Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Kventiax SR

Produkt leczniczy Kventiax SR wymaga uwzględnienia jego profilu bezpieczeństwa w odniesieniu do konkretnego rozpoznania u pacjenta oraz stosowanej dawki. Istnieją liczne istotne klinicznie ostrzeżenia i środki ostrożności, które muszą być wzięte pod uwagę podczas terapii tym lekiem.¹

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Nie zaleca się stosowania kwetiapiny u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności. Badania kliniczne wykazały, że u młodszych pacjentów niektóre działania niepożądane występują częściej niż u dorosłych (zwiększenie łaknienia, zwiększenie stężenia prolaktyny w surowicy, wymioty, zapalenie błony śluzowej nosa oraz omdlenia). Ponadto u dzieci i młodzieży mogą wystąpić konsekwencje leczenia niewystępujące u dorosłych, jak objawy pozapiramidowe i drażliwość, a także obserwowano nowe działania niepożądane niewystępujące wcześniej u dorosłych (zwiększenie ciśnienia tętniczego). Należy również zauważyć, że długotrwały wpływ kwetiapiny na wzrost i dojrzewanie u dzieci i młodzieży nie został odpowiednio zbadany.²

Ryzyko samobójstwa i zachowania samobójcze

Depresja wiąże się ze zwiększonym ryzykiem myśli samobójczych, samookaleczeń i samobójstw. Ryzyko to utrzymuje się do czasu uzyskania znaczącej remisji, dlatego pacjenci powinni być ściśle monitorowani we wczesnym okresie leczenia oraz podczas zmian dawkowania. Doświadczenie kliniczne wskazuje, że ryzyko samobójstw zwiększa się we wczesnej fazie poprawy klinicznej, a lekarz powinien uwzględnić ryzyko wystąpienia takich zdarzeń po nagłym przerwaniu leczenia kwetiapiną.³

Pacjenci z zachowaniami samobójczymi w wywiadzie lub wykazujący przed rozpoczęciem leczenia skłonności samobójcze znacznego stopnia należą do grupy zwiększonego ryzyka i wymagają szczególnej obserwacji. Metaanaliza kontrolowanych placebo badań klinicznych leków przeciwdepresyjnych wykazała zwiększone ryzyko zachowań samobójczych u pacjentów w wieku poniżej 25 lat.⁴

Badania kliniczne wykazały, że u młodych, dorosłych pacjentów (poniżej 25 lat) z ciężką depresją w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych, leczonych kwetiapiną, występuje zwiększone ryzyko zdarzeń związanych z próbami samobójczymi w porównaniu do placebo (3,0% vs. 0%).⁵

Retrospektywne badanie populacyjne wykazało, że stosowanie kwetiapiny w leczeniu dużej depresji wiąże się ze zwiększonym ryzykiem samookaleczeń i samobójstw u pacjentów w wieku 25-64 lat bez wcześniejszego wywiadu samookaleczeń, gdy kwetiapina była stosowana z innymi lekami przeciwdepresyjnymi.⁶

Ryzyko zaburzeń metabolicznych

Stosowanie kwetiapiny wiąże się z ryzykiem pogorszenia profilu metabolicznego, dlatego przed rozpoczęciem leczenia należy ocenić parametry metaboliczne pacjenta (masa ciała, poziom glukozy we krwi, profil lipidowy) i regularnie monitorować je podczas terapii. W przypadku pogorszenia tych parametrów należy podjąć odpowiednie działania kliniczne.⁷

Objawy pozapiramidowe i dyskinezy

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo u dorosłych pacjentów kwetiapina była związana ze zwiększoną częstością występowania objawów pozapiramidowych (EPS) w porównaniu do placebo, szczególnie u pacjentów leczonych z powodu ciężkich epizodów depresyjnych w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych.⁸

Stosowanie kwetiapiny wiąże się z występowaniem akatyzji, stanu polegającego na subiektywnym odczuwaniu nieprzyjemnego lub dokuczliwego niepokoju ruchowego z towarzyszącą niemożnością stania lub siedzenia w jednym miejscu. Ryzyko wystąpienia tego zaburzenia jest największe w pierwszych tygodniach leczenia. Zwiększenie dawki u pacjentów, u których wystąpi niepokój psychoruchowy, może być szkodliwe.⁹

