platyna
Platyna (Pt) to pierwiastek chemiczny szeroko stosowany w onkologii jako składnik leków cytostatycznych. Związki platyny, takie jak cisplatyna, karboplatyna i oksaliplatyna, działają poprzez tworzenie wiązań krzyżowych z DNA komórek nowotworowych, co hamuje replikację DNA i prowadzi do apoptozy komórek rakowych.
Mechanizm działania leków zawierających platynę polega na ich aktywacji wewnątrz komórki, gdzie tracą grupy chlorkowe lub inne ligandy i tworzą reaktywne kompleksy, które wiążą się z DNA. Powstałe adukty DNA-platyna zakłócają procesy transkrypcji i replikacji, co prowadzi do zatrzymania cyklu komórkowego i śmierci komórki.
W praktyce klinicznej związki platyny znajdują zastosowanie w leczeniu różnych typów nowotworów, w tym raka jajnika, płuca, pęcherza moczowego, głowy i szyi, przewodu pokarmowego oraz nowotworów zarodkowych. Często stosowane są w schematach wielolekowych, zwiększając skuteczność terapii przeciwnowotworowej.
Leczenie związkami platyny wiąże się z charakterystycznymi działaniami niepożądanymi, w tym nefrotoksycznością (szczególnie cisplatyna), neurotoksycznością, mielosupresją, nudnościami i wymiotami. Monitorowanie funkcji nerek, odpowiednie nawodnienie oraz profilaktyka przeciwwymiotna stanowią istotne elementy postępowania podczas terapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – Cisplatin – Ebewe 1 mg/ml
Cisplatin-Ebewe (1 mg/ml, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na cisplatynę lub substancje pomocnicze, a także u osób z historią reakcji alergicznych na związki platyny. Ze względu na kumulacyjne działanie nefrotoksyczne, lek nie powinien być stosowany u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, a przed terapią konieczna jest dokładna ocena funkcji nerek. Ponadto, cisplatyna wykazuje neurotoksyczność, zwłaszcza ototoksyczność, co wyklucza jej stosowanie u pacjentów z istniejącymi zaburzeniami słuchu. Przeciwwskazaniem jest także zahamowanie czynności szpiku kostnego, odwodnienie oraz karmienie piersią, ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych i przenikanie leku do mleka matki. W preparacie znajduje się 3,54 mg sodu w 1 ml koncentratu, co wymaga uwagi u pacjentów na diecie niskosodowej.