Działania niepożądane
Remifentanil B. Braun 1 mg

Remifentanyl, będący silnym syntetycznym agonistą receptorów μ, charakteryzuje się szybkim początkiem działania oraz krótkim czasem półtrwania, co wpływa na profil działań niepożądanych. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są sztywność mięśni szkieletowych (≥1/10), bradykardia (≥1/100 do <1/10), hipotensja (≥1/10) oraz depresja ośrodka oddechowego i bezdech (≥1/100 do <1/10). Inne istotne działania to nudności i wymioty (≥1/10), świąd (≥1/100 do <1/10) oraz rzadkie reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja. Objawy odstawienia, takie jak częstoskurcz, nadciśnienie i pobudzenie, mogą wystąpić niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) po dłuższym stosowaniu (>3 dni). Występowanie działań niepożądanych wymaga monitorowania i odpowiedniej interwencji, zwłaszcza w kontekście układu oddechowego, sercowo-naczyniowego oraz mięśniowo-szkieletowego.

Działania niepożądane remifentanylu – charakterystyka kliniczna

Remifentanyl jest silnym syntetycznym opioidem działającym agonistycznie na receptory μ. Charakterystyczną cechą tego leku jest szybki początek działania oraz krótki czas półtrwania, co przekłada się również na profil działań niepożądanych. Działania niepożądane remifentanylu wynikają bezpośrednio z jego agonistycznego działania na receptor opioidowy μ i zwykle ustępują w ciągu kilku minut po zaprzestaniu podawania lub po zmniejszeniu dawki leku.1

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

Dla prawidłowej interpretacji danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania remifentanylu, zastosowano następującą terminologię definiującą częstość występowania działań niepożądanych:2

  • Bardzo często: ≥ 1/10 (występuje u więcej niż 1 na 10 pacjentów)
  • Często: ≥ 1/100 do < 1/10 (występuje u 1 do 10 na 100 pacjentów)
  • Niezbyt często: ≥ 1/1 000 do < 1/100 (występuje u 1 do 10 na 1000 pacjentów)
  • Rzadko: ≥ 1/10 000 do < 1/1 000 (występuje u 1 do 10 na 10000 pacjentów)
  • Bardzo rzadko: < 1/10 000 (występuje u mniej niż 1 na 10000 pacjentów)
  • Częstość nieznana: nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych remifentanylu

Zaburzenia układu nerwowego

Najczęstszym działaniem niepożądanym ze strony układu nerwowego jest sztywność mięśni szkieletowych, występująca bardzo często (≥ 1/10). Rzadko może wystąpić sedacja podczas wybudzania ze znieczulenia ogólnego. Z częstością niemożliwą do ustalenia na podstawie dostępnych danych mogą wystąpić drgawki.3

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

W obrębie układu sercowo-naczyniowego remifentanyl może powodować bradykardię (często) oraz hipotensję (bardzo często). Rzadko obserwowano asystolię lub zatrzymanie akcji serca poprzedzone bradykardią u pacjentów leczonych remifentanylem w skojarzeniu z innymi środkami do znieczulenia ogólnego. Częstość nieustalona dotyczy bloku przedsionkowo-komorowego. Z kolei wzrost ciśnienia tętniczego w okresie pooperacyjnym występuje często.4

Zaburzenia układu oddechowego

Remifentanyl, jak wszystkie opioidy, może powodować istotne zaburzenia oddychania. Ostre zahamowanie czynności ośrodka oddechowego oraz bezdech występują często. Niezbyt często może dojść do hipoksji. Zaburzenia te wymagają szczególnej uwagi i monitorowania podczas stosowania leku.5

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Wśród działań niepożądanych dotyczących przewodu pokarmowego, nudności i wymioty występują bardzo często, natomiast zaparcia obserwuje się niezbyt często.6

Zaburzenia układu immunologicznego

Rzadko mogą wystąpić reakcje nadwrażliwości, włącznie z anafilaksją, zgłaszane u pacjentów otrzymujących remifentanyl w połączeniu z jednym lub większą liczbą środków do znieczulenia ogólnego.7

Zaburzenia skóry

Świąd występuje często jako działanie niepożądane remifentanylu dotyczące skóry i tkanki podskórnej.8

