Wpływ sertraliny na płodność, ciążę i laktację

Sertralin jest lekiem przeciwdepresyjnym z grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), dostępnym na rynku w postaci tabletek powlekanych o dawkach 50 mg i 100 mg. Informacje dotyczące jego stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią wymagają szczególnej uwagi ze strony lekarzy przepisujących ten lek.¹

Stosowanie sertraliny w okresie ciąży

Aktualnie brakuje odpowiednio kontrolowanych badań klinicznych dotyczących stosowania sertraliny u kobiet w ciąży. W przeprowadzonych badaniach przedklinicznych nie stwierdzono występowania wad wrodzonych wywołanych bezpośrednio przez sertralinę, jednak badania na modelach zwierzęcych wykazały wpływ leku na rozród. Efekt ten był prawdopodobnie spowodowany toksycznym działaniem farmakodynamicznym substancji na organizm matki, a także bezpośrednim działaniem farmakodynamicznym na płód.²

Zgodnie z aktualnymi wytycznymi, nie zaleca się stosowania sertraliny w czasie ciąży, chyba że stan kliniczny pacjentki jednoznacznie uzasadnia taką potrzebę, a potencjalne korzyści z leczenia przewyższają ewentualne zagrożenia dla płodu i noworodka.³

Powikłania u noworodków po ekspozycji na sertralinę

Stosowanie sertraliny przez matkę w późnych okresach ciąży, szczególnie w trzecim trymestrze, może prowadzić do wystąpienia u noworodka objawów odpowiadających zespołowi odstawienia leku. Zjawisko to odnotowano również w przypadku stosowania innych leków przeciwdepresyjnych z grupy SSRI.⁴

W przypadku kontynuacji leczenia sertraliną w późnych okresach ciąży, noworodka należy poddać ścisłej obserwacji medycznej. U dziecka mogą wystąpić następujące objawy:⁵

• Zaburzenia oddechowe: ostra niewydolność oddechowa, sinica, bezdech
• Zaburzenia neurologiczne: napady drgawkowe, wzmożone lub obniżone napięcie mięśniowe, wygórowanie odruchów, drżenia mięśniowe, skurcze mięśni
• Zaburzenia metaboliczne: hipoglikemia, wahania temperatury ciała
• Zaburzenia żołądkowo-jelitowe: trudności z przyjmowaniem pokarmu, wymioty
• Zaburzenia behawioralne: drażliwość, podsypianie, ciągły płacz, senność i zaburzenia snu

Wymienione objawy mogą wynikać z bezpośredniego działania serotoninergicznego leku lub być konsekwencją zespołu odstawienia. W większości przypadków powikłania występują natychmiast lub w krótkim czasie po porodzie (w ciągu pierwszych 24 godzin).⁶

Zespół przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodków (PPHN)

Dane epidemiologiczne wskazują, że stosowanie leków z grupy SSRI w ciąży, zwłaszcza w późnym jej okresie, może zwiększać ryzyko wystąpienia zespołu przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodków (PPHN). Ryzyko to szacuje się na około 5 przypadków na 1000 ciąż, podczas gdy w populacji ogólnej częstość występowania PPHN wynosi od 1 do 2 przypadków na 1000 ciąż.⁷

Ryzyko krwotoku poporodowego

Dane obserwacyjne wskazują na występowanie zwiększonego (mniej niż dwukrotnie) ryzyka krwotoku poporodowego u pacjentek, które były narażone na działanie leków z grupy SSRI lub SNRI w ciągu miesiąca przed porodem. Ta informacja jest istotna podczas planowania zakończenia ciąży u pacjentek przyjmujących sertralinę.⁸

Stosowanie sertraliny podczas karmienia piersią

Opublikowane dane farmakokinetyczne potwierdzają, że sertalina i jej metabolit N-desmetylosertalina przenikają do mleka matki, jednak zazwyczaj w niewielkich ilościach. U większości niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące sertralinę stwierdzano bardzo niskie lub niewykrywalne stężenia leku w surowicy. Odnotowano pojedynczy przypadek niemowlęcia, u którego stężenie sertraliny w surowicy osiągnęło około 50% wartości stężenia stwierdzanego u matki, jednak nie obserwowano negatywnego wpływu tego stężenia na stan zdrowia dziecka.⁹

Dotychczas nie raportowano występowania działań niepożądanych u niemowląt karmionych piersią przez matki stosujące sertralinę. Pomimo tego nie można całkowicie wykluczyć potencjalnego ryzyka wystąpienia takich działań. Z tego powodu nie zaleca się stosowania sertraliny u matek karmiących piersią, chyba że w indywidualnej ocenie lekarza korzyści wynikające z terapii przewyższają potencjalne ryzyko dla dziecka.¹⁰

Wpływ sertraliny na płodność

Badania doświadczalne przeprowadzone na zwierzętach nie wykazały negatywnego wpływu sertraliny na parametry płodności. Warto jednak odnotować, że w opisach przypadków klinicznych stosowania niektórych leków z grupy SSRI u ludzi wykazano, że mogą one powodować przemijające zmiany w jakości nasienia. Mimo to, do tej pory nie opisano jednoznacznie potwierdzonego negatywnego wpływu sertraliny na płodność u ludzi.¹¹

Zalecenia dla lekarzy

Podczas stosowania sertraliny u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych lub karmiących piersią lekarz powinien:

1. Przeprowadzić dokładną ocenę stosunku korzyści do ryzyka przed rozpoczęciem leczenia sertraliną u kobiet w ciąży
2. Poinformować pacjentkę o potencjalnych zagrożeniach związanych ze stosowaniem leku w ciąży, szczególnie w trzecim trymestrze
3. Zalecić ścisłą obserwację noworodka po porodzie, jeśli matka przyjmowała sertralinę w późnej ciąży
4. Rozważyć alternatywne metody leczenia zaburzeń psychicznych u kobiet karmiących piersią
5. Monitorować stan zdrowia niemowlęcia, jeśli matka karmiąca piersią przyjmuje sertralinę
6. Poinformować pacjentów o potencjalnym przemijającym wpływie na jakość nasienia u mężczyzn

Decyzja o zastosowaniu sertraliny u kobiety w ciąży lub karmiącej piersią powinna być zawsze podejmowana indywidualnie, po starannej analizie potencjalnych korzyści i ryzyka związanego z leczeniem lub jego brakiem.¹²