Właściwości farmakodynamiczne
Xaloptic Free 0,05 mg/ml

Właściwości farmakodynamiczne leku Xaloptic Free (50 mikrogramów/ml)

Xaloptic Free to preparat w postaci kropli do oczu zawierający latanoprost w stężeniu 50 mikrogramów/ml. Jest to bezbarwny, przezroczysty roztwór o pH około 6,7 i osmolalności około 280 mOsm kg-1, dostępny w pojemnikach jednodawkowych. ¹

Klasyfikacja farmakologiczna

Latanoprost należy do grupy farmakoterapeutycznej leków stosowanych w jaskrze i zwężających źrenicę, konkretnie do analogów prostaglandyn. Kod klasyfikacji anatomiczno-terapeutyczno-chemicznej (ATC) dla latanoprostu to S01EE01. ²

Mechanizm działania

Latanoprost, będący analogiem prostaglandyny F2α, działa jako selektywny agonista receptorów prostanoidowych FP. Jego mechanizm działania polega na obniżaniu ciśnienia wewnątrzgałkowego poprzez zwiększenie odpływu cieczy wodnistej. U ludzi efekt obniżenia ciśnienia śródgałkowego pojawia się po około 3-4 godzinach od aplikacji preparatu, natomiast maksymalna skuteczność osiągana jest po 8-12 godzinach. Co istotne, obniżone ciśnienie śródgałkowe utrzymuje się przez co najmniej 24 godziny, co umożliwia dawkowanie leku raz na dobę. ³

Działania farmakodynamiczne

Badania kliniczne potwierdziły skuteczność latanoprostu zarówno w monoterapii, jak i w leczeniu skojarzonym. Wykazano efektywność jego połączenia z:

• Agonistami receptorów beta-adrenergicznych (tymolol) – udowodniono skuteczność tego połączenia w badaniach klinicznych ⁴
• Agonistami receptorów adrenergicznych (dipiwefryna) – krótkoterminowe badania (1-2 tygodnie) sugerują addytywne działanie tej kombinacji ⁵
• Doustnymi inhibitorami anhydrazy węglanowej (acetazolamid) – również wykazano addytywne działanie ⁶
• Agonistami cholinergicznymi (pilokarpina) – stwierdzono przynajmniej częściowo addytywne działanie ⁷

Wpływ na struktury oka i funkcje fizjologiczne

Istotną cechą latanoprostu jest selektywny wpływ na odpływ cieczy wodnistej bez znaczącego oddziaływania na inne funkcje oka. Badania kliniczne wykazały, że lek:

• Nie wpływa znacząco na produkcję cieczy wodnistej ⁸
• Nie oddziałuje na barierę krew-ciecz wodnista ⁹
• Nie wywiera znaczącego wpływu na wewnątrzgałkowe krążenie krwi w dawkach terapeutycznych (badania na małpach) ¹⁰
• Może powodować łagodne lub umiarkowane przekrwienie spojówek lub nadtwardówki przy stosowaniu miejscowym ¹¹

Długotrwała terapia latanoprostem u małp po pozatorebkowym usunięciu soczewki, oceniana metodą angiografii fluoresceinowej, nie wykazała wpływu na naczynia krwionośne siatkówki. ¹²

U pacjentów z pseudofakią, krótkotrwałe leczenie latanoprostem nie powodowało przecieku fluoresceiny do tylnego odcinka oka. ¹³

Bezpieczeństwo ogólnoustrojowe

Latanoprost w dawkach terapeutycznych nie wywiera istotnego wpływu na układ sercowo-naczyniowy ani układ oddechowy, co potwierdza jego dobry profil bezpieczeństwa ogólnoustrojowego. ¹⁴

Skuteczność kliniczna

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Skuteczność latanoprostu u pacjentów pediatrycznych (≤18 lat) została potwierdzona w 12-tygodniowym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą, w którym porównywano działanie latanoprostu z tymololem. Badanie objęło 107 pacjentów z nadciśnieniem śródgałkowym oraz jaskrą wieku dziecięcego. ¹⁵

W badaniu uczestniczyli noworodki urodzone co najmniej po 36. tygodniu ciąży. Pacjenci otrzymywali:

• Latanoprost 0,005% raz na dobę
• Tymolol 0,5% (lub opcjonalnie 0,25% dla pacjentów poniżej 3. roku życia) dwa razy na dobę

¹⁶

Pierwszorzędowym punktem końcowym badania w zakresie skuteczności było obniżenie ciśnienia śródgałkowego (IOP) po 12 tygodniach leczenia w porównaniu ze stanem wyjściowym. Wyniki badania wykazały, że średnie obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego w grupie leczonej latanoprostem i tymololem było zbliżone. ¹⁷

Skuteczność leku w poszczególnych grupach wiekowych przedstawiała się następująco:

• W grupie wiekowej od 0 do <3 lat – dane oparte na wynikach uzyskanych tylko u 13 pacjentów leczonych latanoprostem
• W grupie wiekowej od 3 do <12 lat – porównywalne obniżenie ciśnienia śródgałkowego jak w innych grupach
• W grupie wiekowej od 12 do 18 lat – porównywalne obniżenie ciśnienia śródgałkowego jak w innych grupach

¹⁸

Należy podkreślić, że u 4 dzieci w wieku od 0 do <1 roku życia nie wykazano istotnej skuteczności. Ponadto, brak jest danych na temat stosowania u noworodków przedwcześnie urodzonych (urodzonych przed 36. tygodniem ciąży). ¹⁹

Efektywność terapii w zależności od typu jaskry:

• Jaskra pierwotna wrodzona/niemowlęca (PCG) – obniżenie ciśnienia śródgałkowego było zbliżone w grupach leczonych latanoprostem i tymololem ²⁰
• Inne typy jaskry (np. młodzieńcza jaskra otwartego kąta, jaskra w bezsoczewkowości) – uzyskano wyniki podobne jak w grupie z jaskrą pierwotną wrodzoną ²¹

Wpływ na ciśnienie śródgałkowe zaobserwowano już po pierwszym tygodniu leczenia i utrzymywał się on przez całe 12 tygodni badania, podobnie jak obserwuje się to u osób dorosłych. ²²