Wpływ walacyklowiru na płodność, ciążę i laktację – informacje kliniczne

Lekarz przepisujący walacyklowir (Vaciclor) kobietom w wieku rozrodczym, ciężarnym lub karmiącym piersią powinien dysponować szczegółową wiedzą na temat bezpieczeństwa stosowania tego leku w tych szczególnych populacjach. Poniżej przedstawiono kompleksowe informacje, które należy uwzględnić podczas podejmowania decyzji terapeutycznych oraz przekazać pacjentce.¹

Stosowanie walacyklowiru w okresie ciąży

Dostępne dane kliniczne dotyczące stosowania walacyklowiru w okresie ciąży są ograniczone, natomiast istnieje umiarkowana liczba danych odnośnie stosowania acyklowiru (aktywnego metabolitu walacyklowiru) w tym okresie. Dane te pochodzą z rejestrów ciąż, które dokumentują przypadki zakończenia ciąży u kobiet narażonych na działanie walacyklowiru lub acyklowiru (stosowanego doustnie lub dożylnie).²

Rejestry ciąż udokumentowały:

• 111 przypadków zakończenia ciąży u kobiet narażonych na walacyklowir, w tym 29 przypadków narażenia w pierwszym trymestrze ciąży³
• 1246 przypadków zakończenia ciąży u kobiet narażonych na acyklowir, w tym 756 przypadków narażenia w pierwszym trymestrze ciąży⁴

Zarówno dane z rejestrów ciąż, jak i doświadczenia po wprowadzeniu produktu do obrotu nie wskazują na teratogenność (zdolność do wywoływania wad wrodzonych) ani na toksyczność w okresie płodowym lub noworodkowym związaną ze stosowaniem walacyklowiru.⁵

Badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych również nie wykazały toksycznego wpływu walacyklowiru na płodność.⁶

Zalecenia dotyczące stosowania walacyklowiru w ciąży

Walacyklowir należy stosować u kobiet ciężarnych wyłącznie w sytuacjach, gdy potencjalne korzyści terapeutyczne wyraźnie przewyższają możliwe ryzyko związane z leczeniem. Decyzja o wdrożeniu terapii powinna być każdorazowo podejmowana indywidualnie, po dokładnej analizie stanu klinicznego pacjentki, rodzaju i nasilenia zakażenia oraz potencjalnych zagrożeń związanych z przebiegiem infekcji wirusowej w okresie ciąży.⁷

Stosowanie walacyklowiru w okresie karmienia piersią

Acyklowir, który jest głównym metabolitem walacyklowiru, przenika do mleka kobiecego. Ten fakt należy uwzględnić przy podejmowaniu decyzji o stosowaniu leku u kobiet karmiących piersią.⁸

Należy jednak podkreślić, że przy stosowaniu walacyklowiru w dawkach terapeutycznych nie przewiduje się negatywnego wpływu na karmione piersią noworodki lub niemowlęta. Wynika to z faktu, że dawka acyklowiru, którą przyjmuje dziecko z mlekiem matki, jest mniejsza niż 2% dożylnej dawki terapeutycznej acyklowiru stosowanej w leczeniu opryszczki noworodków.⁹

Zalecenia dotyczące stosowania walacyklowiru w okresie laktacji

Pomimo relatywnie niewielkiej ekspozycji dziecka na lek poprzez mleko matki, walacyklowir należy stosować ostrożnie w czasie karmienia piersią. Terapia powinna być wdrażana tylko w przypadkach istnienia wyraźnych wskazań klinicznych do stosowania leku.¹⁰

Wpływ walacyklowiru na płodność

Dane dotyczące wpływu walacyklowiru na płodność obejmują zarówno badania przedkliniczne, jak i obserwacje kliniczne:¹¹

• Badania na zwierzętach: walacyklowir podawany doustnie szczurom nie wpływał na ich płodność¹²
• Obserwacje wysokich dawek acyklowiru u zwierząt: po pozajelitowym podaniu dużych dawek acyklowiru szczurom i psom obserwowano atrofię jąder i aspermatogenezę¹³
• Badania u ludzi: nie przeprowadzono dedykowanych badań wpływu walacyklowiru na płodność u ludzi¹⁴

W badaniach klinicznych u 20 pacjentów, którym podawano doustnie acyklowir (aktywny metabolit walacyklowiru) w dawkach od 400 mg do 1000 mg na dobę przez okres 6 miesięcy, nie zaobserwowano wpływu leku na:

• liczbę plemników
• ruchliwość plemników
• morfologię plemników¹⁵

Praktyczne wskazówki dla lekarzy przepisujących walacyklowir

Podejmując decyzję o zastosowaniu walacyklowiru u kobiet w wieku rozrodczym, kobiet ciężarnych lub karmiących piersią, lekarz powinien:

1. Dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka wynikającego z terapii
2. Omówić z pacjentką potencjalne ryzyko i korzyści stosowania leku w jej sytuacji klinicznej
3. W przypadku kobiet ciężarnych – stosować walacyklowir tylko gdy korzyści przewyższają potencjalne ryzyko
4. W przypadku kobiet karmiących piersią – poinformować, że acyklowir przenika do mleka kobiecego, ale w ilościach, które najprawdopodobniej nie wpłyną negatywnie na dziecko
5. W przypadku obaw dotyczących płodności – przekazać, że dostępne dane nie wskazują na negatywny wpływ walacyklowiru stosowanego w dawkach terapeutycznych na parametry nasienia u mężczyzn

Zastosowanie walacyklowiru (Vaciclor) w okresie ciąży, laktacji oraz jego wpływ na płodność powinny być zawsze oceniane indywidualnie, z uwzględnieniem aktualnego stanu zdrowia pacjentki, wskazań klinicznych oraz najnowszych danych naukowych.¹⁶