Leki w grupie
„leki przeciwhistaminowe”

Leki przeciwhistaminowe to grupa preparatów farmakologicznych blokujących działanie histaminy poprzez blokowanie receptorów histaminowych H1. Działają one hamująco na typowe objawy reakcji alergicznych, takie jak świąd, obrzęk, wysypka, wyciek z nosa czy kichanie. Mechanizm ich działania polega na konkurencyjnym wiązaniu się z receptorami histaminowymi, co uniemożliwia przyłączenie się do nich histaminy i wywołanie reakcji zapalnej.

Leki przeciwhistaminowe dzielą się na dwie główne generacje. Leki I generacji (klasyczne) przenikają barierę krew-mózg, przez co wywołują działanie uspokajające i nasenność. Należą do nich: difenhydramina (Benadryl), klemastyna (Clemastin), hydroksyzyna (Atarax, Hydroxyzinum) oraz prometazyna (Diphergan). Leki II generacji (nowoczesne) w znacznie mniejszym stopniu przenikają do ośrodkowego układu nerwowego, dzięki czemu rzadziej powodują senność. Do tej grupy zaliczamy: loratadynę (Claritine, Loratan), desloratadynę (Aerius), cetyryzynę (Zyrtec, Allertec), lewocetyryzynę (Xyzal, Contrahist), feksofenadynę (Allegra, Telfast) oraz bilastynę (Clatra).

Do najważniejszych przedstawicieli leków przeciwhistaminowych należą: cetyryzyną, loratadyna, desloratadyna i lewocetyryzyną, które są najczęściej przepisywane przez lekarzy ze względu na dobrą skuteczność i profil bezpieczeństwa. Coraz większą popularność zyskuje także bilastyna, która praktycznie nie wywołuje senności i może być stosowana u kierowców.

Główną zaletą stosowania leków przeciwhistaminowych II generacji jest ich skuteczność przy minimalnym działaniu sedatywnym, co pozwala na zachowanie normalnej aktywności życiowej. Większość z nich podaje się tylko raz na dobę, co zwiększa komfort terapii i compliance pacjentów. Leki te są dostępne w różnych postaciach (tabletki, syropy, krople, aerozole do nosa), co umożliwia dostosowanie formy leku do preferencji pacjenta.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków przeciwhistaminowych dotyczą głównie preparatów I generacji, które mogą powodować znaczną senność, zaburzenia koncentracji, suchość w jamie ustnej oraz zaburzenia widzenia. Długotrwałe stosowanie leków I generacji może prowadzić do tolerancji. W przypadku leków II generacji działania niepożądane są rzadsze, jednak mogą obejmować bóle głowy, zmęczenie oraz, rzadziej, zaburzenia rytmu serca (szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu niektórych antybiotyków lub leków przeciwgrzybiczych).

Ze względu na mechanizm działania, leki przeciwhistaminowe dzielą się także na antagonistów receptorów H1, H2, H3 i H4. W leczeniu alergii stosuje się głównie antagonistów receptora H1. Antagoniści receptora H2 (ranitydyna, famotydyna) są używani w leczeniu choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Antagoniści receptorów H3 i H4 są obecnie głównie w fazie badań klinicznych i nie są powszechnie stosowane w praktyce klinicznej.

Lista leków w tej grupie

  1. 24.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl