Właściwości farmakodynamiczne leku Pralex

Pralex zawiera escytalopram, który należy do grupy farmakoterapeutycznej psychoanaleptyki, a dokładniej do selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Lek sklasyfikowany jest kodem ATC: N06AB10.¹

Mechanizm działania

Escytalopram, substancja czynna leku Pralex, działa jako selektywny inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT) charakteryzujący się dużym powinowactwem do pierwotnego miejsca wiązania na transporterze serotoninowym. Wykazuje również zdolność wiązania się z allosterycznym miejscem tego transportera, jednak z powinowactwem aż 1000 razy mniejszym niż do miejsca pierwotnego.²

Istotną cechą farmakologiczną escytalopramu jest brak lub bardzo niskie powinowactwo do wielu innych receptorów w układzie nerwowym, w tym:³

• Receptorów serotoninowych 5-HT1A i 5-HT2 – odgrywających rolę w regulacji nastroju i zachowań
• Receptorów dopaminowych DA D1 i D2 – kluczowych dla funkcji motorycznych i poznawczych
• Receptorów adrenergicznych α1, α2 i β – odpowiedzialnych za regulację napięcia naczyniowego
• Receptorów histaminowych H1 – związanych z regulacją stanu czuwania i rytmu dobowego
• Receptorów muskarynowych cholinergicznych – uczestniczących w procesach pamięciowych
• Receptorów benzodiazepinowych – związanych z regulacją lęku
• Receptorów opioidowych – odpowiedzialnych za percepcję bólu

Jedynym prawdopodobnym mechanizmem działania wyjaśniającym farmakologiczne i kliniczne efekty escytalopramu jest hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny (5-HT), co prowadzi do zwiększenia stężenia tego neuroprzekaźnika w szczelinie synaptycznej.⁴

Działanie na przewodnictwo serca

W podwójnie zaślepionym badaniu elektrokardiograficznym (EKG) kontrolowanym placebo, przeprowadzonym u zdrowych ochotników, oceniano wpływ escytalopramu na odstęp QT. Zaobserwowano zależną od dawki zmianę odstępu QTc (skorygowanego według metody Fridericia):⁵

Skuteczność kliniczna

Skuteczność w dużych epizodach depresyjnych

Escytalopram wykazał znaczącą skuteczność w leczeniu dużych epizodów depresyjnych w trzech z czterech przeprowadzonych krótkoterminowych (8-tygodniowych) badań klinicznych z podwójnie ślepą próbą, kontrolowanych placebo.⁶

W długoterminowym badaniu dotyczącym profilaktyki nawrotów depresji uczestniczyło 274 pacjentów, którzy pozytywnie zareagowali na leczenie escytalopramem w dawce 10 mg lub 20 mg na dobę w ciągu początkowej 8-tygodniowej fazy otwartej. Pacjenci zostali następnie losowo przydzieleni do jednej z dwóch grup:

• Grupa kontynuująca leczenie escytalopramem w tej samej dawce
• Grupa otrzymująca placebo

Badanie trwało do 36 tygodni. Wyniki jednoznacznie wykazały, że u pacjentów kontynuujących przyjmowanie escytalopramu czas do wystąpienia nawrotu choroby był znacząco dłuższy w porównaniu do pacjentów otrzymujących placebo.⁷

Skuteczność w fobii społecznej

Fobia społeczna to kolejne wskazanie, w którym escytalopram wykazał skuteczność terapeutyczną. Potwierdzono to w trzech krótkoterminowych (12-tygodniowych) badaniach klinicznych. Dodatkowo przeprowadzono 6-miesięczne badanie dotyczące zapobiegania nawrotom fobii społecznej u pacjentów, którzy wcześniej odpowiedzieli na leczenie escytalopramem.⁸

W 24-tygodniowym badaniu ustalającym optymalny sposób dawkowania wykazano skuteczność escytalopramu w różnych dawkach: 5 mg, 10 mg i 20 mg na dobę, co daje lekarzom możliwość dostosowania terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta.⁹

Skuteczność w zaburzeniu obsesyjno-kompulsyjnym

Efektywność escytalopramu w leczeniu zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego (OCD) została potwierdzona w randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą. Po 12 tygodniach terapii u pacjentów otrzymujących escytalopram w dawce 20 mg na dobę zaobserwowano istotną statystycznie różnicę w całkowitej punktacji w skali Y-BOCS (Yale-Brown Obsessive Compulsive Scale) w porównaniu do grupy placebo.¹⁰

Wydłużenie okresu leczenia do 24 tygodni wykazało, że zarówno escytalopram w dawce 10 mg, jak i 20 mg na dobę przynosił lepsze efekty terapeutyczne niż placebo.¹¹

Przeprowadzono również badanie dotyczące zapobiegania nawrotom zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego. Pacjenci, którzy wykazali pozytywną reakcję na escytalopram w trwającej 16 tygodni fazie otwartej, zostali następnie losowo przydzieleni do dalszego leczenia escytalopramem (w dawce 10 lub 20 mg na dobę) lub do grupy otrzymującej placebo w ramach 24-tygodniowej fazy z podwójnie ślepą próbą. Wyniki potwierdziły skuteczność escytalopramu w zapobieganiu nawrotom OCD.¹²