Właściwości farmakokinetyczne metoprololu bursztynianu

Metoprolol bursztynian, występujący w preparacie Metoprolol Biofarm ZK w dawce 95 mg (co odpowiada 100 mg metoprololu winianu), charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jego działanie terapeutyczne. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis procesów, jakim podlega substancja czynna w organizmie człowieka.¹

Postać farmaceutyczna i technologia uwalniania

Metoprolol Biofarm ZK dostępny jest w postaci białych, owalnych, obustronnie wypukłych tabletek powlekanych o przedłużonym uwalnianiu o wymiarach około 16 na 8 mm, z linią podziału po obu stronach, umożliwiającą podział tabletki na połowy.²

Każda tabletka zawiera liczne peletki o kontrolowanym uwalnianiu. Peletki te pokryte są specjalną otoczką polimerową, która reguluje szybkość uwalniania substancji czynnej. Po przyjęciu leku tabletka szybko rozpuszcza się w przewodzie pokarmowym, a granulki o przedłużonym uwalnianiu rozprzestrzeniają się, zapewniając ciągłe i stabilne uwalnianie metoprololu przez okres 20 godzin.³

Wchłanianie i biodostępność

Metoprolol po podaniu doustnym wchłania się całkowicie z przewodu pokarmowego. Biodostępność leku jest jednak ograniczona ze względu na znaczący efekt pierwszego przejścia przez wątrobę. Dla pojedynczej dawki doustnej biodostępność wynosi około 50%. W przypadku preparatu o przedłużonym uwalnianiu (Metoprolol Biofarm ZK) biodostępność jest o 20-30% niższa w porównaniu do tradycyjnych tabletek. Ta różnica nie ma jednak istotnego znaczenia klinicznego, ponieważ wartości AUEC (krzywa zależności tętna od czasu) pozostają identyczne jak przy stosowaniu preparatów konwencjonalnych.⁴

Dystrybucja w organizmie

Metoprolol charakteryzuje się niskim stopniem wiązania z białkami osocza. Tylko niewielki odsetek, około 5-10% substancji czynnej, ulega wiązaniu z białkami osocza, co oznacza, że większość leku występuje w postaci wolnej, farmakologicznie aktywnej.⁵

Przy dawkowaniu preparatu raz na dobę, maksymalne stężenie metoprololu w osoczu (Cmax) osiąga wartość około dwukrotnie wyższą niż stężenie minimalne (Cmin), co zapewnia względnie stabilny poziom substancji czynnej w organizmie w ciągu doby.⁶

Metabolizm wątrobowy

Metoprolol podlega intensywnemu metabolizmowi przez utlenianie w wątrobie. Zidentyfikowano trzy główne metabolity, które nie wykazują jednak klinicznie istotnego działania beta-adrenolitycznego.⁷

Za metabolizm metoprololu odpowiada głównie enzym cytochromu P450 2D6 (CYP2D6). Ze względu na genetyczny polimorfizm genu kodującego ten enzym, obserwuje się znaczne różnice międzyosobnicze w tempie metabolizmu leku. Wyróżnia się osoby o powolnym metabolizmie (około 7-8% populacji) oraz osoby o szybkim metabolizmie. U osób z wolnym metabolizmem obserwuje się wyższe stężenia leku w osoczu oraz wolniejsze tempo jego eliminacji. Należy jednak podkreślić, że u tego samego pacjenta stężenia leku w osoczu utrzymują się na stałym, powtarzalnym poziomie.⁸

Wydalanie

Metoprolol jest wydalany głównie przez nerki, przy czym ponad 95% dawki doustnej wydala się z moczem. Około 5% dawki jest wydalane w postaci niezmienionej, choć w indywidualnych przypadkach odsetek ten może sięgać nawet 30%.⁹

Średni okres półtrwania metoprololu wynosi 3,5 godziny, z obserwowanym zakresem od 1 do 9 godzin, w zależności od indywidualnych predyspozycji pacjenta. Całkowity klirens metoprololu kształtuje się na poziomie około 1 litra/min.¹⁰

Farmakokinetyka w grupach szczególnych

Właściwości farmakokinetyczne metoprololu mogą ulegać modyfikacji w określonych grupach pacjentów:

Pacjenci w podeszłym wieku

U osób w podeszłym wieku nie zaobserwowano istotnych klinicznie różnic w parametrach farmakokinetycznych metoprololu w porównaniu do populacji osób młodszych.¹¹

Pacjenci z niewydolnością nerek

U pacjentów z niewydolnością nerek biodostępność układowa oraz wydalanie metoprololu pozostają prawidłowe. Obserwuje się natomiast wolniejsze wydalanie metabolitów. Znacząca kumulacja metabolitów występuje u pacjentów z GFR (wskaźnikiem filtracji kłębuszkowej) poniżej 5 ml/min. Ta kumulacja nie wpływa jednak na nasilenie działania beta-adrenolitycznego metoprololu.¹²

Pacjenci z niewydolnością wątroby

U pacjentów z marskością wątroby biodostępność metoprololu może ulegać zwiększeniu, przy jednoczesnym zmniejszeniu całkowitego klirensu. Zwiększona ekspozycja na lek uznawana jest za klinicznie istotną tylko u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby lub z zespoleniem wrotno-żylnym.¹³

U pacjentów z zespoleniem żyły wrotnej z żyłą główną dolną całkowity klirens metoprololu wynosi około 0,3 litra/min, co stanowi znaczącą redukcję w porównaniu do wartości prawidłowej. W tej grupie pacjentów wartości AUC (pole pod krzywą stężenia leku we krwi w funkcji czasu) są około 6-krotnie wyższe niż u osób zdrowych.¹⁴