Wpływ ibuprofenu na płodność, ciążę i laktację

Podejmując decyzję o zastosowaniu ibuprofenu (Nurofen dla dzieci Forte pomarańczowy, 40 mg/ml) u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią, lekarz powinien rozważyć potencjalne ryzyko związane z przyjmowaniem leku oraz dostarczyć pacjentce pełnych informacji dotyczących bezpieczeństwa stosowania. Ibuprofen, jako inhibitor syntezy prostaglandyn, wymaga szczególnej ostrożności w tych grupach pacjentek.¹

Stosowanie ibuprofenu w ciąży

W przypadku kobiet ciężarnych należy przekazać szczegółowe informacje dotyczące potencjalnego wpływu ibuprofenu na poszczególne etapy ciąży. Zastosowanie ibuprofenu wiąże się z różnym poziomem ryzyka w zależności od trymestru ciąży.²

Pierwszy i drugi trymestr ciąży

Badania epidemiologiczne sugerują zwiększone ryzyko wystąpienia poronienia oraz wad wrodzonych u płodu po zastosowaniu inhibitorów syntezy prostaglandyn we wczesnym okresie ciąży. Szczególnie dotyczy to wad wrodzonych serca oraz wytrzewienia. Ryzyko bezwzględne wad układu krążenia wzrasta z wartości poniżej 1% do około 1,5%. Istotne jest, że ryzyko to wzrasta wraz z dawką i czasem trwania leczenia.³

Badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały, że podawanie inhibitorów syntezy prostaglandyn zwiększa ryzyko poronień zarówno przed, jak i po implantacji zarodka, a także śmiertelność zarodków i płodów. Ponadto, u zwierząt, którym podawano te substancje w okresie organogenezy, odnotowano zwiększoną częstość występowania różnych wad rozwojowych, w tym dotyczących układu krążenia.⁴

Szczególną uwagę należy zwrócić na okres po 20. tygodniu ciąży. Stosowanie ibuprofenu od tego momentu może prowadzić do wystąpienia małowodzia, które wynika z zaburzenia czynności nerek płodu. Stan ten może pojawić się krótko po rozpoczęciu leczenia, jednak zazwyczaj jest odwracalny po odstawieniu leku. Dodatkowo, ibuprofen stosowany w drugim trymestrze może powodować zwężenie przewodu tętniczego u płodu, które w większości przypadków ustępuje po zaprzestaniu leczenia.⁵

Z powyższych powodów lekarz powinien poinformować pacjentkę, że:

• W pierwszym i drugim trymestrze ciąży nie należy stosować ibuprofenu, chyba że jest to jednoznacznie konieczne z medycznego punktu widzenia⁶
• Jeśli konieczne jest zastosowanie ibuprofenu u kobiety starającej się zajść w ciążę lub będącej w pierwszym lub drugim trymestrze ciąży, leczenie powinno trwać jak najkrócej, a dawka powinna być jak najmniejsza⁷
• W przypadku stosowania ibuprofenu przez kilka dni po rozpoczęciu 20. tygodnia ciąży, należy rozważyć monitorowanie ciężarnej przed porodem pod kątem wystąpienia małowodzia i zwężenia przewodu tętniczego⁸
• Jeśli zostanie stwierdzone małowodzie lub zwężenie przewodu tętniczego, należy natychmiast przerwać stosowanie ibuprofenu⁹

Trzeci trymestr ciąży

Lekarz musi jednoznacznie poinformować pacjentkę, że stosowanie ibuprofenu w trzecim trymestrze ciąży jest przeciwwskazane. W tym okresie wszystkie inhibitory syntezy prostaglandyn mogą wywierać negatywny wpływ na płód, powodując:¹⁰

1. Toksyczność sercowo-płucną – przejawiającą się przedwczesnym zwężeniem lub zamknięciem przewodu tętniczego oraz nadciśnieniem płucnym¹¹
2. Zaburzenia czynności nerek – które mogą prowadzić do niewydolności nerek z towarzyszącym małowodziem zarówno u matki, jak i u noworodka¹²

Ponadto, stosowanie ibuprofenu pod koniec ciąży może wywołać następujące skutki u matki i noworodka:

• Wydłużenie czasu krwawienia w wyniku działania przeciwagregacyjnego, które może wystąpić nawet przy stosowaniu bardzo małych dawek¹³
• Hamowanie skurczów macicy, co może skutkować opóźnionym lub wydłużonym porodem¹⁴

Karmienie piersią

Lekarz powinien poinformować pacjentkę karmiącą piersią, że ibuprofen oraz jego metabolity mogą przenikać do mleka kobiecego, jednak stężenia te są niewielkie. Dotychczasowe doniesienia naukowe nie wskazują na szkodliwy wpływ ibuprofenu na niemowlęta karmione piersią. Dlatego też przerwanie karmienia piersią nie jest konieczne podczas krótkotrwałego stosowania ibuprofenu w dawkach zalecanych w leczeniu bólu i gorączki.¹⁵

Wpływ na płodność kobiet

Pacjentki planujące ciążę powinny być świadome, że istnieją dowody naukowe wskazujące, iż substancje hamujące aktywność cyklooksygenazy (enzymu uczestniczącego w syntezie prostaglandyn) mogą powodować zaburzenia płodności u kobiet poprzez wpływ na owulację. Należy jednak podkreślić, że działanie to ma charakter przemijający i ustępuje po zakończeniu terapii.¹⁶