Właściwości farmakodynamiczne leku Vizidor 20 mg/ml

Vizidor to produkt leczniczy zawierający 20 mg dorzolamidu w postaci chlorowodorku w każdym mililitrze roztworu. Jest to preparat oftalmologiczny w postaci kropli do oczu, zaliczany do grupy inhibitorów anhydrazy węglanowej. Preparat ma postać klarownego, bezbarwnego, lekko lepkiego, wodnego roztworu o odczynie pH od 5,0 do 6,0 i osmolalności 270-310 mOsm/kg.¹

Mechanizm działania

Dorzolamid jest silnym inhibitorem ludzkiej anhydrazy węglanowej II (CA II). Anhydraza węglanowa to enzym występujący w wielu tkankach organizmu, w tym w oku. U ludzi występuje w postaci licznych izoenzymów, spośród których anhydraza węglanowa II charakteryzuje się największą aktywnością. Izoenzym ten znajduje się głównie w krwinkach czerwonych, ale jest także obecny w innych tkankach organizmu.²

Hamowanie aktywności anhydrazy węglanowej w wyrostkach rzęskowych oka prowadzi do zmniejszenia wydzielania cieczy wodnistej, co w konsekwencji powoduje obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego (IOP, intra-ocular pressure). Po zastosowaniu miejscowym do oka dorzolamid zmniejsza podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, niezależnie od tego, czy jest ono związane z jaskrą, czy nie.³

Podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe stanowi główny czynnik ryzyka w patogenezie uszkodzenia nerwu wzrokowego i postępującego zmniejszenia pola widzenia. Istotną zaletą dorzolamidu jest to, że nie wywołuje zwężenia źrenicy, a obniżając ciśnienie wewnątrzgałkowe nie powoduje działań niepożądanych, takich jak ślepota nocna czy skurcz akomodacyjny. Ponadto dorzolamid wykazuje nieznaczny wpływ lub nie wpływa wcale na częstość akcji serca oraz ciśnienie tętnicze.⁴

Terapia skojarzona z beta-adrenolitykami

Warto podkreślić, że leki beta-adrenolityczne stosowane miejscowo również zmniejszają ciśnienie wewnątrzgałkowe poprzez zmniejszenie wydzielania cieczy wodnistej, jednak działają one za pośrednictwem innego mechanizmu. Badania kliniczne wykazały, że po dołączeniu dorzolamidu do beta-adrenolityku stosowanego miejscowo, obserwuje się dodatkowe obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego. Podobny efekt obserwowano także podczas jednoczesnego stosowania leków beta-adrenolitycznych i doustnych inhibitorów anhydrazy węglanowej.⁵

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Badania kliniczne u pacjentów dorosłych

Skuteczność dorzolamidu została potwierdzona w dużych badaniach klinicznych trwających do jednego roku u pacjentów z jaskrą lub nadciśnieniem ocznym. Substancja wykazywała skuteczność zarówno w monoterapii (podawanie trzy razy na dobę, przy początkowym ciśnieniu wewnątrzgałkowym ≥23 mmHg), jak i jako leczenie uzupełniające w połączeniu z beta-adrenolitykami w postaci kropli do oczu (podawanie dwa razy na dobę, przy początkowym ciśnieniu wewnątrzgałkowym ≥22 mmHg).⁶

Działanie zmniejszające ciśnienie wewnątrzgałkowe utrzymywało się przez całą dobę i pozostawało stabilne podczas długotrwałego stosowania, zarówno w monoterapii, jak i w leczeniu skojarzonym. Ocena porównawcza skuteczności wykazała, że podczas długotrwałego stosowania dorzolamidu jako jedynego leku, jego efektywność była porównywalna z betaksololem i nieco mniejsza w porównaniu z tymololem.⁷

Warto podkreślić, że dorzolamid stosowany jako lek uzupełniający w połączeniu z beta-adrenolitykami w postaci preparatów okulistycznych powodował dodatkowe zmniejszenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, porównywalne z efektem uzyskiwanym podczas stosowania 2% pilokarpiny podawanej cztery razy na dobę.⁸

Przeprowadzono również badanie kliniczne z wielokrotnym podaniem dawek, podwójnie zaślepione, z aktywną kontrolą (dorzolamid z konserwantami), dwukrotnie skrzyżowane, wieloośrodkowe, obejmujące 152 pacjentów ze zwiększonym początkowym ciśnieniem wewnątrzgałkowym (≥22 mmHg) w jednym lub obu oczach. Wyniki tego badania wykazały, że dorzolamid bez konserwantów zmniejszał ciśnienie wewnątrzgałkowe w takim samym stopniu jak dorzolamid z konserwantami. Co istotne, profil bezpieczeństwa formy bez konserwantów był porównywalny z profilem bezpieczeństwa postaci zawierającej konserwanty.⁹

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Dorzolamid został przebadany również w populacji pediatrycznej. Przeprowadzono podwójnie zaślepione, kontrolowane aktywnym leczeniem, wieloośrodkowe badanie kliniczne trwające 3 miesiące, obejmujące 184 pacjentów (w tym 122 stosujących dorzolamid) w wieku od 1 tygodnia życia do <6 lat, u których zdiagnozowano jaskrę lub podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe (początkowe ciśnienie >22 mmHg). Celem badania było określenie bezpieczeństwa stosowania dorzolamidu (zawierającego konserwanty), podawanego miejscowo trzy razy na dobę.<sup data-drug="Vizidor" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="U 184 pacjentów (w tym u 122 pacjentów stosujących dorzolamid) w wieku od 1 tygodnia życia do 22 mmHg) przeprowadzono podwójnie zaślepione, kontrolowane aktywnym leczeniem, wieloośrodkowe badanie kliniczne, które trwało 3 miesiące, w celu określenia bezpieczeństwa stosowania dorzolamidu (zawierającego konserwanty), podawanego miejscowo trzy razy na dobę.”>10

U około połowy pacjentów z obu grup badania rozpoznano jaskrę wrodzoną. Innymi chorobami przyczynowymi były: zespół Sturge’a-Webera, dysgenezja mezenchymalna naczyniówkowo-rogówkowa oraz brak soczewki. Podział pacjentów uwzględniał zarówno wiek, jak i rodzaj stosowanego leczenia w fazie monoterapii.¹¹

W obu grupach wiekowych około 70 pacjentów było leczonych przez co najmniej 61 dni, natomiast około 50 pacjentów otrzymywało leczenie przez 81 do 100 dni.¹²

Jeżeli ciśnienie wewnątrzgałkowe nie było wystarczająco kontrolowane przez dorzolamid lub tymolol stosowane w monoterapii, w fazie otwartej badania dokonywano modyfikacji leczenia. W przypadku dzieci poniżej 2 lat, 30 pacjentom podawano jednocześnie tymolol w 0,25% roztworze tworzącym żel (jeden raz na dobę) oraz 2% roztwór dorzolamidu (trzy razy na dobę). U 30 pacjentów w wieku ≥2 lat zastosowano terapię skojarzoną składającą się z 2% roztworu dorzolamidu i 0,5% roztworu tymololu, podawanych dwa razy na dobę.<sup data-drug="Vizidor" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Jeśli ciśnienie wewnątrzgałkowe nie było wystarczająco kontrolowane przez dorzolamid lub tymolol podawane w monoterapii w postaci roztworu tworzącego żel, dokonywano następującej zmiany w leczeniu w trakcie fazy otwartej: 30 pacjentom w wieku 13

Bezpieczeństwo stosowania u dzieci

Ogólnie rzecz biorąc, w trakcie badania nie stwierdzono dodatkowego zagrożenia związanego ze stosowaniem leku u pacjentów pediatrycznych. U około 26% pacjentów (w tym u 20% stosujących dorzolamid w monoterapii) wystąpiły działania niepożądane. Większość z nich stanowiły miejscowe, nieciężkie objawy ze strony oczu, takie jak:

• świąd
• pieczenie
• kłucie
• ból oka

¹⁴

U niewielkiego odsetka pacjentów (<4%) obserwowano obrzęk rogówki lub zmętnienie. Częstość występowania reakcji miejscowych była porównywalna z częstością obserwowaną podczas stosowania leku porównawczego. Warto zaznaczyć, że dane uzyskane po wprowadzeniu leku do obrotu wskazują na występowanie kwasicy metabolicznej u bardzo młodych pacjentów, zwłaszcza z niedojrzałymi nerkami i/lub zaburzeniami czynności nerek.<sup data-drug="Vizidor" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="U niewielkiego odsetka 15

Skuteczność stosowania u dzieci

Wyniki dotyczące skuteczności stosowania preparatu u dzieci wskazują, że średnie zmniejszenie początkowego ciśnienia wewnątrzgałkowego obserwowane u pacjentów otrzymujących dorzolamid było porównywalne ze średnim zmniejszeniem ciśnienia wewnątrzgałkowego u pacjentów otrzymujących tymolol. Zaobserwowano jedynie niewielką różnicę liczbową na niekorzyść tymololu. Należy podkreślić, że nie są dostępne dłuższe badania skuteczności leku (trwające powyżej 12 tygodni).^{12 tygodni) nie są dostępne.”>16}