Specjalne ostrzeżenia
Kleder
Lenalidomid, strukturalnie podobny do talidomidu, wykazuje wysokie ryzyko teratogenności, co potwierdzają badania na małpach. Z tego względu u kobiet zdolnych do zajścia w ciążę stosowanie leku wymaga ścisłego przestrzegania programu zapobiegania ciąży, obejmującego stosowanie skutecznej antykoncepcji co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem terapii, w trakcie leczenia oraz przez 4 tygodnie po jego zakończeniu. Kryteria wykluczające zdolność do zajścia w ciążę obejmują m.in. wiek ≥ 50 lat z brakiem miesiączki przez ≥ 1 rok, potwierdzoną przedwczesną niewydolność jajników, obustronną resekcję jajników lub histerektomię. Testy ciążowe o czułości minimum 25 mIU/ml muszą być wykonywane pod nadzorem personelu medycznego co 4 tygodnie, w tym po zakończeniu terapii. Kobiety stosujące złożone doustne środki antykoncepcyjne powinny przejść na inne metody, ze względu na zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) oraz możliwe obniżenie skuteczności antykoncepcji przez deksametazon.
- Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania lenalidomidu (Kleder)
- Ostrzeżenie dotyczące działania teratogennego
- Program zapobiegania ciąży
- Kryteria definiujące kobiety niezdolne do zajścia w ciążę
- Poradnictwo i warunki stosowania u kobiet zdolnych do zajścia w ciążę
- Warunki stosowania u mężczyzn
- Odpowiedzialność lekarza przepisującego lek
- Antykoncepcja
- Zalecane metody antykoncepcji
- Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej
- Ostrzeżenia dotyczące antykoncepcji wewnątrzmacicznej
- Testy ciążowe
- Testy przed rozpoczęciem leczenia
- Testy w trakcie leczenia i po jego zakończeniu
- Dodatkowe środki ostrożności
- Środki ostrożności dla personelu medycznego i opiekunów
- Materiały edukacyjne i ograniczenia dystrybucji
- Ograniczenia przepisywania i wydawania leku
- Kolejne rozdziały
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania lenalidomidu (Kleder)
Przed rozpoczęciem leczenia produktem Kleder, należy zapoznać się z charakterystykami wszystkich produktów leczniczych stosowanych w skojarzeniu. Poniższe ostrzeżenia i środki ostrożności mają kluczowe znaczenie dla bezpiecznego stosowania lenalidomidu u pacjentów.1
Ostrzeżenie dotyczące działania teratogennego
Lenalidomid wykazuje strukturalne podobieństwo do talidomidu – substancji o znanym działaniu teratogennym, powodującej ciężkie i zagrażające życiu wady wrodzone. W badaniach na małpach, lenalidomid wywoływał wady wrodzone podobne do tych obserwowanych po talidomidzie, co wskazuje na wysokie ryzyko teratogenności u ludzi w przypadku stosowania w czasie ciąży.2
Program zapobiegania ciąży
Wszystkie pacjentki muszą spełniać warunki programu zapobiegania ciąży, chyba że istnieją wiarygodne dowody, że pacjentka nie może zajść w ciążę.3
Kryteria definiujące kobiety niezdolne do zajścia w ciążę
Pacjentka lub partnerka pacjenta jest uznawana za zdolną do zajścia w ciążę, chyba że spełnia co najmniej jedno z poniższych kryteriów:4
- Wiek ≥ 50 lat i naturalny brak miesiączki przez ≥ 1 rok (brak miesiączki po leczeniu przeciwnowotworowym lub w czasie karmienia piersią nie wyklucza możliwości zajścia w ciążę)5
- Przedwczesna niewydolność jajników potwierdzona przez specjalistę ginekologa6
- Przebyta obustronna resekcja jajników z jajowodami lub histerektomia7
- Genotyp XY, zespół Turnera, agenezja macicy8
Poradnictwo i warunki stosowania u kobiet zdolnych do zajścia w ciążę
Lenalidomid jest przeciwwskazany u kobiet zdolnych do zajścia w ciążę, jeśli nie zostały spełnione wszystkie z poniższych warunków:9
- Pacjentka rozumie przewidywane ryzyko teratogenności dla nienarodzonego dziecka10
- Pacjentka rozumie konieczność stosowania skutecznej antykoncepcji bez przerwy przez co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia, przez cały okres trwania leczenia i przez co najmniej 4 tygodnie po zakończeniu leczenia11
- Nawet jeśli u kobiety w wieku rozrodczym wystąpi brak miesiączki, musi ona przestrzegać wszystkich zaleceń dotyczących skutecznej antykoncepcji12
- Pacjentka jest w stanie stosować i przestrzegać skutecznych metod antykoncepcji13
- Pacjentka została poinformowana i zrozumiała potencjalne następstwa ciąży oraz konieczność natychmiastowej konsultacji w przypadku podejrzenia ciąży14
- Pacjentka rozumie potrzebę rozpoczęcia leczenia zaraz po wydaniu lenalidomidu poprzedzonym uzyskaniem ujemnego wyniku testu ciążowego15