W przypadku wystąpienia objawów dyskinez późnych należy rozważyć zmniejszenie dawki lub przerwanie leczenia kwetiapiną. Objawy te mogą się pogłębić lub nawet pojawić dopiero po zakończeniu leczenia.¹⁰

Senność i zawroty głowy

Leczenie kwetiapiną często wiąże się z sennością i podobnymi objawami, takimi jak uspokojenie. W badaniach klinicznych pacjentów z depresją w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych oraz dużą depresją, objawy te zazwyczaj występowały podczas pierwszych 3 dni leczenia i miały przeważnie łagodne lub umiarkowane nasilenie. Pacjenci z ciężkim nasileniem senności mogą wymagać częstszych wizyt kontrolnych w pierwszych 2 tygodniach terapii lub rozważenia przerwania leczenia.¹¹

Niedociśnienie ortostatyczne

Leczenie kwetiapiną wiąże się z niedociśnieniem ortostatycznym i towarzyszącymi mu zawrotami głowy, które zwykle pojawiają się w początkowym okresie zwiększania dawki. Te objawy mogą zwiększać ryzyko urazów (upadki), szczególnie u osób w podeszłym wieku. Zaleca się zachowanie ostrożności do czasu poznania możliwych skutków działania leku.¹²

Należy zachować szczególną ostrożność stosując kwetiapinę u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, chorobą naczyniową mózgu lub innymi stanami predysponującymi do niskiego ciśnienia. W przypadku wystąpienia niedociśnienia ortostatycznego należy rozważyć zmniejszenie dawki lub wolniejsze jej zwiększanie.¹³

Zespół bezdechu sennego

U pacjentów przyjmujących kwetiapinę zgłaszano przypadki zespołu bezdechu sennego. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów jednocześnie przyjmujących leki hamujące ośrodkowy układ nerwowy oraz u pacjentów z zespołem bezdechu sennego w wywiadzie lub należących do grupy ryzyka (pacjenci z nadwagą/otyłością lub płci męskiej).¹⁴

Napady padaczki

W kontrolowanych badaniach klinicznych nie wykazano różnicy w częstości napadów padaczki między pacjentami leczonymi kwetiapiną a tymi, którzy otrzymywali placebo. Niemniej jednak, podobnie jak w przypadku innych leków przeciwpsychotycznych, zaleca się zachowanie ostrożności podczas leczenia pacjentów z padaczką w wywiadzie.¹⁵

Złośliwy zespół neuroleptyczny

Stosowanie leków przeciwpsychotycznych, w tym kwetiapiny, może wiązać się z wystąpieniem złośliwego zespołu neuroleptycznego. Objawy kliniczne obejmują: hipertermię, zaburzenia stanu psychicznego, sztywność mięśni, zaburzenia czynności układu autonomicznego i zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej. W przypadku wystąpienia tych objawów należy przerwać leczenie kwetiapiną i zastosować odpowiednie postępowanie.¹⁶

Ciężka neutropenia i agranulocytoza

W badaniach klinicznych kwetiapiny zgłaszano przypadki ciężkiej neutropenii (liczba neutrofilów <0,5 x 10⁹/l). Większość przypadków wystąpiła kilka miesięcy po rozpoczęciu leczenia, bez wyraźnej zależności od dawki. Prawdopodobnymi czynnikami ryzyka są mała liczba leukocytów przed rozpoczęciem leczenia oraz neutropenia wywołana przez leki w wywiadzie, jednak neutropenia może wystąpić również u pacjentów bez wcześniejszych czynników ryzyka.¹⁷

Leczenie kwetiapiną należy przerwać, jeśli liczba neutrofilów wynosi <1,0 x 10⁹/l. Pacjentów należy obserwować pod kątem objawów zakażenia i monitorować liczbę neutrofilów do czasu, gdy ich liczba przekroczy 1,5 x 10⁹/l. Pacjentom należy zalecić niezwłoczne zgłaszanie jakichkolwiek objawów mogących odpowiadać agranulocytozie lub zakażeniu (gorączka, osłabienie, senność, ból gardła).¹⁸

