Działania niepożądane
Tacrolimus STADA 5 mg
Stosowanie takrolimusu, w tym preparatu Tacrolimus STADA, wiąże się z szerokim spektrum działań niepożądanych, których pełne określenie jest utrudnione przez współistniejące choroby i politerapię. Najczęściej (>10% pacjentów) obserwuje się drżenie mięśniowe, zaburzenia czynności nerek, hiperglikemię, cukrzycę, hiperkaliemię, zakażenia, nadciśnienie tętnicze oraz bezsenność. Szczególnie istotne jest zwiększone ryzyko zakażeń wirusowych (m.in. CMV, BK, JC) oraz bakteryjnych, grzybiczych i pierwotniakowych, które mogą mieć charakter uogólniony lub miejscowy. Ponadto, terapia takrolimusem zwiększa ryzyko rozwoju nowotworów, w tym zaburzeń limfoproliferacyjnych związanych z EBV oraz nowotworów skóry. Opisywano także zespół bólowy indukowany przez inhibitory kalcyneuryny (CIPS), manifestujący się silnym, symetrycznym bólem kończyn dolnych, często powiązanym z podwyższonymi stężeniami takrolimusu we krwi.
Działania niepożądane leku Tacrolimus STADA
Określenie pełnego profilu działań niepożądanych związanych ze stosowaniem leków immunosupresyjnych, takich jak Tacrolimus STADA, sprawia często trudności ze względu na współistniejącą chorobę podstawową oraz jednoczesne stosowanie wielu leków w schematach terapeutycznych.1
Najczęstsze działania niepożądane
Wśród najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych (występujących u ponad 10% pacjentów) wymienia się: 10% pacjentów) należą: drżenie mięśniowe, zaburzenie czynności nerek, hiperglikemia, cukrzyca, hiperkaliemia, zakażenia, nadciśnienie tętnicze, bezsenność”>2
- Drżenie mięśniowe
- Zaburzenie czynności nerek
- Hiperglikemia
- Cukrzyca
- Hiperkaliemia
- Zakażenia
- Nadciśnienie tętnicze
- Bezsenność
Ryzyko zakażeń
Podobnie jak w przypadku innych silnie działających leków immunosupresyjnych, u pacjentów otrzymujących takrolimus wzrasta ryzyko wystąpienia zakażeń (wirusowych, bakteryjnych, grzybiczych lub pierwotniakowych). Istniejące już zakażenia mogą ulec nasileniu. Mogą pojawić się zarówno zakażenia uogólnione, jak i miejscowe.3
U pacjentów leczonych takrolimusem raportowano przypadki:4
- Zakażenia wirusem CMV (cytomegalowirus)
- Nefropatii związanej z zakażeniem wirusem BK
- Postępującej wieloogniskowej leukoencefalopatii (PML) związanej z zakażeniem wirusem JC
Ryzyko nowotworów
U pacjentów poddanych terapii immunosupresyjnej istnieje zwiększone ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych. W związku ze stosowaniem takrolimusu zgłaszano wystąpienie zarówno łagodnych, jak i złośliwych nowotworów, w tym zaburzeń limfoproliferacyjnych związanych z wirusem EBV oraz nowotworów złośliwych skóry.5
Zespół bólowy indukowany inhibitorem kalcyneuryny
W literaturze medycznej opisywano przypadki bólu kończyn związane z zespołem bólowym indukowanym przez inhibitor kalcyneuryny (CIPS, Calcineurinum-Inhibitor Induced Pain Syndrome). Typowo objawia się jako obustronny i symetryczny, silny ból w kończynach dolnych, który może wiązać się z większymi niż terapeutyczne stężeniami takrolimusu we krwi.6
Zmniejszenie dawki takrolimusu może złagodzić objawy zespołu bólowego. W niektórych przypadkach konieczne jest zastosowanie alternatywnej immunosupresji.7
Tabela działań niepożądanych
Częstość występowania działań niepożądanych określono według następujących kategorii: bardzo często (>1/10); często (>1/100 do 1/1000 do 1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko (<1/10 000), nieznana (częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych).1/10); często (od >1/100 do 1/1000 do 1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko (8
| Klasyfikacja układów i narządów | Działanie niepożądane | Częstość występowania |
