Wpływ amiodaronu na płodność, ciążę i laktację

Amiodaron Accord to lek zawierający chlorowodorek amiodaronu w postaci koncentratu do sporządzania roztworu do wstrzykiwań/do infuzji o stężeniu 30 mg/ml. Ze względu na specyficzne właściwości farmakologiczne amiodaronu oraz jego długi okres półtrwania, stosowanie tego leku u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych i karmiących piersią wymaga szczególnej uwagi ze strony lekarza prowadzącego oraz starannej oceny stosunku korzyści do ryzyka.¹

Stosowanie amiodaronu w okresie ciąży

Stosowanie amiodaronu w czasie ciąży jest zasadniczo przeciwwskazane, z wyjątkiem szczególnych okoliczności, gdy korzyści z leczenia przewyższają potencjalne ryzyko dla płodu.² Lekarz musi dokładnie rozważyć, czy ryzyko nawrotu zagrażających życiu arytmii przeważa nad możliwym zagrożeniem dla rozwijającego się płodu.³

Istotne znaczenie ma fakt, że zarówno amiodaron, jak i jego aktywny metabolit N-desetyloamiodaron przenikają przez barierę łożyskową i mogą osiągać u płodu stężenie odpowiadające 10-25% stężenia w osoczu matki.⁴ Taka ekspozycja płodu na lek może prowadzić do szeregu komplikacji.

Powikłania u płodu i noworodka

Lekarze powinni być świadomi potencjalnych powikłań, jakie mogą wystąpić u płodu i noworodka w przypadku ekspozycji na amiodaron w okresie prenatalnym. Do najczęściej obserwowanych należą:⁵

• Zaburzenia wzrostu – mogą manifestować się jako wewnątrzmaciczne zahamowanie wzrostu płodu
• Poród przedwczesny – zwiększone ryzyko porodu przed ukończeniem 37. tygodnia ciąży
• Zaburzenia czynności tarczycy – u około 10% noworodków eksponowanych na amiodaron w okresie prenatalnym może rozwinąć się niedoczynność tarczycy

Wśród zaburzeń czynności tarczycy u noworodków obserwuje się:⁶

• Niedoczynność tarczycy – występuje u około 10% noworodków
• Powiększenie tarczycy – obserwowane w pojedynczych przypadkach

Dodatkowo mogą wystąpić następujące zaburzenia kardiologiczne:⁷

• Bradykardia – zwolnienie czynności serca u noworodka
• Wydłużenie odstępu QT – widoczne w badaniu EKG noworodka
• Szmery sercowe – stwierdzane w pojedynczych przypadkach

Należy podkreślić, że choć nie zaobserwowano zwiększonej częstości występowania wad wrodzonych związanych z ekspozycją na amiodaron w okresie prenatalnym, istnieje potencjalne ryzyko wystąpienia wad serca u płodu.⁸

Planowanie ciąży u pacjentek stosujących amiodaron

Ze względu na długi okres półtrwania amiodaronu, kobiety w wieku rozrodczym powinny być poinformowane o konieczności odpowiedniego planowania ciąży. Zaleca się, aby planowanie ciąży następowało co najmniej po 6 miesiącach od zakończenia leczenia amiodaronem.⁹ Takie postępowanie minimalizuje ryzyko narażenia zarodka/płodu na działanie leku we wczesnym okresie ciąży, który jest szczególnie istotny dla prawidłowego rozwoju organogenezy.

Stosowanie amiodaronu w okresie karmienia piersią

Amiodaron oraz jego czynny metabolit przenikają do mleka matki w znacznych ilościach, co stanowi istotne zagrożenie dla karmionego piersią dziecka.¹⁰ W związku z tym:

• Karmienie piersią jest bezwzględnie przeciwwskazane podczas leczenia amiodaronem¹¹
• Jeżeli leczenie amiodaronem jest konieczne w okresie laktacji, należy przerwać karmienie piersią¹²
• W przypadku kobiet, które przyjmowały amiodaron w czasie ciąży, również zaleca się rezygnację z karmienia piersią po porodzie¹³

Wpływ amiodaronu na płodność

Istnieją doniesienia o potencjalnym wpływie długotrwałego leczenia amiodaronem na funkcje gonad u mężczyzn. Badania wykazały, że u mężczyzn poddanych długotrwałej terapii amiodaronem może dochodzić do podwyższenia stężenia hormonu luteinizującego (LH) oraz hormonu folikulotropowego (FSH) w surowicy krwi.¹⁴ Podwyższone stężenia tych hormonów sugerują zaburzenie czynności jąder, co może potencjalnie wpływać na płodność u mężczyzn.¹⁵

Lekarze powinni informować pacjentów płci męskiej o potencjalnym ryzyku zaburzeń płodności związanych z długotrwałym stosowaniem amiodaronu, szczególnie w przypadku osób planujących posiadanie potomstwa.