Działanie przeciwcholinergiczne

Norkwetiapina, aktywny metabolit kwetiapiny, wykazuje umiarkowane do silnego powinowactwo do receptorów muskarynowych, co może prowadzić do działań niepożądanych na tle przeciwcholinergicznym. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów przyjmujących inne leki o działaniu przeciwcholinergicznym oraz u pacjentów z zatrzymaniem moczu, przerostem gruczołu krokowego, niedrożnością jelit, zwiększonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym lub jaskrą z wąskim kątem przesączania.¹⁹

Interakcje

Jednoczesne stosowanie kwetiapiny z silnymi induktorami enzymów wątrobowych (np. karbamazepina, fenytoina) znacząco zmniejsza stężenie kwetiapiny w osoczu, co może wpłynąć na skuteczność leczenia. U pacjentów przyjmujących leki indukujące enzymy wątrobowe leczenie kwetiapiną można rozpocząć tylko wtedy, gdy korzyści przewyższają ryzyko odstawienia induktora. Wszelkie zmiany w stosowaniu induktora powinny być wprowadzane stopniowo.²⁰

Masa ciała

U pacjentów leczonych kwetiapiną zgłaszano zwiększenie masy ciała. Należy regularnie monitorować wagę pacjenta i wdrażać odpowiednie postępowanie kliniczne zgodnie z wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego.²¹

Hiperglikemia

Podczas leczenia kwetiapiną rzadko zgłaszano przypadki hiperglikemii, rozwoju lub nasilenia cukrzycy, czasem z kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym kilka przypadków śmiertelnych. Niekiedy obserwowano wcześniejsze zwiększenie masy ciała jako czynnik predysponujący. Zaleca się odpowiednie monitorowanie kliniczne zgodnie z wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego.²²

Pacjenci leczeni kwetiapiną powinni być obserwowani pod kątem występowania objawów hiperglikemii (polidypsja, poliuria, polifagia, osłabienie), a pacjenci z cukrzycą lub z czynnikami ryzyka cukrzycy powinni być regularnie monitorowani pod kątem pogorszenia kontroli glikemii.²³

Zaburzenia gospodarki lipidowej

W badaniach klinicznych z zastosowaniem kwetiapiny obserwowano zwiększenie stężenia triglicerydów, cholesterolu LDL oraz cholesterolu całkowitego, a także zmniejszenie stężenia frakcji HDL. W przypadku zmian stężenia lipidów należy wdrożyć odpowiednie postępowanie kliniczne.²⁴

Wydłużenie odstępu QT

Dane z badań klinicznych oraz doświadczenia po wprowadzeniu do obrotu wskazują, że podczas stosowania kwetiapiny w dawkach terapeutycznych może występować wydłużenie odstępu QT. Należy zachować ostrożność stosując kwetiapinę u pacjentów z chorobami układu krążenia, wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym lub przyjmujących jednocześnie leki wydłużające odstęp QT.²⁵

Kardiomiopatia i zapalenie mięśnia sercowego

W badaniach klinicznych i po wprowadzeniu do obrotu zgłaszano przypadki kardiomiopatii i zapalenia mięśnia sercowego. U pacjentów z podejrzeniem tych stanów należy rozważyć przerwanie leczenia kwetiapiną.²⁶

Ciężkie skórne działania niepożądane

Podczas stosowania kwetiapiny bardzo rzadko zgłaszano występowanie ciężkich skórnych działań niepożądanych (SCAR), w tym zespół Stevensa-Johnsona (SJS), toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka (TEN), ostrą uogólnioną osutkę krostkową (AGEP), rumień wielopostaciowy (EM) oraz wysypkę polekową z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS). Te stany mogą zagrażać życiu lub prowadzić do zgonu.²⁷

SCAR zwykle występują jako rozległa wysypka skórna, która może być swędząca lub związana z krostkami, złuszczające zapalenie skóry, gorączka, uogólnione powiększenie węzłów chłonnych i eozynofilia lub neutrofilia. Większość reakcji wystąpiła w ciągu 4 tygodni od rozpoczęcia leczenia, a niektóre reakcje DRESS – w ciągu 6 tygodni. W przypadku wystąpienia objawów ciężkich reakcji skórnych należy natychmiast przerwać stosowanie kwetiapiny.²⁸

