owrzodzenie dwunastnicy wywołane stosowaniem nieselektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych
Wskazanie

Owrzodzenie dwunastnicy wywołane stosowaniem nieselektywnych niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) to poważne powikłanie gastroenterologiczne, które rozwija się na skutek długotrwałego lub intensywnego stosowania leków z tej grupy. Nieselektywne NLPZ, takie jak ibuprofen, diklofenak czy naproxen, hamują syntezę prostaglandyn, które odpowiadają za ochronę błony śluzowej przewodu pokarmowego, co prowadzi do zwiększonej podatności na uszkodzenia.

Czynnikami ryzyka rozwoju owrzodzeń dwunastnicy związanych z NLPZ są: wiek powyżej 65 lat, wcześniejsze choroby wrzodowe, jednoczesne stosowanie glikokortykosteroidów, antykoagulantów, leków przeciwpłytkowych oraz zakażenie Helicobacter pylori. Objawy kliniczne obejmują ból w nadbrzuszu, uczucie pełności, nudności, wymioty, a w cięższych przypadkach krwawienie z przewodu pokarmowego manifestujące się smolistymi stolcami lub krwawymi wymiotami.

W leczeniu owrzodzeń dwunastnicy wywołanych przez NLPZ stosuje się przede wszystkim inhibitory pompy protonowej (IPP). W Polsce dostępne są preparaty takie jak Controloc (pantoprazol), Nexium (esomeprazol), Losec (omeprazol), Helicid (omeprazol) czy Gasec (omeprazol). W przypadkach zakażenia H. pylori konieczne jest wdrożenie terapii eradykacyjnej, najczęściej w postaci terapii potrójnej lub poczwórnej z zastosowaniem antybiotyków (Amoksycylina, Klacid, Metronidazol) i IPP.

Istotnym elementem postępowania jest odstawienie lub zamiana nieselektywnego NLPZ na lek o mniejszym potencjale uszkadzania błony śluzowej, jak selektywne inhibitory COX-2 (Celecoxib – Celebrex, Aclexa; Etorykoksyb – Arcoxia). W leczeniu wspomagającym stosuje się również leki osłonowe jak Sucralfat (Venter) czy preparaty bizmutu (De-Nol).

Największe trudności w leczeniu pacjentów z owrzodzeniem dwunastnicy wywołanym przez NLPZ związane są z koniecznością kontynuacji terapii przeciwzapalnej/przeciwbólowej przy jednoczesnym minimalizowaniu ryzyka powikłań gastroenterologicznych. U pacjentów z chorobami reumatologicznymi, którzy wymagają długotrwałego stosowania NLPZ, konieczne jest rozważenie przewlekłej gastroprotekcji za pomocą IPP. Wyzwaniem terapeutycznym jest również leczenie powikłań, takich jak krwawienia z przewodu pokarmowego, które mogą wymagać pilnej interwencji endoskopowej, a w skrajnych przypadkach leczenia chirurgicznego.