Właściwości farmakokinetyczne leku Pralex (escytalopram)

Pralex zawiera jako substancję czynną escytalopram (w postaci szczawianu), dostępny w tabletkach powlekanych o mocy 5 mg, 10 mg, 15 mg oraz 20 mg. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę farmakokinetyczną leku, obejmującą procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji substancji czynnej.¹

Wchłanianie

Escytalopram charakteryzuje się prawie całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Proces ten przebiega niezależnie od obecności pokarmu w przewodzie pokarmowym. Średni czas do osiągnięcia maksymalnego stężenia w osoczu (wartość Tmax) wynosi 4 godziny po zastosowaniu wielokrotnych dawek leku. Biodostępność bezwzględna escytalopramu jest szacowana na około 80%, podobnie jak w przypadku racemicznego cytalopramu.²

Dystrybucja

Po podaniu doustnym, pozorna objętość dystrybucji (Vd, β/F) escytalopramu mieści się w zakresie od 12 do 26 l/kg masy ciała. Stopień wiązania escytalopramu i jego głównych metabolitów z białkami osocza jest stosunkowo niski i wynosi mniej niż 80%.³

Metabolizm

Metabolizm escytalopramu zachodzi głównie w wątrobie. W procesie tym powstają dwa główne metabolity:

• Metabolit demetylowany – farmakologicznie czynny
• Metabolit didemetylowany – również farmakologicznie czynny

Istnieje także możliwość powstawania metabolitu N-tlenku w wyniku utlenienia azotu. Zarówno lek macierzysty, jak i jego metabolity są częściowo wydalane w postaci glukuronidów. Po wielokrotnym podaniu dawek leku, średnie stężenia metabolitu demetylowanego i didemetylowanego wynoszą odpowiednio 28-31% i mniej niż 5% stężenia escytalopramu.⁴

W procesie biotransformacji escytalopramu do metabolitu demetylowanego kluczową rolę odgrywa izoenzym CYP2C19. W mniejszym stopniu w procesie tym uczestniczą również izoenzymy CYP3A4 oraz CYP2D6.⁵

Eliminacja

Po wielokrotnym podaniu dawek escytalopramu, okres półtrwania w fazie eliminacji (t½ β) wynosi około 30 godzin. Klirens osoczowy po podaniu doustnym (Cloral) osiąga wartość około 0,6 l/min. Główne metabolity escytalopramu charakteryzują się znacząco dłuższym okresem półtrwania niż związek macierzysty. Eliminacja escytalopramu i jego głównych metabolitów zachodzi prawdopodobnie zarówno drogą wątrobową (metaboliczną), jak i nerkową, przy czym większość dawki wydalana jest z moczem w postaci metabolitów.⁶

Liniowość farmakokinetyki

Farmakokinetyka escytalopramu ma charakter liniowy. Stan stacjonarny stężenia w osoczu jest osiągany po około tygodniu stosowania leku. Średnie stężenia w stanie stacjonarnym wynoszą 50 nmol/l (zakres od 20 do 125 nmol/l) przy podawaniu dobowej dawki 10 mg.⁷

Farmakokinetyka w populacjach szczególnych

Pacjenci w podeszłym wieku (powyżej 65 lat)

W przypadku pacjentów w podeszłym wieku obserwuje się spowolnienie eliminacji escytalopramu w porównaniu z młodszymi pacjentami. Wartość pola pod krzywą stężenie-czas (AUC) jest około 50% większa u osób w podeszłym wieku w porównaniu z młodymi zdrowymi ochotnikami.⁸

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z lekkimi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby (kryterium A i B według klasyfikacji Childa i Pugha) odnotowano znaczące zmiany parametrów farmakokinetycznych escytalopramu:

• Okres półtrwania był około dwukrotnie dłuższy
• Ekspozycja na lek była większa o około 60% w porównaniu z osobami z prawidłową czynnością wątroby

Zmiany te mają istotne znaczenie kliniczne i mogą wymagać modyfikacji dawkowania.⁹

Zaburzenia czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny CLcr 10-53 ml/min), na podstawie badań z racemicznym cytalopramem, obserwowano:

• Dłuższy okres półtrwania
• Niewielkie zwiększenie ekspozycji na lek

Stężenia metabolitów escytalopramu w osoczu nie były przedmiotem badań u tej grupy pacjentów, jednakże mogą być one zwiększone.¹⁰

Polimorfizm enzymów metabolizujących

Polimorfizm genetyczny enzymów uczestniczących w metabolizmie escytalopramu ma istotny wpływ na jego farmakokinetykę:

• CYP2C19: U osób wolno metabolizujących leki przy udziale izoenzymu CYP2C19 stężenie escytalopramu w osoczu było dwukrotnie wyższe w porównaniu z osobami o szybkim metabolizmie
• CYP2D6: U osób z wolniejszym metabolizmem leków przy udziale izoenzymu CYP2D6 nie zaobserwowano istotnych zmian w ekspozycji na escytalopram

Obserwacje te mogą mieć znaczenie kliniczne przy ustalaniu dawkowania leku, szczególnie u pacjentów będących wolnymi metabolizerami CYP2C19.¹¹