Objawy odstawienia

Po nagłym przerwaniu leczenia kwetiapiną opisywano ostre objawy odstawienia, takie jak bezsenność, nudności, bóle głowy, biegunka, wymioty, zawroty głowy i rozdrażnienie. Zaleca się stopniowe odstawianie leku przez okres co najmniej 1-2 tygodni.²⁹

Pacjenci w podeszłym wieku

Kwetiapina nie jest zatwierdzona do leczenia psychozy związanej z otępieniem. W randomizowanych badaniach klinicznych u pacjentów z otępieniem, po zastosowaniu niektórych atypowych leków przeciwpsychotycznych obserwowano 3-krotne zwiększenie ryzyka powikłań naczyniowo-mózgowych. Chociaż mechanizm takiego ryzyka nie jest znany, nie można wykluczyć go w przypadku kwetiapiny.³⁰

Metaanaliza atypowych leków przeciwpsychotycznych wykazała, że u starszych pacjentów z objawami psychotycznymi w przebiegu otępienia istnieje zwiększone ryzyko zgonu w porównaniu do grupy placebo. W dwóch 10-tygodniowych badaniach w tej grupie (n=710, średnia wieku 83 lata) śmiertelność u leczonych kwetiapiną wynosiła 5,5% wobec 3,2% w grupie placebo.³¹

Pacjenci z chorobą Parkinsona/parkinsonizm

W retrospektywnym badaniu populacyjnym oceniającym stosowanie kwetiapiny w leczeniu pacjentów z dużą depresją wykazano zwiększone ryzyko zgonu u pacjentów w wieku powyżej 65 lat. Zależność ta nie była obserwowana po wykluczeniu z analizy pacjentów z chorobą Parkinsona. Należy zachować ostrożność podczas przepisywania kwetiapiny pacjentom w podeszłym wieku z chorobą Parkinsona.^{Dysfagia, zaparcia i niedrożność jelit}

Podczas leczenia kwetiapiną zgłaszano zaburzenia połykania (dysfagia). Kwetiapina powinna być stosowana ostrożnie u pacjentów zagrożonych wystąpieniem zachłystowego zapalenia płuc.³³

Zaparcie stanowi czynnik ryzyka niedrożności jelit. U pacjentów leczonych kwetiapiną obserwowano zaparcia i niedrożność jelit, w tym przypadki śmiertelne u osób bardziej narażonych na to powikłanie (przyjmujących leki zmniejszające motorykę jelit lub niezdolnych do zgłoszenia objawów zaparcia). U pacjentów z niedrożnością jelit konieczne jest ścisłe monitorowanie stanu klinicznego i pilne działania terapeutyczne.³⁴

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (VTE)

Podczas stosowania leków przeciwpsychotycznych zgłaszano przypadki żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Ponieważ u pacjentów leczonych tymi lekami często występują nabyte czynniki ryzyka VTE, przed rozpoczęciem i podczas leczenia kwetiapiną należy zidentyfikować wszystkie możliwe czynniki ryzyka i wdrożyć odpowiednie działania zapobiegawcze.³⁵

Zapalenie trzustki

W badaniach klinicznych i po wprowadzeniu kwetiapiny do obrotu odnotowano przypadki zapalenia trzustki. W raportach z okresu po wprowadzeniu do obrotu u wielu pacjentów występowały czynniki ryzyka, takie jak podwyższone stężenie triglicerydów, kamienie żółciowe oraz spożywanie alkoholu, choć nie wszystkie przypadki wiązały się z tymi czynnikami.³⁶

Informacje dodatkowe

Dane dotyczące stosowania kwetiapiny w skojarzeniu z diwalproinianem lub litem w leczeniu ostrych epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego są ograniczone, jednakże leczenie skojarzone było dobrze tolerowane. Badania wykazały działanie addycyjne w 3. tygodniu stosowania.³⁷

Niewłaściwe stosowanie i nadużywanie

Zgłaszano przypadki niewłaściwego stosowania i nadużywania kwetiapiny. Należy zachować ostrożność przy przepisywaniu leku pacjentom z uzależnieniem od alkoholu lub leków w wywiadzie.³⁸

Substancje pomocnicze – laktoza i sód

Kventiax SR zawiera laktozę i nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.³⁹

Produkt zawiera również sód w ilościach, które są istotne do uwzględnienia u pacjentów kontrolujących zawartość sodu w diecie:

⁴⁰