Przedawkowanie leku Polocard

Przedawkowanie kwasu acetylosalicylowego stanowi stan zagrożenia wymagający natychmiastowej interwencji medycznej. Objawy zatrucia salicylanami mogą znacząco różnić się w zależności od przyjętej dawki oraz indywidualnych cech pacjenta. W niniejszym artykule przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące objawów, dawek toksycznych oraz postępowania w przypadku przedawkowania preparatu Polocard (tabletki dojelitowe zawierające 75 mg lub 150 mg kwasu acetylosalicylowego).¹

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie kwasu acetylosalicylowego charakteryzuje się szerokim spektrum objawów klinicznych, które można podzielić na wczesne i późne. Pierwsze symptomy, które pojawiają się stosunkowo szybko po przyjęciu toksycznej dawki leku, to: nudności, wymioty, szumy uszne oraz przyspieszenie oddechu.²

W miarę rozwoju zatrucia mogą pojawić się bardziej nasilone objawy, takie jak: utrata słuchu, zaburzenia widzenia, bóle głowy, pobudzenie ruchowe, senność oraz śpiączka. Ponadto mogą wystąpić: drgawki, hipertermia (podwyższona temperatura ciała) oraz poważne zaburzenia gospodarki kwasowo-zasadowej i wodno-elektrolitowej, w szczególności kwasica metaboliczna i odwodnienie, które są charakterystyczne dla ciężkich zatruć salicylanami.³

Z mniejszą częstotliwością obserwuje się również: krwawe wymioty, wysoką gorączkę, hipoglikemię, hipokaliemię, małopłytkowość, zwiększenie INR/PTR, wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, niewydolność nerek oraz poza sercowy obrzęk płuc.⁴

Warto zauważyć, że objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego, takie jak: splątanie, dezorientacja, śpiączka i drgawki występują rzadziej u dorosłych niż u dzieci.⁵ Ponadto istotne jest zwrócenie uwagi na fakt, że u osób dorosłych i dzieci powyżej czterech lat zazwyczaj występuje zasadowica oddechowa i kwasica metaboliczna z prawidłowym lub wysokim pH, natomiast u dzieci w wieku czterech lat lub poniżej dominuje kwasica metaboliczna z niskim pH.⁶

Należy pamiętać, że kwasica może zwiększać przenikanie salicylanów przez barierę krew-mózg, co może nasilać neurotoksyczne działanie leku.⁷

Dawki toksyczne i stężenia w osoczu

Dawki toksyczne kwasu acetylosalicylowego można podzielić na różne kategorie w zależności od nasilenia objawów zatrucia:

• Łagodne lub średnio ciężkie objawy toksyczne – występują po zastosowaniu kwasu acetylosalicylowego w dawce 150-300 mg/kg masy ciała.⁸
• Ciężkie objawy zatrucia – występują po dawce 300-500 mg/kg masy ciała.⁹
• Potencjalnie śmiertelna dawka – przekracza 500 mg/kg masy ciała.¹⁰

U osób dorosłych zgon w przebiegu zatrucia kwasem acetylosalicylowym obserwowano po przyjęciu jednorazowej dawki wynoszącej od 10 do 30 g. Warto jednak odnotować, że opisano przypadek pacjenta, który przeżył po przyjęciu aż 130 g kwasu acetylosalicylowego, co wskazuje na znaczące różnice w indywidualnej odpowiedzi organizmu na toksyczne dawki leku.¹¹

Ocena stężenia salicylanów w osoczu jest istotnym parametrem w diagnostyce i monitorowaniu zatrucia. Zatrucie salicylanami jest zazwyczaj związane z ich stężeniem w osoczu przekraczającym 350 mg/l (2,5 mmol/l). Większość zgonów wśród dorosłych wystąpiło u pacjentów, u których stężenie przekroczyło 700 mg/l (5,1 mmol/l). ^{350 mg/l (2,5 mmol/l). Większość zgonów wśród dorosłych wystąpiło u pacjentów, u których stężenie przekroczyło 700 mg/l (5,1 mmol/l).”>12} Według dostępnych danych, mało prawdopodobne jest, aby pojedyncze dawki mniejsze niż 100 mg/kg spowodowały poważne zatrucie.¹³

Postępowanie w przedawkowaniu

W przypadku podejrzenia przedawkowania kwasu acetylosalicylowego pacjenta należy niezwłocznie przewieźć do szpitala. Należy podkreślić, że nie istnieje specyficzna odtrutka dla zatrucia salicylanami.¹⁴

Leczenie przedawkowania obejmuje szereg działań, które mają na celu eliminację leku z organizmu oraz łagodzenie objawów zatrucia:

1. Ograniczenie wchłaniania leku:
   • Sprowokowanie wymiotów lub wykonanie płukania żołądka – skuteczne w czasie 3-4 godzin po przyjęciu produktu, a w razie zatrucia bardzo dużą dawką nawet do 10 godzin.¹⁵
   • Podanie węgla aktywnego w postaci wodnej zawiesiny (w dawce 50-100 g u dorosłych i 30-60 g u dzieci) – w celu zmniejszenia wchłaniania kwasu acetylosalicylowego.¹⁶
2. Leczenie objawowe:
   • W przypadku hipertermii – zmniejszenie temperatury ciała przez utrzymywanie niskiej temperatury otoczenia oraz zastosowanie chłodnych okładów.¹⁷
   • Monitorowanie i wyrównywanie zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej.¹⁸
   • Podanie dożylne wodorowęglanu sodowego w celu przyspieszenia wydalania kwasu acetylosalicylowego przez nerki oraz w leczeniu kwasicy. Należy utrzymywać pH moczu wynoszące 7,0-7,5.¹⁹
   • W przypadku wydłużenia czasu protrombinowego – podanie witaminy K.²⁰
   • Pacjentom z zaburzeniami oddechu należy zapewnić dopływ świeżego powietrza, podać tlen, a w razie konieczności wykonać intubację dotchawiczą i zastosować oddychanie wspomagające.²¹
   • W przypadku wstrząsu – zastosowanie typowego postępowania przeciwwstrząsowego.²²
3. Zabiegi nerkozastępcze:
   • W bardzo ciężkich zatruciach, gdy nie udaje się wyrównać zaburzeń gospodarki kwasowo-zasadowej leczeniem zachowawczym oraz w przypadkach współwystępującej niewydolności nerek, należy zastosować hemodializę lub dializę otrzewnową.²³
   • Dializa skutecznie usuwa kwas acetylosalicylowy z organizmu oraz ułatwia wyrównanie zaburzeń gospodarki kwasowo-zasadowej i wodno-elektrolitowej.²⁴

Ważne jest, aby nie stosować leków działających hamująco na ośrodkowy układ nerwowy, takich jak barbiturany, z uwagi na możliwość wystąpienia kwasicy oddechowej i śpiączki.²⁵

Tabela objawów przedawkowania kwasu acetylosalicylowego