Leki w grupie
„inhibitory pompy protonowej”

Inhibitory pompy protonowej (IPP) to grupa leków hamujących wydzielanie kwasu solnego w żołądku poprzez blokowanie działania pompy protonowej (H+/K+-ATP-azy) w komórkach okładzinowych błony śluzowej żołądka. Mechanizm ten powoduje zmniejszenie sekrecji kwasu solnego, co prowadzi do zwiększenia pH w żołądku.

Do najważniejszych substancji czynnych z grupy IPP należą: omeprazol (Helicid, Losec, Ortanol, Polprazol), pantoprazol (Controloc, Nolpaza, Panprazox), lanzoprazol (Lanzul), esomeprazol (Emanera, Nexium), rabeprazol (Zulbex) oraz dekslanzoprazol (Dexilant). W Polsce najpowszechniej stosowane są omeprazol i pantoprazol, dostępne również bez recepty w mniejszych dawkach.

Główne zalety stosowania inhibitorów pompy protonowej obejmują wysoką skuteczność w leczeniu choroby refluksowej przełyku (GERD), choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy oraz zespołu Zollingera-Ellisona. IPP stanowią też ważny element terapii eradykacyjnej Helicobacter pylori. Ich działanie jest długotrwałe (do 24 godzin po podaniu) i silniejsze niż antagonistów receptora H2, co czyni je lekami pierwszego wyboru w większości chorób związanych z nadmiernym wydzielaniem kwasu żołądkowego.

Pod względem właściwości farmakokinetycznych, IPP można podzielić na dwie generacje. Do pierwszej należą omeprazol, lanzoprazol i pantoprazol, natomiast do drugiej esomeprazol (S-izomer omeprazolu), rabeprazol i dekslanzoprazol, które charakteryzują się lepszym profilem farmakokinetycznym i mniejszą liczbą interakcji lekowych.

Mimo wysokiego profilu bezpieczeństwa, długotrwałe stosowanie IPP wiąże się z pewnymi ryzykami. Najczęstsze działania niepożądane to bóle głowy, biegunka, nudności i bóle brzucha. Poważniejsze zagrożenia długoterminowej terapii obejmują zwiększone ryzyko złamań osteoporotycznych, niedobór witaminy B12 i magnezu, zwiększone ryzyko infekcji (m.in. Clostridium difficile), potencjalne zwiększenie ryzyka demencji oraz nefropatii. IPP mogą również wchodzić w interakcje z innymi lekami poprzez wpływ na cytochrom P450, co szczególnie istotne jest u pacjentów przyjmujących klopidogrel.

Ze względu na powszechne stosowanie IPP, również w lecznictwie ambulatoryjnym, ważne jest monitorowanie pacjentów podczas długotrwałej terapii oraz regularna ocena zasadności kontynuowania leczenia, szczególnie u osób starszych i z wielochorobowością.

Lista leków w tej grupie

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl