Właściwości farmakokinetyczne
Acitren 10 mg

Właściwości farmakokinetyczne acytretyny

Acytretyna, substancja czynna produktu leczniczego Acitren, dostępnego w postaci kapsułek twardych 10 mg i 25 mg, wykazuje złożone właściwości farmakokinetyczne. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę procesów, jakim podlega lek w organizmie człowieka.^„1

Wchłanianie

Acytretyna po podaniu doustnym osiąga maksymalne stężenie w osoczu krwi w czasie od 1 do 4 godzin po przyjęciu kapsułek twardych. Biodostępność leku podanego doustnie wynosi średnio około 60%, ale charakteryzuje się znacznymi wahaniami międzyosobniczymi i może wynosić od 36% do 95%. Istotne jest, że biodostępność acytretyny jest znacznie zwiększona, gdy lek przyjmowany jest podczas posiłku, szczególnie zawierającego mleko.^„2

Po podaniu jednorazowej dawki 50 mg acytretyny, stężenie w fazie stacjonarnej (tzw. steady-state) wynosi około 22 ng/ml. Stan stacjonarny jest osiągany po około 7 dniach regularnego, codziennego podawania leku.^„3

Dystrybucja

Acytretyna charakteryzuje się wysoką lipofilnością, co umożliwia jej łatwe przenikanie do tkanek organizmu. Lek w 99,9% wiąże się z białkami osocza, co ogranicza jego dostępność w postaci wolnej, farmakologicznie aktywnej. Badania na zwierzętach wykazały, że acytretyna przenika przez barierę łożyskową w stężeniach, które mogą powodować uszkodzenia płodu. Ze względu na właściwości lipofilne substancji, należy założyć, że acytretyna przenika również w znaczących ilościach do mleka kobiecego.^„4

Metabolizm

Metabolizm acytretyny przebiega dwoma głównymi szlakami:^„5

• Izomeryzacja – przekształcenie do izomeru cis (13-cis-acytretyny)
• Glukuronidacja i odłączenie części łańcucha bocznego – powstałe metabolity o skróconym łańcuchu bocznym są następnie wydalane przez nerki

Powstawanie etretynatu

Szczególnie istotnym aspektem metabolizmu acytretyny jest możliwość powstawania etretynatu podczas jednoczesnego spożywania alkoholu. Zjawisko to obserwowano zarówno w warunkach klinicznych, jak i w badaniach in vitro. Etretynat jest silnie teratogenny, a jego okres półtrwania wynosi około 120 dni, co znacznie przewyższa czas półtrwania samej acytretyny. Ten fakt ma kluczowe znaczenie kliniczne, ponieważ determinuje konieczność stosowania skutecznej antykoncepcji przez 3 lata po zakończeniu terapii produktem Acitren.^„6

Eliminacja

Badania z zastosowaniem wielokrotnych dawek acytretyny, przeprowadzone u pacjentów w wieku 21-70 lat, dostarczyły następujących danych dotyczących farmakokinetyki eliminacji:^„7

• Okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi około 50 godzin dla acytretyny
• Okres półtrwania głównego metabolitu (cis-acytretyny) wynosi około 60 godzin, przy czym metabolit ten również wykazuje działanie teratogenne

Na podstawie obserwowanych najdłuższych okresów półtrwania u pacjentów (96 godzin dla acytretyny i 123 godziny dla cis-acytretyny) oraz przy założeniu liniowej farmakokinetyki, przewiduje się, że ponad 99% substancji jest wydalane z organizmu w ciągu 36 dni po zakończeniu długotrwałej terapii. Stężenia acytretyny i cis-acytretyny w osoczu obniżają się poniżej progu wykrywalności (<6 ng/ml) w ciągu 36 dni od zakończenia leczenia.^„8

Acytretyna jest wydalana z organizmu wyłącznie w postaci metabolitów, w przybliżeniu w równych ilościach przez nerki i z żółcią.^„9

Implikacje kliniczne właściwości farmakokinetycznych

Z uwagi na możliwość powstawania etretynatu podczas jednoczesnego spożywania alkoholu i stosowania acytretyny, a także ze względu na długi okres półtrwania etretynatu (około 120 dni), konieczne jest stosowanie skutecznych metod antykoncepcji przez 3 lata po zakończeniu terapii acytretyną. Zalecenie to ma na celu zapobieganie potencjalnym uszkodzeniom płodu w przypadku zajścia w ciążę po zakończonym leczeniu.^„10