia działania ototoksycznego.⁴

Na uwagę zasługuje również ifosfamid, który podawany w monoterapii nie wykazuje działania ototoksycznego, jednak w połączeniu z cisplatyną może nasilać wywołane przez nią ubytki słuchu.⁵

Interakcje z ifosfamidem

Toksyczne działanie ifosfamidu może być zwiększone podczas jednoczesnego stosowania z cisplatyną lub u pacjentów wcześniej leczonych cisplatyną. Dodatkowo, jednoczesne stosowanie tych dwóch leków powoduje zwiększone wydalanie białka, co może świadczyć o nasileniu uszkodzenia nerek.⁶

Interakcje ze szczepionkami

Podawanie atenuowanych żywych szczepionek podczas leczenia cisplatyną jest obarczone wysokim ryzykiem. Szczepienie przeciwko żółtej febrze jest ściśle przeciwwskazane ze względu na ryzyko zakończonego zgonem układowego odczynu poszczepiennego. Zaleca się, aby w miarę możliwości stosować szczepionki inaktywowane zamiast żywych.⁷

Należy podkreślić, że żywych szczepionek wirusowych nie należy podawać w okresie trzech miesięcy od zakończenia leczenia cisplatyną.⁸

Interakcje z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi

Podczas stosowania cisplatyny u pacjentów przyjmujących doustne leki przeciwzakrzepowe konieczne jest regularne monitorowanie czasu protrombinowego (współczynnik INR). Jest to spowodowane znacznymi różnicami międzyosobniczymi w krzepliwości krwi u pacjentów z chorobą nowotworową oraz możliwymi interakcjami między doustnymi antykoagulantami a lekami stosowanymi w chemioterapii.⁹

Interakcje z lekami maskującymi objawy ototoksyczności

Jednoczesne stosowanie cisplatyny i leków takich jak leki przeciwhistaminowe, buklizyna, cyklizyna, loksapina, meklozyna, fenotiazyny, tioksanteny czy trimetobenzamidy może maskować objawy ototoksyczności, w tym zawroty głowy i szum w uszach. Utrudnia to wczesne rozpoznanie działań niepożądanych związanych z uszkodzeniem słuchu.¹⁰

Interakcje z lekami przeciwdrgawkowymi

Podczas leczenia cisplatyną stężenie leków przeciwdrgawkowych w surowicy może utrzymywać się poniżej zakresu terapeutycznego. Cisplatyna może hamować wchłanianie jednocześnie stosowanej fenytoiny, co prowadzi do osłabienia kontroli napadów drgawkowych. Co szczególnie istotne, rozpoczęcie nowej terapii przeciwpadaczkowej w trakcie leczenia cisplatyną jest bezwzględnie przeciwwskazane.¹¹

Interakcje z innymi lekami cytostatycznymi i radioterapią

Jednoczesne stosowanie cisplatyny z lekami hamującymi czynność szpiku kostnego lub napromienianie zwiększa mielosupresyjne działanie cisplatyny. Może to prowadzić do nasilonej supresji szpiku kostnego i związanych z tym powikłań.¹²

Warto zwrócić uwagę na kilka szczególnych interakcji cisplatyny z innymi lekami przeciwnowotworowymi:

• Jednoczesne stosowanie pirydoksyny i altretaminy (heksametylomelaminy) z cisplatyną może negatywnie wpływać na czas uzyskania odpowiedzi na leczenie u pacjentek z zaawansowanym rakiem jajnika.¹³
• Podanie cisplatyny przed infuzją paklitakselu może zmniejszyć klirens paklitakselu o 33%, co może nasilić jego działanie neurotoksyczne.¹⁴
• Docetaksel stosowany jednocześnie z cisplatyną może powodować cięższe, zależne od dawki działania neurotoksyczne (zaburzenia czuciowe) niż wtedy, gdy stosowany jest w porównywalnych dawkach w monoterapii.¹⁵
• Cisplatyna podawana jednocześnie z bleomycyną i winblastyną może powodować wystąpienie objawu Raynauda.¹⁶

Interakcje z innymi lekami

Podczas stosowania cisplatyny należy również uwzględnić następujące interakcje:

• Cisplatyna może zwiększać stężenie kwasu moczowego w surowicy, co może wymagać dostosowania dawki allopurynolu, kolchicyny, probenecydu lub sulfinpirazonu u pacjentów jednocześnie stosujących te leki.¹⁷
• Czynniki chelatujące, takie jak penicylamina, mogą osłabiać skuteczność cisplatyny.¹⁸
• W kilku przypadkach obserwowano zmniejszenie stężenia litu we krwi po leczeniu cisplatyną podawaną w skojarzeniu z bleomycyną i etopozydem. Z tego względu zaleca się monitorowanie stężenia litu.¹⁹
• Podczas jednoczesnego stosowania cisplatyny i cyklosporyny należy wziąć pod uwagę możliwość nadmiernej immunosupresji z ryzykiem limfoproliferacji.²⁰

Interakcje cisplatyny z alkoholem

Chociaż dane dotyczące bezpośrednich interakcji cisplatyny z alkoholem są ograniczone, należy podkreślić, że spożywanie alkoholu podczas chemioterapii cisplatyną jest niewskazane z kilku powodów:

• Alkohol może nasilać nefrotoksyczne działanie cisplatyny, dodatkowo obciążając nerki i utrudniając wydalanie metabolitów leku.
• Spożywanie alkoholu może zwiększać ryzyko nudności i wymiotów, które są częstymi działaniami niepożądanymi cisplatyny.
• Alkohol może wpływać na metabolizm wątrobowy cisplatyny i innych leków stosowanych w ramach schematów chemioterapii.
• Alkohol może nasilać neurotoksyczne działanie cisplatyny.
• Spożywanie alkoholu podczas chemioterapii może osłabiać odporność organizmu i zwiększać ryzyko infekcji.

W związku z powyższym, zaleca się całkowitą abstynencję od alkoholu podczas leczenia cisplatyną oraz przez co najmniej kilka dni przed i po podaniu leku.

Tabela interakcji cisplatyny