Leki w grupie
„aminoglikozydy”

Aminoglikozydy to grupa antybiotyków o działaniu bakteriobójczym, skutecznych głównie wobec bakterii Gram-ujemnych. Ich mechanizm działania polega na wiązaniu się z podjednostką 30S rybosomu bakteryjnego, co prowadzi do zaburzenia syntezy białek i śmierci komórki bakteryjnej. Antybiotyki te wykazują działanie zależne od stężenia, co oznacza, że ich skuteczność wzrasta wraz ze wzrostem stężenia leku powyżej minimalnego stężenia hamującego.

Do najważniejszych aminoglikozydów należą: gentamycyna (preparaty Gentamycin, Gentamicin WZF), amikacyna (Amikacin, Biklin), tobramycyna (Tobi, Bramitob), neomycyna (Neomycinum), streptomycyna i kanamycyna. W praktyce klinicznej najczęściej stosowane są gentamycyna i amikacyna ze względu na szeroki zakres działania i relatywnie niską toksyczność w porównaniu z innymi przedstawicielami tej grupy.

Główną zaletą aminoglikozydów jest ich szybkie działanie bakteriobójcze oraz synergizm z antybiotykami beta-laktamowymi, co wykorzystuje się w leczeniu ciężkich zakażeń. Są skuteczne w terapii zakażeń wywołanych przez bakterie oporne na inne antybiotyki, w tym Pseudomonas aeruginosa. Dodatkowo, ze względu na słabe wchłanianie z przewodu pokarmowego, niektóre aminoglikozydy (np. neomycyna) mogą być stosowane miejscowo w zakażeniach skóry lub błon śluzowych.

Istotnym ograniczeniem stosowania aminoglikozydów jest ich potencjalna nefrotoksyczność i ototoksyczność. Uszkodzenie nerek występuje u 10-25% pacjentów, ale jest zwykle odwracalne po odstawieniu leku. Natomiast uszkodzenie ucha wewnętrznego może prowadzić do nieodwracalnej utraty słuchu lub zaburzeń równowagi. Z tego powodu podczas terapii konieczne jest monitorowanie funkcji nerek i, w miarę możliwości, stężenia leku w surowicy.

Aminoglikozydy można podzielić na generacje w zależności od ich spektrum działania i podatności na enzymy bakteryjne. Do I generacji zalicza się streptomycynę, neomycynę i kanamycynę, które mają węższe spektrum działania. II generacja obejmuje gentamycynę i tobramycynę o szerszym spektrum, natomiast III generacja to amikacyna i netylmycyna, które są odporne na większość enzymów inaktywujących aminoglikozydy, co zapewnia im skuteczność wobec wielu szczepów opornych na antybiotyki II generacji.

Lista leków w tej grupie

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl