Przeciwwskazania stosowania leku Acitren

Acitren (acytretyna) jest lekiem z grupy retynoidów, którego stosowanie wiąże się z licznymi i bardzo istotnymi przeciwwskazaniami. Ze względu na profil bezpieczeństwa, przed rozpoczęciem terapii należy dokładnie zweryfikować, czy u pacjenta nie występują okoliczności uniemożliwiające wdrożenie tego leczenia.¹

Nadwrażliwość

Lek nie może być stosowany u pacjentów z nadwrażliwością na acytretynę (substancję czynną), inne retynoidy lub którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu Acitren. Reakcje nadwrażliwości mogą mieć charakter miejscowy lub ogólnoustrojowy, dlatego wywiad alergologiczny powinien być dokładnie zebrany przed włączeniem terapii.²

Ciąża i laktacja

Acytretyna jest wysoce teratogenna, co stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do jej stosowania u kobiet w ciąży. Dotyczy to również kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznych metod zapobiegania ciąży. Antykoncepcja powinna być wdrożona na co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia acytretyną, kontynuowana przez cały okres terapii oraz przez 3 lata po jej zakończeniu.³

Przeciwwskazane jest także podawanie leku Acitren kobietom karmiącym piersią, gdyż substancja czynna przenika do mleka matki i może wywołać niepożądane działania u karmionego dziecka.⁴

Zaburzenia narządowe

Acitren jest przeciwwskazany u pacjentów z następującymi schorzeniami:⁵

• Ciężkie zaburzenia czynności wątroby – acytretyna jest metabolizowana głównie w wątrobie, a jej stosowanie u pacjentów z niewydolnością tego narządu może prowadzić do zwiększonego stężenia leku w osoczu i nasilenia objawów toksyczności
• Ciężkie zaburzenia czynności nerek – eliminacja metabolitów acytretyny zachodzi częściowo przez nerki, dlatego u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek istnieje ryzyko kumulacji leku i jego toksycznego działania
• Przewlekle podwyższone stężenie lipidów we krwi – acytretyna może podwyższać poziom trójglicerydów i cholesterolu we krwi, co u pacjentów z istniejącą hiperlipidemią może prowadzić do dalszego pogorszenia profilu lipidowego i zwiększenia ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych

Przeciwwskazane interakcje lekowe

Ze względu na ryzyko poważnych interakcji, acytretyny (Acitren) nie należy stosować jednocześnie z następującymi lekami:⁶

• Tetracykliny – jednoczesne stosowanie acytretyny i tetracyklin jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko zwiększenia ciśnienia wewnątrzczaszkowego. Obie substancje mogą niezależnie powodować rzekomy guz mózgu (pseudotumor cerebri), a ich łączne podawanie znacząco nasila to ryzyko
• Metotreksat – stwierdzono zwiększone ryzyko zapalenia wątroby przy jednoczesnym leczeniu metotreksatem i etretynatem (związkiem pokrewnym do acytretyny). Z tego powodu równoczesne stosowanie metotreksatu i acytretyny jest przeciwwskazane⁷
• Preparaty zawierające witaminę A i inne retynoidy – jednoczesne stosowanie acytretyny z preparatami zawierającymi witaminę A lub innymi retynoidami jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko wystąpienia hiperwitaminozy A. Objawami hiperwitaminozy A mogą być: bóle głowy, nudności, wymioty, zaburzenia widzenia, wysuszenie skóry i błon śluzowych, wypadanie włosów, bóle stawów i kości⁸

Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Oprócz bezwzględnych przeciwwskazań opisanych powyżej, istnieją sytuacje kliniczne, w których lekarz powinien rozważyć odradzenie stosowania acytretyny lub zalecenie szczególnej ostrożności podczas terapii:

Planowanie ciąży

W przypadku pacjentek planujących ciążę w okresie 3 lat od zakończenia terapii należy kategorycznie odradzić rozpoczynanie leczenia acytretyną. Ze względu na długi okres eliminacji leku z organizmu i utrzymującą się teratogenność, konieczne jest zachowanie 3-letniego okresu karencji pomiędzy zakończeniem leczenia a próbą zajścia w ciążę.⁹

Zaburzenia czynności wątroby o mniejszym nasileniu

Pacjentom z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby należy odradzić stosowanie acytretyny lub zalecić jej stosowanie ze szczególną ostrożnością, z regularnym monitorowaniem parametrów wątrobowych. Nawet nieznaczne wyjściowe podwyższenie poziomu enzymów wątrobowych może ulec zaostrzeniu podczas terapii acytretyną.¹⁰

Zaburzenia gospodarki lipidowej

Pacjentom z dyslipidemią w wywiadzie lub czynnikami ryzyka zaburzeń lipidowych (cukrzyca, otyłość, nadużywanie alkoholu, zespół metaboliczny) należy odradzić stosowanie acytretyny lub zalecić szczególnie staranne monitorowanie profilu lipidowego podczas terapii.¹¹

Stosowanie leków wchodzących w interakcje

Pacjentom przyjmującym leki, które mogą wchodzić w interakcje z acytretyną, należy odradzić jej stosowanie lub rozważyć możliwość zamiany tych leków na alternatywne terapie. Dotyczy to szczególnie:¹²

• Pacjentów leczonych tetracyklinami
• Pacjentów otrzymujących metotreksat
• Osób stosujących suplementy witaminy A lub inne retynoidy

Spożywanie alkoholu w trakcie leczenia

Szczególnie istotne jest odradzenie pacjentom (zwłaszcza kobietom w wieku rozrodczym) spożywania alkoholu w trakcie leczenia i przez 2 miesiące po jego zakończeniu. Etanol może wpływać na metabolizm acytretyny, potencjalnie przedłużając jej działanie teratogenne.¹³

Pacjenci z ryzykiem podwyższenia ciśnienia wewnątrzczaszkowego

Osobom z czynnikami ryzyka wystąpienia rzekomoroba mózgu (pseudotumor cerebri), takimi jak nadciśnienie tętnicze, zaburzenia widzenia lub bóle głowy w wywiadzie, należy odradzić stosowanie acytretyny lub zalecić szczególną ostrożność podczas terapii.¹⁴