Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Mifomet

Lek Mifomet, zawierający sytagliptynę (50 mg) i metforminę (850 mg lub 1000 mg), wymaga szczególnej uwagi ze względu na potencjalne zagrożenia związane z jego stosowaniem. Znajomość tych zagrożeń oraz odpowiednich środków ostrożności jest kluczowa dla bezpiecznego prowadzenia terapii pacjentów z cukrzycą typu 2.¹

Podstawowe przeciwwskazania

Mifomet nie jest przeznaczony do stosowania u pacjentów z cukrzycą typu 1. Leku nie wolno również stosować w leczeniu kwasicy ketonowej występującej w przebiegu cukrzycy.²

Ryzyko ostrego zapalenia trzustki

Stosowanie inhibitorów DPP-4, do których należy sytagliptyna, wiąże się z ryzykiem wystąpienia ostrego zapalenia trzustki. Pacjentów należy szczegółowo poinformować o charakterystycznych objawach tego stanu, zwłaszcza o uporczywym, silnym bólu brzucha. Po odstawieniu sytagliptyny (z leczeniem wspomagającym lub bez) zazwyczaj obserwuje się ustąpienie zapalenia trzustki, jednak odnotowano bardzo rzadkie przypadki martwiczego lub krwotocznego zapalenia trzustki, które mogą prowadzić do zgonu.³

W przypadku podejrzenia zapalenia trzustki należy:⁴

• Natychmiast odstawić Mifomet oraz inne produkty lecznicze potencjalnie budzące wątpliwości
• Przeprowadzić odpowiednią diagnostykę
• W przypadku potwierdzenia ostrego zapalenia trzustki nie wracać do leczenia Mifometem

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zapaleniem trzustki w wywiadzie.⁵

Kwasica mleczanowa

Kwasica mleczanowa jest rzadkim, ale potencjalnie śmiertelnym powikłaniem metabolicznym, które może wystąpić w wyniku kumulacji metforminy. Powikłanie to występuje najczęściej w przypadku nagłego pogorszenia czynności nerek, poważnych chorób układu krążenia, chorób układu oddechowego lub posocznicy.⁶

W przypadku odwodnienia (spowodowanego ciężkimi wymiotami, biegunką, gorączką lub zmniejszoną podażą płynów) należy tymczasowo wstrzymać podawanie metforminy i zalecić pacjentowi kontakt z lekarzem.⁷

U pacjentów leczonych metforminą należy zachować szczególną ostrożność przy wprowadzaniu leków, które mogą wpływać na czynność nerek, takich jak:⁸

• Leki przeciwnadciśnieniowe
• Leki moczopędne
• Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)

Dodatkowe czynniki ryzyka kwasicy mleczanowej to:⁹

• Nadmierne spożycie alkoholu
• Niewydolność wątroby
• Źle kontrolowana cukrzyca
• Ketoza
• Długotrwałe głodzenie
• Stany związane z niedotlenieniem
• Jednoczesne stosowanie produktów leczniczych mogących wywołać kwasicę mleczanową

Objawy kwasicy mleczanowej

Pacjentów i ich opiekunów należy poinformować o ryzyku wystąpienia kwasicy mleczanowej oraz jej objawach. Kwasicę mleczanową charakteryzuje:¹⁰

• Duszność kwasicza
• Ból brzucha
• Skurcze mięśni
• Astenia (osłabienie)
• Hipotermia
• Śpiączka (jako powikłanie powyższych objawów)

W przypadku wystąpienia podejrzanych objawów pacjent powinien natychmiast odstawić metforminę i szukać natychmiastowej pomocy medycznej.¹¹

Diagnostyka laboratoryjna kwasicy mleczanowej obejmuje:^{Kontrola czynności nerek}

Ze względu na zawartość metforminy, funkcja nerek powinna być dokładnie monitorowana podczas leczenia Mifometem:¹³

