Działania niepożądane
Butylohydroksyanizol

Butylohydroksyanizol (E 320), stosowany jako przeciwutleniacz w plastrach leczniczych Voltaren Forte 140 mg (2,90 mg na plaster), może wywoływać działania niepożądane głównie ze strony skóry. Najczęściej obserwuje się kontaktowe zapalenie skóry, wysypkę, egzemę, rumień oraz świąd w miejscu aplikacji. Rzadziej występują pęcherzowe zapalenia skóry, suchość skóry, a bardzo rzadko reakcje nadwrażliwości, takie jak pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, reakcje anafilaktyczne, fotowrażliwość, a także objawy astmatyczne u osób predysponowanych. Wysypka krostkowa jest również bardzo rzadkim, ale możliwym efektem miejscowego działania drażniącego tej substancji. Ze względu na niskie ogólnoustrojowe stężenie butylohydroksyanizolu w plastrach ryzyko systemowych działań niepożądanych jest niskie, jednak zwiększa się przy stosowaniu na dużych powierzchniach skóry i przez długi czas.

  1. Działania niepożądane butylohydroksyanizolu
    1. Potencjalne reakcje niepożądane
    2. Reakcje skórne
    3. Reakcje nadwrażliwości
    4. Zaburzenia układu oddechowego
    5. Zaburzenia zakaźne
  2. Bezpieczeństwo stosowania butylohydroksyanizolu
  3. Tabela działań niepożądanych potencjalnie związanych z butylohydroksyanizolem
  4. Monitorowanie działań niepożądanych
    1. Środki ostrożności
    2. Kolejne rozdziały

Działania niepożądane butylohydroksyanizolu

Butylohydroksyanizol (E 320) to substancja pomocnicza stosowana w wielu produktach leczniczych, w tym w plastrach leczniczych zawierających diklofenak. W produkcie Voltaren Forte 140 mg, każdy plaster leczniczy zawiera 2,90 mg butylohydroksyanizolu (E 320), który pełni funkcję przeciwutleniacza.1

Potencjalne reakcje niepożądane

Mimo że butylohydroksyanizol występuje w produkcie leczniczym Voltaren Forte jako substancja pomocnicza, a nie jako substancja czynna, może przyczyniać się do wystąpienia niektórych działań niepożądanych, szczególnie dotyczących skóry. Reakcje skórne są najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi plastrów zawierających tę substancję.2

Reakcje skórne

Kontaktowe zapalenie skóry jest jednym z najczęstszych działań niepożądanych związanych z butylohydroksyanizolem. Substancja ta, jako przeciwutleniacz, może wywoływać reakcje alergiczne u osób predysponowanych, manifestujące się jako zapalenie skóry w miejscu zastosowania plastra.3

W rzadkich przypadkach butylohydroksyanizol może przyczyniać się do wystąpienia pęcherzowego zapalenia skóry, w tym rumienia pęcherzowego, a także powodować nadmierną suchość skóry.4

Reakcje nadwrażliwości

Butylohydroksyanizol może być czynnikiem wywołującym reakcje nadwrażliwości, które w bardzo rzadkich przypadkach mogą manifestować się jako pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy czy nawet reakcje typu anafilaktycznego.5

Szczególnym rodzajem nadwrażliwości jest fotowrażliwość, czyli reakcja skóry na światło słoneczne, która może występować bardzo rzadko u pacjentów stosujących plastry zawierające butylohydroksyanizol.6

Zaburzenia układu oddechowego

W bardzo rzadkich przypadkach u osób predysponowanych, szczególnie z historią chorób alergicznych, butylohydroksyanizol może przyczyniać się do wystąpienia objawów astmatycznych.7

Zaburzenia zakaźne

Bardzo rzadko może wystąpić wysypka krostkowa, która może być związana z miejscowym działaniem drażniącym butylohydroksyanizolu na skórę.8

Bezpieczeństwo stosowania butylohydroksyanizolu

Należy zauważyć, że ogólnoustrojowe stężenie substancji zawartych w plastrach leczniczych, w tym butylohydroksyanizolu, jest zazwyczaj bardzo małe w porównaniu do postaci doustnych. Dlatego ryzyko rozwoju ogólnoustrojowych działań niepożądanych podczas stosowania plastra wydaje się być niskie.9

Jednakże, istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych w przypadku, gdy plaster stosowany jest na dużej powierzchni skóry i przez długi czas, co może prowadzić do zwiększonej absorpcji butylohydroksyanizolu.10

Tabela działań niepożądanych potencjalnie związanych z butylohydroksyanizolem

Klasyfikacja układów i narządów Działanie niepożądane Częstość występowania Opis
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Wysypka, egzema, rumień, zapalenie skóry (w tym alergiczne i kontaktowe zapalenie skóry), świąd Często (≥1/100 do <1/10) Miejscowa reakcja zapalna skóry z zaczerwienieniem, świądem, wysypką lub egzemą w miejscu zastosowania plastra
Pęcherzowe zapalenie skóry (np. rumień pęcherzowy), suchość skóry Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000) Tworzenie się pęcherzy na skórze, często towarzyszące zaczerwienieniu oraz nadmierna suchość skóry
Reakcje nadwrażliwości na światło Bardzo rzadko (<1/10 000) Reakcja skórna występująca po ekspozycji na światło słoneczne lub promieniowanie UV
Zaburzenia układu immunologicznego Nadwrażliwość (w tym pokrzywka), obrzęk naczynioruchowy, reakcja typu anafilaktycznego Bardzo rzadko (<1/10 000) Reakcje alergiczne od łagodnych (pokrzywka) po ciężkie (obrzęk naczynioruchowy, reakcje anafilaktyczne)
Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia Astma Bardzo rzadko (<1/10 000) Napady duszności, świszczący oddech, kaszel – głównie u osób z predyspozycjami do reakcji alergicznych
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze Wysypka krostkowa Bardzo rzadko (<1/10 000) Grudkowo-krostkowa wysypka skórna
Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania Reakcje w miejscu zastosowania Często (≥1/100 do <1/10) Różne reakcje miejscowe niewymienione powyżej

11
12

Monitorowanie działań niepożądanych

Ze względu na potencjalne ryzyko działań niepożądanych związanych z butylohydroksyanizolem, ważne jest monitorowanie pacjentów stosujących produkty zawierające tę substancję. Zgodnie z wytycznymi, po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.13

Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.14

Środki ostrożności

Aby zminimalizować ryzyko działań niepożądanych związanych z butylohydroksyanizolem, zaleca się:

  • Unikanie stosowania plastrów na dużych powierzchniach skóry przez długi czas
  • Monitorowanie pacjentów pod kątem reakcji skórnych, szczególnie w pierwszych dniach stosowania
  • Szczególną ostrożność u pacjentów z historią reakcji alergicznych
  • Unikanie ekspozycji na intensywne światło słoneczne podczas stosowania plastrów
  • Natychmiastowe przerwanie stosowania w przypadku wystąpienia reakcji nadwrażliwości

15

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl