wyprysk endogenny
Wskazanie

Wyprysk endogenny, znany również jako wyprysk atopowy lub atopowe zapalenie skóry, to przewlekła, zapalna choroba skóry o podłożu genetycznym. Charakteryzuje się nawracającymi zmianami skórnymi w postaci zaczerwienienia, świądu, suchości, złuszczania i lichenifikacji (pogrubienia skóry). Wyprysk endogenny występuje najczęściej u pacjentów z predyspozycją do reakcji alergicznych, często współistnieje z innymi chorobami atopowymi, takimi jak astma oskrzelowa czy alergiczny nieżyt nosa.

W leczeniu wyprysku endogennego stosuje się preparaty miejscowe, które mają na celu nawilżenie skóry, zmniejszenie stanu zapalnego i złagodzenie świądu. Podstawą terapii są emolienty (np. Cetaphil, Emolium, Atoderm, Bioderma, Lipikar Baume AP+), które przywracają funkcję barierową skóry. W okresach zaostrzeń stosuje się miejscowe glikokortykosteroidy o różnej sile działania (np. Cutivate, Elocom, Dermovate, Laticort, Hydrocortison), które szybko zmniejszają stan zapalny. Alternatywą są inhibitory kalcyneuryny (Protopic, Elidel), szczególnie przydatne w lokalizacjach wrażliwych, takich jak twarz czy fałdy skórne.

W przypadkach ciężkich, opornych na leczenie miejscowe, wdraża się terapię ogólną. Stosuje się wówczas leki przeciwhistaminowe (Zyrtec, Claritine, Hitaxa), które zmniejszają świąd, a w cięższych przypadkach – cyklosporynę (Cyclaid, Sandimmun Neoral), metotreksat (Metex, Trexan) lub leki biologiczne jak dupilumab (Dupixent). Coraz większe znaczenie mają nowe terapie celowane, jak inhibitory JAK (Olumiant, Cibinqo).

Największe trudności w leczeniu wyprysku endogennego to jego przewlekły, nawrotowy charakter, wymagający długotrwałej terapii. Pacjenci często zmagają się z tzw. „zespołem czerwonej skóry” po odstawieniu miejscowych glikokortykosteroidów, co wymaga stopniowego zmniejszania ich stężenia i częstotliwości aplikacji. Problemem jest również niestosowanie się pacjentów do zaleceń dotyczących codziennej pielęgnacji skóry i regularnego stosowania emolientów, co jest podstawą skutecznej terapii. Dodatkowo, znaczący wpływ na przebieg choroby ma stres, który może nasilać objawy i prowadzić do zaostrzeń, tworząc błędne koło: stres-świąd-drapanie-pogorszenie stanu skóry-stres.