|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | Zakażenia (wirusowe, bakteryjne, grzybicze, pierwotniakowe) | Bardzo często |
| Zakażenie wirusem CMV | Nieznana | |
| Nefropatia związana z zakażeniem wirusem BK | Nieznana | |
| Postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia (PML) związana z zakażeniem wirusem JC | Nieznana | |
| Nasilenie istniejących zakażeń | Często | |
| Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślone | Zaburzenia limfoproliferacyjne związane z EBV | Nieznana |
| Nowotwory złośliwe skóry | Nieznana | |
| Zaburzenia krwi i układu chłonnego | Niedokrwistość, trombocytopenia, leukopenia, nieprawidłowe wyniki badań krwinek czerwonych, leukocytoza | Często |
| Koagulopatie, pancytopenia, neutropenia, nieprawidłowe parametry krzepnięcia krwi i krwawienia, mikroangiopatia zakrzepowa | Niezbyt często | |
| Plamica zakrzepowa małopłytkowa, hipoprotrombinemia | Rzadko | |
| Aplazja czysto czerwonokrwinkowa, agranulocytoza, niedokrwistość hemolityczna | Nieznana | |
| Gorączka neutropeniczna | Nieznana | |
| Zaburzenia układu immunologicznego | Reakcje alergiczne i anafilaktoidalne | Nieznana |
| Zaburzenia endokrynologiczne | Hirsutyzm | Rzadko |
| Zaburzenia metabolizmu i odżywiania | Cukrzyca, hiperglikemia, hiperkaliemia | Bardzo często |
| Kwasica metaboliczna, inne zaburzenia elektrolitowe, hiponatremia, zatrzymanie płynów w ustroju, nadmierne stężenie kwasu moczowego we krwi, hipomagnezemia, hipokaliemia, hipokalcemia, zmniejszenie apetytu, zwiększone stężenie cholesterolu we krwi, hiperlipidemia, zwiększone stężenie triglicerydów, hipofosfatemia | Często | |
| Odwodnienie, hipoglikemia, hipoproteinemia, hiperfosfatemia | Niezbyt często | |
| Zaburzenia metaboliczne | Często | |
| Zaburzenia psychiczne | Bezsenność | Bardzo często |
| Stany splątania i dezorientacja, depresja, objawy niepokoju, omamy, zaburzenia umysłowe, pogorszenie nastroju, zaburzenia nastroju, koszmary senne | Często | |
| Zaburzenia psychotyczne | Niezbyt często | |
| Zaburzenia układu nerwowego | Ból głowy, drżenie mięśniowe | Bardzo często |
| Zaburzenia układu nerwowego, drgawki, zaburzenia świadomości, neuropatia obwodowa, zawroty głowy, parestezje i zaburzenia czucia, trudności w pisaniu | Często | |
| Encefalopatia, krwawienia w obrębie ośrodkowego układu nerwowego i udar naczyniowy mózgu, śpiączka, zaburzenia mowy i wysławiania, porażenie i niedowład, amnezja | Niezbyt często | |
| Wzmożone napięcie | Rzadko | |
| Miastenia, zespół tylnej odwracalnej encefalopatii (PRES) | Nieznana | |
| Zaburzenia oka | Schorzenia oczu, niewyraźne widzenie, światłowstręt | Często |
| Zaćma | Niezbyt często | |
| Ślepota | Rzadko | |
| Neuropatia nerwu wzrokowego | Nieznana | |
| Zaburzenia ucha i błędnika | Szumy uszne | Często |
| Niedosłuch | Niezbyt często | |
| Nerwowo-czuciowa głuchota | Rzadko | |
| Zaburzenia słuchu | Bardzo rzadko | |
| Zaburzenia serca | Choroba niedokrwienna serca, tachykardia | Często |
| Niewydolność serca, komorowe zaburzenia rytmu serca i zatrzymanie czynności serca, nadkomorowe zaburzenia rytmu serca, kardiomiopatie, przerost mięśnia komór, kołatanie serca | Niezbyt często | |
| Wysięk osierdziowy | Rzadko | |
| Torsades de Pointes | Bardzo rzadko | |
| Zaburzenia naczyniowe | Nadciśnienie tętnicze | Bardzo często |
| Zdarzenia zatorowo-zakrzepowe i niedokrwienne, niedociśnienie pochodzenia obwodowego, krwotok, choroby naczyń obwodowych | Często | |
| Zakrzepica żył głębokich kończyn, wstrząs, zawał | Niezbyt często | |
| Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia | Śródmiąższowe schorzenia płuc, duszność, wysięk opłucnowy, kaszel, zapalenie gardła, przekrwienie i zapalenie błon śluzowych nosa | Często |
| Niewydolność oddechowa, zaburzenia układu oddechowego, astma | Niezbyt często | |
