świąd w przebiegu atopowego zapalenia skóry
Wskazanie

Świąd w przebiegu atopowego zapalenia skóry (AZS) jest jednym z najbardziej dokuczliwych objawów tej przewlekłej choroby zapalnej skóry. Charakteryzuje się intensywnym uczuciem swędzenia, które prowadzi do drapania, uszkodzenia bariery skórnej i nasilenia stanu zapalnego. Świąd w AZS ma charakter przewlekły, często nasila się wieczorem i w nocy, znacząco obniżając jakość życia pacjentów i powodując zaburzenia snu.

W leczeniu świądu w przebiegu AZS stosuje się podejście wielokierunkowe. Podstawą terapii jest odpowiednia pielęgnacja skóry z użyciem emolientów (np. Emolium, Cetaphil, Atoderm, Physiogel, Toleriane), które nawilżają skórę i odbudowują barierę naskórkową. W okresach zaostrzeń wykorzystuje się miejscowe glikokortykosteroidy (Elocom, Cutivate, Laticort), inhibitory kalcyneuryny (Protopic, Elidel), a w cięższych przypadkach leki przeciwhistaminowe (Zyrtec, Rupafin, Hitaxa) oraz leki ogólnoustrojowe jak cyklosporyna (Cyclaid, Sandimmun Neoral).

W ostatnich latach do terapii AZS wprowadzono nowe, wysoce skuteczne leki biologiczne i małocząsteczkowe. Dupilumab (Dupixent) – przeciwciało monoklonalne blokujące IL-4 i IL-13, oraz baricitinib (Olumiant) i upadacitinib (Rinvoq) – inhibitory JAK, stanowią przełom w leczeniu ciężkich postaci AZS. W przypadku świądu opornego na standardowe leczenie stosuje się również fototerapię UVB lub PUVA.

Największe trudności w leczeniu świądu w przebiegu AZS to jego nawrotowy charakter i rozwój zjawiska świądu neurogennego, który może utrzymywać się nawet po ustąpieniu widocznych zmian zapalnych. Wyzwaniem jest również przerwanie błędnego koła „świąd-drapanie-uszkodzenie skóry-zaostrzenie świądu”. Pacjenci często rozwijają psychologiczną komponentę świądu i nawyk drapania, który trudno przerwać. Problematyczna bywa również długotrwała terapia miejscowymi glikokortykosteroidami, która może prowadzić do tachyfilaksji i działań niepożądanych, jak ścieńczenie skóry czy rozstępy.

Kompleksowe podejście do leczenia świądu w AZS powinno uwzględniać także czynniki zaostrzające, takie jak stres, alergeny, infekcje, nieodpowiednia pielęgnacja czy czynniki klimatyczne. Edukacja pacjenta, techniki relaksacyjne oraz w niektórych przypadkach wsparcie psychologiczne stanowią istotne elementy uzupełniające farmakoterapię.