Zaburzenia ogólne

W kategorii zaburzeń ogólnych i stanów w miejscu podania często obserwuje się dreszcze pooperacyjne, niezbyt często ból w okresie pooperacyjnym. Z częstością niemożliwą do ustalenia występuje tolerancja leku.9

Zaburzenia psychiczne

Z częstością niemożliwą do ustalenia występuje uzależnienie od leku.10

Zespół odstawienia po zaprzestaniu podawania remifentanylu

Po zaprzestaniu podawania remifentanylu, szczególnie w przypadku dłuższego stosowania (powyżej 3 dni), niezbyt często obserwowano objawy odstawienia takie jak częstoskurcz, nadciśnienie i pobudzenie. Objawy te należy różnicować z objawami pooperacyjnymi wynikającymi z niedostatecznego leczenia przeciwbólowego.11

Tabela działań niepożądanych remifentanylu

Klasyfikacja układów i narządów Działanie niepożądane Częstość występowania Charakterystyka kliniczna
Zaburzenia układu nerwowego Sztywność mięśni szkieletowych Bardzo często (≥1/10) Charakterystyczne dla opioidów, może wymagać podania środków zwiotczających
Sedacja Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Występuje podczas wybudzania ze znieczulenia ogólnego
Drgawki Częstość nieustalona Wymaga natychmiastowej interwencji terapeutycznej
Zaburzenia serca Bradykardia Często (≥1/100 do <1/10) Zwolnienie rytmu serca, może wymagać podania atropiny
Asystolia/zatrzymanie akcji serca Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Poprzedzone bradykardią, występuje w skojarzeniu z innymi środkami do znieczulenia
Blok przedsionkowo-komorowy Częstość nieustalona Zaburzenie przewodnictwa w sercu
Zaburzenia naczyniowe Hipotonia Bardzo często (≥1/10) Obniżenie ciśnienia tętniczego
Wzrost ciśnienia tętniczego w okresie pooperacyjnym Często (≥1/100 do <1/10) Może być związany z bólem pooperacyjnym
Zaburzenia układu oddechowego Ostre zahamowanie czynności ośrodka oddechowego, bezdech Często (≥1/100 do <1/10) Wymaga monitorowania i wspomagania oddychania
Hipoksja Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Obniżenie saturacji tlenem
Zaburzenia żołądka i jelit Nudności, wymioty Bardzo często (≥1/10) Występują głównie w okresie pooperacyjnym
Zaparcia Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Spowolnienie perystaltyki jelitowej
Zaburzenia układu immunologicznego Reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaksja Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) Występują w skojarzeniu z innymi środkami do znieczulenia ogólnego
Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej Świąd Często (≥1/100 do <1/10) Reakcja skórna charakterystyczna dla opioidów
Zaburzenia ogólne Dreszcze pooperacyjne Często (≥1/100 do <1/10) Reakcja termiczna organizmu
Ból w okresie pooperacyjnym Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Wymagający dodatkowego leczenia przeciwbólowego
Tolerancja leku Częstość nieustalona Zmniejszenie efektywności leku przy długotrwałym stosowaniu
Zaburzenia psychiczne Uzależnienie od leku Częstość nieustalona Ryzyko rozwoju zależności psychicznej i fizycznej
Objawy odstawienia Częstoskurcz, nadciśnienie, pobudzenie Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) Występują po zaprzestaniu podawania remifentanylu, szczególnie po dłuższym stosowaniu (>3 dni)

Monitorowanie bezpieczeństwa remifentanylu

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania remifentanylu. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.12

Wnioski dla praktyki klinicznej

Remifentanyl charakteryzuje się typowym dla opioidów profilem działań niepożądanych, które wynikają z jego agonistycznego wpływu na receptory μ. Najistotniejsze klinicznie działania niepożądane dotyczą układu oddechowego (depresja oddechowa), układu sercowo-naczyniowego (bradykardia, hipotensja) oraz układu mięśniowo-szkieletowego (sztywność mięśni). Większość z tych działań ustępuje szybko po przerwaniu podawania leku lub zmniejszeniu jego dawki, co wynika z krótkiego czasu półtrwania remifentanylu. Świadomość możliwych działań niepożądanych oraz odpowiednie monitorowanie pacjenta są kluczowe dla bezpiecznego stosowania tego leku w praktyce anestezjologicznej.13

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl