Właściwości farmakokinetyczne tretynoiny

Tretynoina, znana również jako kwas all-trans-retinowy (ATRA), stanowi endogenny metabolit witaminy A, który w warunkach fizjologicznych występuje naturalnie w osoczu krwi. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę właściwości farmakokinetycznych tego związku w kontekście stosowania produktu leczniczego Vesanoid.¹

Wchłanianie

Po doustnym podaniu tretynoiny substancja ta ulega wchłanianiu w przewodzie pokarmowym. U zdrowych ochotników maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest po upływie około 3 godzin od momentu przyjęcia leku. Warto podkreślić, że stężenia osoczowe tretynoiny charakteryzują się znaczną zmiennością zarówno między poszczególnymi pacjentami (zmienność międzyosobnicza), jak i u tego samego pacjenta w różnych odstępach czasowych (zmienność wewnątrzosobnicza).²

Dystrybucja

Tretynoina wykazuje wysokie powinowactwo do białek osocza, z którymi wiąże się w znacznym stopniu. Po osiągnięciu stężenia maksymalnego w osoczu obserwuje się sukcesywny spadek poziomu substancji czynnej, przy czym średni okres półtrwania fazy eliminacji wynosi 0,7 godziny. Stężenia osoczowe powracają do wartości endogennych po upływie od 7 do 12 godzin od momentu podania pojedynczej dawki 40 mg. Co istotne z klinicznego punktu widzenia, podczas stosowania wielokrotnych dawek leku nie obserwuje się zjawiska kumulacji substancji czynnej w organizmie. Tretynoina nie wykazuje również tendencji do zatrzymywania się w tkankach ustroju.³

Metabolizm

W przypadku długotrwałego, ciągłego podawania tretynoiny może dochodzić do zmniejszenia jej stężenia w osoczu. Zjawisko to jest prawdopodobnie spowodowane indukcją enzymów układu cytochromu P450, co w konsekwencji prowadzi do zwiększenia klirensu leku oraz zmniejszenia jego biodostępności po podaniu doustnym. W procesie metabolizmu tretynoina (kwas all-trans-retinowy) podlega izomeryzacji do kwasu 13-cis retinowego oraz reakcjom utleniania, w wyniku których powstają 4-oksy-metabolity. Warto zauważyć, że metabolity tretynoiny charakteryzują się dłuższymi okresami półtrwania niż związek macierzysty i mogą w związku z tym kumulować się w organizmie.⁴

Eliminacja

Metabolity tretynoiny są wydalane przede wszystkim przez nerki z moczem (60%) oraz z kałem (30%). Metabolity nerkowe powstają głównie w wyniku procesów utleniania oraz sprzęgania z kwasem glukuronowym.⁵

Farmakokintyka w szczególnych grupach pacjentów

Zaburzenia czynności nerek i wątroby

Konieczność modyfikacji dawkowania u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby nie została dotychczas poddana systematycznym badaniom klinicznym. W związku z tym, kierując się zasadą ostrożności terapeutycznej, u pacjentów z tymi schorzeniami zaleca się redukcję dawki do 25 mg/m² powierzchni ciała na dobę.⁶