Działania niepożądane leku Amikacin B.Braun

Amikacyna, należąca do grupy antybiotyków aminoglikozydowych, może wywoływać różnorodne działania niepożądane, których znajomość jest kluczowa dla bezpiecznej praktyki klinicznej. Podobnie jak inne aminoglikozydy, Amikacin B.Braun może wykazywać działanie ototoksyczne, nefrotoksyczne oraz powodować blokadę przewodnictwa nerwowo-mięśniowego. Efekty te występują ze zwiększoną częstotliwością u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek, u osób otrzymujących jednocześnie inne leki o działaniu ototoksycznym lub nefrotoksycznym, jak również w przypadku przedłużonej terapii i/lub stosowania dawek przekraczających zalecane wartości.¹

Kluczowe obszary toksyczności

Najważniejsze działania niepożądane amikacyny dotyczą trzech głównych obszarów:²

• Ototoksyczność – wpływająca na słuch i równowagę, szczególnie istotna jest obserwacja wczesnych objawów uszkodzenia nerwu ślimakowego
• Nefrotoksyczność – objawiająca się zaburzeniami funkcji nerek, które zwykle są odwracalne po zakończeniu terapii
• Wpływ na przewodnictwo nerwowo-mięśniowe – potencjalnie prowadzący do zaburzeń neurologicznych

Szczególnej uwagi wymaga fakt, że amikacyna wpływa przede wszystkim na słuch. Uszkodzenie nerwu ślimakowego może manifestować się początkowo jako niedosłuch wysokich częstotliwości i często rozwija się zanim ubytek słuchu zostanie wykryty w standardowym badaniu audiometrycznym.³

Czynniki zwiększające ryzyko działań niepożądanych

Do głównych czynników zwiększających ryzyko wystąpienia działań niepożądanych zaliczamy:

• Zaburzenia czynności nerek
• Jednoczesne stosowanie innych leków ototoksycznych lub nefrotoksycznych
• Przedłużona terapia (powyżej zalecanych okresów)
• Stosowanie dawek wyższych niż rekomendowane

Działania niepożądane według układów

Poniżej przedstawiono działania niepożądane uznane za co najmniej prawdopodobnie związane z leczeniem amikacyną, z uwzględnieniem częstości ich występowania:⁴

Zaburzenia układu nerwowego

W obrębie układu nerwowego rzadko obserwuje się zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego i błędnikowego, bóle głowy, parestezje, drżenia i zaburzenia równowagi. Z nieznaną częstością może wystąpić porażenie.⁵

Zaburzenia ucha i błędnika

Amikacyna może powodować rzadko szumy uszne i niedosłuch. Z nieznaną częstością może dojść do głuchoty, w tym głuchoty neurosensorycznej.⁶

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

W obszarze układu moczowego rzadko występuje uszkodzenie kanalików nerkowych, skąpomocz, zwiększenie stężenia kreatyniny we krwi, albuminuria, azotemia oraz obecność czerwonych i białych krwinek w moczu. Z nieznaną częstością może dojść do ostrej niewydolności nerek, nefropatii toksycznej oraz pojawienia się komórek w moczu.⁷

Istotne jest, że zaburzenia czynności nerek wywołane przez amikacynę zwykle ustępują po odstawieniu leku.⁸

Zaburzenia układu oddechowego

Z nieznaną częstością mogą wystąpić bezdech i skurcz oskrzeli. Bardzo rzadko raportowano pojedyncze przypadki porażenia czynności oddechowej.⁹

Zakażenia i zarażenia pasożytnicze

Niezbyt często dochodzi do nadkażeń lub kolonizacji przez lekooporne bakterie lub drożdżaki.¹⁰

Reakcje nadwrażliwości i skórne

Z nieznaną częstością występują reakcje anafilaktyczne, w tym wstrząs anafilaktyczny i reakcje rzekomoanafilaktyczne. Objawy nadwrażliwości mogą obejmować zmiany skórne (niezbyt często – wysypka; rzadko – świąd, pokrzywka) oraz objawy ogólne.¹¹

Inne istotne działania niepożądane

Warto zwrócić uwagę na rzadkie przypadki zaburzeń oka takie jak ślepota i zawał siatkówki, które notowano po podaniu amikacyny do ciała szklistego (należy podkreślić, że Amikacin B.Braun nie jest przeznaczony do podawania do ciała szklistego).¹²

Rzadko występują również zaburzenia ze strony układu krwiotwórczego (niedokrwistość, eozynofilia), metaboliczne (hipomagnezemia), naczyniowe (obniżenie ciśnienia tętniczego), pokarmowe (niezbyt często – nudności, wymioty), mięśniowo-szkieletowe (rzadko – bóle stawów, skurcze mięśni) oraz ogólne (rzadko – gorączka).¹³

Tabela działań niepożądanych amikacyny

Monitorowanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu. Fachowy personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁴

Działania niepożądane można zgłaszać także podmiotowi odpowiedzialnemu za produkt leczniczy.¹⁵