| Zespół ostrej niewydolności oddechowej | Rzadko | |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Biegunka, nudności | Bardzo często |
| Objawy żołądkowo-jelitowe przedmiotowe i podmiotowe, wymioty, bóle żołądkowo-jelitowe i bóle brzucha, stany zapalne żołądka i jelit, krwotok z żołądka lub jelit, owrzodzenie i perforacja żołądka i jelit, puchlina brzuszna, zapalenie i owrzodzenie jamy ustnej, zaparcia, przedmiotowe i podmiotowe objawy dyspepsji, wzdęcia z oddawaniem gazów, wzdęcia i rozdęcia, luźne stolce | Często | |
| Ostre i przewlekłe zapalenie trzustki, porażenna niedrożność jelita, refluks żołądkowo-przełykowy, upośledzone opróżnianie żołądka | Niezbyt często | |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Zaburzenia przewodów żółciowych, uszkodzenie komórek wątroby i zapalenie wątroby, zastój żółci i żółtaczka | Często |
| Wenookluzyjna choroba wątroby, zakrzepica tętnicy wątrobowej | Rzadko | |
| Niewydolność wątroby | Bardzo rzadko | |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Wysypka, świąd, łysienie, trądzik, nadmierne pocenie | Często |
| Zapalenie skóry, nadwrażliwość na światło | Niezbyt często | |
| Martwica toksyczno-rozpływna naskórka (zespół Lyella) | Rzadko | |
| Zespół Stevensa-Johnsona | Bardzo rzadko | |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej | Bóle stawów, ból pleców, kurcze mięśni, ból kończyn | Często |
| Zaburzenia stawów | Niezbyt często | |
| Zmniejszenie ruchliwości | Rzadko | |
| Zaburzenia nerek i dróg moczowych | Zaburzenie czynności nerek | Bardzo często |
| Niewydolność nerek, ostra niewydolność nerek, toksyczna nefropatia, martwica kanalików nerkowych, nieprawidłowe wyniki badania moczu, skąpomocz, zaburzenia pęcherza i cewki moczowej | Często | |
| Zespół hemolityczno-mocznicowy, bezmocz | Niezbyt często | |
| Nefropatia, krwotoczne zapalenie pęcherza moczowego | Bardzo rzadko | |
| Zaburzenia układu rozrodczego i piersi | Bolesne miesiączkowanie, krwawienie z macicy | Niezbyt często |
| Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania | Gorączka, dolegliwości bólowe i złe samopoczucie, osłabienie, obrzęki, zaburzenia zdolności odczuwania temperatury ciała | Często |
| Objawy grypopodobne, zdenerwowanie, złe samopoczucie, niewydolność wielonarządowa, uczucie ucisku w klatce piersiowej, nietolerancja temperatury | Niezbyt często | |
| Upadek, owrzodzenia, ucisk w klatce piersiowej, pragnienie | Rzadko | |
| Zwiększenie ilości tkanki tłuszczowej | Bardzo rzadko | |
| Badania diagnostyczne | Nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby | Bardzo często |
| Zwiększona aktywność fosfatazy zasadowej, zwiększenie masy ciała | Często | |
| Zwiększona aktywność amylazy we krwi, nieprawidłowy zapis EKG, nieprawidłowa częstość akcji serca i nieprawidłowe tętno, zmniejszenie masy ciała, zwiększona aktywność dehydrogenazy mleczanowej we krwi | Niezbyt często | |
| Nieprawidłowości w echokardiogramie, wydłużony odstęp QT w elektrokardiogramie | Bardzo rzadko | |
| Urazy, zatrucia i powikłania po zabiegach | Pierwotne zaburzenia czynności przeszczepu | Często |
Specjalne ostrzeżenia dotyczące działań niepożądanych
Obserwowano przypadki błędnego stosowania leku, w tym nieumyślną, niezamierzoną lub nienadzorowaną przez lekarza zamianę produktu leczniczego zawierającego takrolimus o natychmiastowym lub przedłużonym uwalnianiu na inny produkt leczniczy zawierający takrolimus. W związku z taką zamianą zgłaszano szereg przypadków odrzucania przeszczepionego narządu.9
Zgłaszanie działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych:10
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.11
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania