Właściwości farmakokinetyczne omeprazolu

Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych leku Sagalix, którego substancją czynną jest omeprazol. Lek dostępny jest w postaci kapsułek dojelitowych twardych w trzech dawkach: 10 mg, 20 mg i 40 mg.¹

Wchłanianie

Ze względu na wrażliwość omeprazolu i jego soli magnezowej na działanie kwasów, substancja czynna podawana jest doustnie w formie peletek powlekanych otoczką dojelitową w kapsułkach. Proces wchłaniania omeprazolu charakteryzuje się szybkim przebiegiem, a maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest po około 1-2 godzinach od momentu podania. Wchłanianie zachodzi głównie w jelicie cienkim i zwykle trwa od 3 do 6 godzin. Warto podkreślić, że jednoczesne przyjmowanie pokarmu nie wpływa na biodostępność leku.²

Dostępność ogólnoustrojowa (biodostępność) po pojedynczej dawce doustnej wynosi około 40%. Obserwuje się zwiększenie biodostępności do około 60% po wielokrotnym podawaniu raz na dobę.³

Dystrybucja

U zdrowych osób pozorna objętość dystrybucji omeprazolu wynosi około 0,3 l/kg masy ciała. Substancja czynna charakteryzuje się wysokim stopniem wiązania z białkami osocza, sięgającym 97%.⁴

Biotransformacja

Omeprazol podlega całkowitemu metabolizmowi za pośrednictwem układu cytochromu P450 (CYP). Główną rolę w tym procesie odgrywa polimorficzna postać CYP2C19, która odpowiada za tworzenie hydroksyomeprazolu – głównego metabolitu wykrywanego w osoczu. Pozostała część metabolizmu zachodzi przy udziale innego swoistego izoenzymu – CYP3A4, który odpowiada za powstawanie sulfonu omeprazolu.⁵

Z uwagi na wysokie powinowactwo omeprazolu do CYP2C19, istnieje potencjał konkurencyjnego hamowania i metabolicznych interakcji lek-lek z innymi substratami dla tego enzymu. Jednakże ze względu na niskie powinowactwo do CYP3A4, omeprazol nie wykazuje zdolności do hamowania metabolizmu innych substratów tego izoenzymu. Co istotne, omeprazol nie działa hamująco na główne enzymy układu CYP.⁶

Warto zwrócić uwagę na zjawisko polimorfizmu genetycznego występującego w przypadku enzymu CYP2C19. Około 3% populacji rasy białej i 15-20% populacji azjatyckich nie posiada czynnego enzymu CYP2C19 – są to osoby określane jako słabo metabolizujące. U takich pacjentów metabolizm omeprazolu jest najprawdopodobniej katalizowany głównie przez CYP3A4.⁷

Badania wykazały, że po wielokrotnym podawaniu omeprazolu w dawce 20 mg raz na dobę, średnie AUC (pole pod krzywą stężenia w funkcji czasu) było 5 do 10 razy większe u osób słabo metabolizujących w porównaniu do osób z czynnym enzymem CYP2C19 (szybko metabolizujących). Również średnie maksymalne stężenia leku w osoczu były 3 do 5 razy wyższe. Te wyniki nie mają jednak wpływu na zalecane dawkowanie omeprazolu.⁸

Eliminacja

Okres półtrwania omeprazolu w fazie eliminacji z osocza jest zazwyczaj krótszy niż jedna godzina, zarówno po pojedynczym, jak i wielokrotnym doustnym dawkowaniu raz na dobę. Omeprazol jest całkowicie eliminowany z osocza między kolejnymi dawkami i nie wykazuje tendencji do kumulacji podczas codziennego podawania.⁹

Niemal 80% doustnej dawki omeprazolu jest wydalane z moczem w postaci metabolitów. Pozostała część wydalana jest z kałem, głównie za pośrednictwem żółci.¹⁰

Liniowość lub nieliniowość

Przy wielokrotnym podawaniu omeprazolu obserwuje się zwiększenie AUC. Wzrost ten jest zależny od dawki i prowadzi do nieliniowej zależności między dawką a AUC po wielokrotnym podawaniu. Ta zależność od czasu i dawki wynika ze zmniejszenia metabolizmu pierwszego przejścia i klirensu ogólnoustrojowego, co prawdopodobnie jest spowodowane hamowaniem enzymu CYP2C19 przez omeprazol i/lub jego metabolity (np. sulfon).¹¹

Co istotne, nie stwierdzono obecności żadnego metabolitu, który miałby wpływ na wydzielanie kwasu solnego w żołądku.¹²

Farmakokinetyka w szczególnych populacjach pacjentów

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby obserwuje się zaburzony metabolizm omeprazolu, co prowadzi do zwiększenia AUC. Pomimo tego, omeprazol nie wykazuje tendencji do kumulacji podczas dawkowania raz na dobę w tej grupie pacjentów.¹³

Zaburzenia czynności nerek

Farmakokinetyka omeprazolu, w tym ogólnoustrojowa biodostępność i szybkość eliminacji, pozostaje niezmieniona u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.¹⁴

Osoby w podeszłym wieku

U osób w podeszłym wieku (75-79 lat) obserwuje się nieznaczne zmniejszenie tempa metabolizmu omeprazolu.¹⁵

Dzieci

Podczas leczenia zalecanymi dawkami u dzieci od 1. roku życia uzyskano stężenia omeprazolu w osoczu porównywalne do tych obserwowanych u dorosłych. U dzieci poniżej 6 miesiąca życia klirens omeprazolu jest zmniejszony ze względu na ograniczoną zdolność metabolizowania leku.¹⁶