Przeciwwskazania stosowania leku Lidocaini hydrochloridum Noridem

Przeciwwskazania do stosowania lidokainy w postaci roztworu do wstrzykiwań 20 mg/ml są ściśle określone i wymagają dokładnej oceny klinicznej przed podjęciem decyzji o włączeniu leku. W zależności od wskazania (znieczulenie miejscowe i regionalne lub leczenie przeciwarytmiczne) występują zarówno ogólne, jak i szczegółowe przeciwwskazania, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej.¹

Przeciwwskazania ogólne

Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania lidokainy chlorowodorku jest nadwrażliwość na:

• substancję czynną lidokainę – reakcje alergiczne na lidokainę mogą manifestować się od łagodnych objawów skórnych do pełnoobjawowej reakcji anafilaktycznej
• inne leki miejscowo znieczulające z grupy amidów – ze względu na podobieństwo strukturalne możliwa jest nadwrażliwość krzyżowa
• którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie (należy pamiętać, że preparat zawiera sód w ilości 1,9-2,05 mg/ml)

²

Przeciwwskazania w znieczuleniu miejscowym i regionalnym

W przypadku stosowania lidokainy do znieczulenia podpajęczynówkowego i zewnątrzoponowego należy uwzględnić szczególne przeciwwskazania, które wiążą się z potencjalnymi zagrożeniami dla pacjenta:³

• Nieskorygowana hipowolemia – zmniejszona objętość krwi krążącej zwiększa ryzyko ciężkiego niedociśnienia podczas znieczulenia regionalnego ze względu na blokadę współczulną i brak fizjologicznych mechanizmów kompensacyjnych
• Koagulopatie – zarówno nabyte, indukowane, jak i wrodzone zaburzenia krzepnięcia zwiększają ryzyko krwawienia podczas procedur znieczulenia podpajęczynówkowego i zewnątrzoponowego, z potencjalnym ryzykiem powstania krwiaka kanału kręgowego
• Zwiększone ciśnienie wewnątrzczaszkowe – znieczulenie regionalne może potencjalnie nasilić objawy nadciśnienia wewnątrzczaszkowego i zwiększyć ryzyko wgłobienia
• Krwawienie wewnątrzczaszkowe lub do rdzenia kręgowego – ze względu na możliwość nasilenia objawów neurologicznych i zwiększenia ryzyka uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego

⁴

Przeciwwskazania w leczeniu przeciwarytmicznym

Stosowanie lidokainy chlorowodorku jako leku przeciwarytmicznego (głównie w terapii arytmii komorowych) jest przeciwwskazane w następujących stanach:⁵

• Ciężkie zaburzenia przewodzenia – lidokaina może nasilać blokadę przewodzenia przedsionkowo-komorowego lub wewnątrzkomorowego, zwiększając ryzyko asystolii
• Zawał mięśnia sercowego w ciągu ostatnich 3 miesięcy – ze względu na zwiększone ryzyko proarytmicznego działania u pacjentów z niedawno przebytym zawałem serca
• Znacznie zmniejszony rzut serca – z wyjątkiem sytuacji zagrażających życiu komorowych zaburzeń rytmu serca; pacjenci z ciężką niewydolnością serca i znacznie ograniczonym rzutem serca są szczególnie narażeni na negatywne działanie inotropowe lidokainy

⁶

Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, istnieją sytuacje kliniczne, w których stosowanie lidokainy chlorowodorku wiąże się ze zwiększonym ryzykiem i może wymagać odradzenia terapii lub zachowania szczególnej ostrożności. Należy rozważyć stosunek korzyści do ryzyka, zwłaszcza w poniższych przypadkach:

Uwarunkowania ogólne wymagające odrodzenia stosowania leku

W przypadku wywiadu sugerującego reakcje nadwrażliwości na leki znieczulające miejscowo z grupy amidów, należy zdecydowanie odradzić stosowanie lidokainy chlorowodorku 20 mg/ml. Reakcja krzyżowa między lekami z tej samej grupy chemicznej może prowadzić do poważnych powikłań, włącznie z reakcją anafilaktyczną.⁷

Sytuacje wymagające odrodzenia stosowania w znieczuleniu miejscowym i regionalnym

Należy rozważyć odrodzenie zastosowania lidokainy w znieczuleniu podpajęczynówkowym i zewnątrzoponowym w następujących sytuacjach:

• U pacjentów z hipowolemią, nawet jeśli nie jest ona klinicznie nasilona – niezbędna jest wcześniejsza korekta stanu nawodnienia pacjenta
• W przypadku zaburzeń krzepnięcia lub stosowania leków przeciwzakrzepowych – należy uwzględnić aktualne parametry krzepnięcia oraz czas od ostatniej dawki leku przeciwzakrzepowego
• Przy podejrzeniu podwyższonego ciśnienia wewnątrzczaszkowego (bóle głowy, zaburzenia widzenia, nudności, wymioty) – konieczne jest wykluczenie lub leczenie przyczyny przed zastosowaniem znieczulenia regionalnego
• W przypadku objawów neurologicznych sugerujących krwawienie do OUN lub rdzeń kręgowy

⁸

Sytuacje wymagające odrodzenia stosowania w leczeniu przeciwarytmicznym

W kontekście terapii zaburzeń rytmu serca, należy odradzić stosowanie lidokainy chlorowodorku w następujących przypadkach:

• U pacjentów z zaburzeniami przewodzenia w obrębie układu bodźcoprzewodzącego serca, nawet jeśli nie są określane jako ciężkie
• W okresie 3 miesięcy od przebytego zawału mięśnia sercowego, z wyjątkiem zagrażających życiu arytmii komorowych nieodpowiadających na inne leczenie
• U pacjentów z niewydolnością serca i obniżoną frakcją wyrzutową, z wyjątkiem przypadków zagrażających życiu arytmii komorowych

⁹

Należy pamiętać, że preparat Lidocaini hydrochloridum Noridem 20 mg/ml zawiera sód w ilości 0,083–0,0892 mmol na mililitr (1,9–2,05 mg/ml), co może mieć znaczenie u pacjentów z ograniczeniami podaży sodu, szczególnie przy stosowaniu większych objętości roztworu.¹⁰