• Wartość GFR (przesączanie kłębuszkowe) powinna być oznaczona przed rozpoczęciem leczenia
• GFR należy kontrolować w regularnych odstępach czasu podczas terapii
• Mifomet jest przeciwwskazany u pacjentów z GFR < 30 mL/min
• Lek należy tymczasowo odstawić w przypadku wystąpienia stanów wpływających na czynność nerek

Ryzyko hipoglikemii

U pacjentów przyjmujących Mifomet w skojarzeniu z pochodną sulfonylomocznika lub insuliną może wystąpić zwiększone ryzyko hipoglikemii. W takich przypadkach konieczne może być zmniejszenie dawki pochodnej sulfonylomocznika lub insuliny w celu zminimalizowania ryzyka spadku poziomu glukozy.¹⁴

Reakcje nadwrażliwości

Po wprowadzeniu sytagliptyny do obrotu zgłaszano przypadki ciężkich reakcji nadwrażliwości. Reakcje te obejmują:¹⁵

• Anafilaksję
• Obrzęk naczynioruchowy
• Złuszczające choroby skóry, w tym zespół Stevensa-Johnsona

Początek reakcji nadwrażliwości występuje zazwyczaj w ciągu pierwszych 3 miesięcy po rozpoczęciu leczenia sytagliptyną, a w niektórych przypadkach nawet po podaniu pierwszej dawki.¹⁶

W przypadku podejrzenia reakcji nadwrażliwości należy:¹⁷

• Przerwać stosowanie leku Mifomet
• Ocenić inne potencjalne przyczyny objawów
• Zastosować alternatywną metodę leczenia cukrzycy

Pemfigoid pęcherzowy

W okresie po wprowadzeniu inhibitorów DPP-4, w tym sytagliptyny, do obrotu zgłaszano przypadki pemfigoidu pęcherzowego. Jest to autoimmunologiczna choroba skóry charakteryzująca się powstawaniem pęcherzy. W przypadku podejrzenia pemfigoidu pęcherzowego należy przerwać stosowanie leku Mifomet.¹⁸

Postępowanie przed i po zabiegach chirurgicznych

Podawanie leku Mifomet musi zostać przerwane bezpośrednio przed zabiegiem chirurgicznym w znieczuleniu ogólnym, podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym. Leczenie można wznowić nie wcześniej niż po 48 godzinach po zabiegu chirurgicznym lub po wznowieniu odżywiania doustnego oraz pod warunkiem, że czynność nerek została ponownie oceniona i jest stabilna.¹⁹

Badania z użyciem jodowych środków kontrastowych

Donaczyniowe podanie środków kontrastowych zawierających jod może prowadzić do nefropatii kontrastowej, powodującej kumulację metforminy i zwiększenie ryzyka kwasicy mleczanowej. W związku z tym należy:²⁰

• Przerwać stosowanie leku Mifomet przed badaniem lub podczas badania obrazowego
• Nie stosować leku przez co najmniej 48 godzin po badaniu
• Wznowić leczenie tylko po ponownej ocenie czynności nerek i potwierdzeniu jej stabilności

Nagła zmiana stanu klinicznego u pacjentów z kontrolowaną cukrzycą

U pacjentów z cukrzycą typu 2, która była uprzednio dobrze wyrównana dzięki leczeniu Mifometem, a u których wystąpią nieprawidłowe wyniki badań laboratoryjnych lub objawy choroby (zwłaszcza o niejasnym charakterze), należy niezwłocznie przeprowadzić badania w kierunku:²¹

• Kwasicy ketonowej
• Kwasicy mleczanowej

Diagnostyka powinna obejmować:²²

• Stężenie elektrolitów w surowicy
• Stężenie ketonów w surowicy
• Stężenie glukozy we krwi
• W przypadku wskazań: odczyn pH krwi oraz stężenia mleczanów, pirogronianów i metforminy

W przypadku potwierdzenia kwasicy ketonowej lub mleczanowej należy natychmiast przerwać leczenie Mifometem i wdrożyć odpowiednie postępowanie terapeutyczne.²³

Zawartość sodu

Lek Mifomet zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, co oznacza, że produkt leczniczy uznaje się za „wolny od sodu”.²⁴