- Pacjentka rozumie potrzebę i zgadza się na wykonywanie testów ciążowych przynajmniej co 4 tygodnie, z wyjątkiem przypadków potwierdzonej sterylizacji przez podwiązanie jajowodów16
- Pacjentka potwierdza, że rozumie zagrożenia i niezbędne środki ostrożności związane ze stosowaniem lenalidomidu17
Warunki stosowania u mężczyzn
Dane farmakokinetyczne wskazują, że lenalidomid występuje w ludzkim nasieniu w skrajnie małym stężeniu podczas leczenia i staje się niewykrywalny w nasieniu po 3 dniach od zakończenia podawania substancji czynnej. Jako środek ostrożności, szczególnie w populacjach z wydłużonym czasem wydalania (np. przy niewydolności nerek), wszyscy mężczyźni przyjmujący lenalidomid muszą spełniać następujące warunki:18
- Zrozumieć przewidywane ryzyko teratogenności leku w przypadku pożycia seksualnego z kobietą w ciąży lub z kobietą mogącą zajść w ciążę19
- Zrozumieć konieczność używania prezerwatyw w przypadku pożycia seksualnego z kobietą w ciąży lub z kobietą mogącą zajść w ciążę, niestosującą skutecznych środków antykoncepcyjnych (nawet jeżeli mężczyzna w przeszłości poddał się zabiegowi wazektomii) – w czasie leczenia i przez co najmniej 7 dni od podania ostatniej dawki i (lub) zakończenia leczenia20
- Rozumieć, że jeżeli partnerka zajdzie w ciążę w czasie kiedy mężczyzna przyjmuje Kleder lub w krótkim czasie po zaprzestaniu stosowania leku, mężczyzna powinien jak najszybciej poinformować o tym swojego lekarza prowadzącego, a partnerka powinna zostać skierowana do lekarza specjalizującego się w teratologii21
Odpowiedzialność lekarza przepisującego lek
W przypadku kobiet w okresie rozrodczym, lekarz przepisujący Kleder musi upewnić się, że:22
- Pacjentka przestrzega zasad programu zapobiegania ciąży, w tym uzyskać potwierdzenie odpowiedniego poziomu zrozumienia23
- Pacjentka wyraziła zgodę na wspomniane powyżej warunki24
Antykoncepcja
Kobiety zdolne do zajścia w ciążę muszą stosować przynajmniej jedną skuteczną metodę antykoncepcji przez co najmniej 4 tygodnie przed rozpoczęciem leczenia, w trakcie leczenia, przez co najmniej 4 tygodnie po zakończeniu leczenia lenalidomidem i nawet w przypadku przerwy w stosowaniu leku. Wyjątek stanowią pacjentki, które zobowiązały się do bezwzględnej i ciągłej abstynencji seksualnej potwierdzanej co miesiąc. Jeśli pacjentka nie stosowała skutecznej antykoncepcji, powinna zostać skierowana do odpowiednio przeszkolonego pracownika ochrony zdrowia w celu uzyskania porady dotyczącej zapobiegania ciąży.25
Zalecane metody antykoncepcji
Odpowiednie metody zapobiegania ciąży mogą obejmować:26
- Implant antykoncepcyjny27
- System domaciczny (IUS) uwalniający lewonorgestrel28
- Octan medroksyprogesteronu w postaci depot29
- Sterylizacja przez podwiązanie jajowodów30
- Pożycie seksualne tylko z mężczyzną po wazektomii (wazektomia musi zostać potwierdzona dwoma ujemnymi badaniami nasienia)31
- Doustny preparat hamujący owulację w tabletkach, zawierający tylko progestagen (tzn. dezogestrel)32
Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej
Ze względu na zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) u pacjentów ze szpiczakiem mnogim przyjmujących lenalidomid w terapii skojarzonej, i w mniejszym stopniu u pacjentów ze szpiczakiem mnogim, zespołami mielodysplastycznymi i chłoniakiem z komórek płaszcza przyjmujących lenalidomid w monoterapii, stosowanie złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych nie jest zalecane.33
Jeśli pacjentka aktualnie stosuje złożony doustny środek antykoncepcyjny, powinna przejść na jedną ze skutecznych metod wymienionych powyżej. Ryzyko ŻChZZ utrzymuje się przez 4-6 tygodni po zakończeniu stosowania złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych. Jednoczesne stosowanie deksametazonu może obniżać skuteczność steroidowych środków antykoncepcyjnych.34
Ostrzeżenia dotyczące antykoncepcji wewnątrzmacicznej
Implanty i systemy domaciczne uwalniające lewonorgestrel wiążą się ze zwiększonym ryzykiem zakażenia w trakcie ich zakładania oraz nieregularnych krwawień z dróg rodnych. Należy rozważyć profilaktyczne podanie antybiotyków, szczególnie u pacjentek z neutropenią.35
Zwykle nie zaleca się stosowania wkładek wewnątrzmacicznych uwalniających miedź ze względu na potencjalne ryzyko zakażenia w trakcie ich zakładania i utratę krwi podczas miesiączki, co może pogorszyć stan pacjentek z neutropenią lub trombocytopenią.36
Testy ciążowe
U kobiet zdolnych do zajścia w ciążę konieczne jest wykonywanie pod nadzorem personelu medycznego testów ciążowych o minimalnej czułości 25 mIU/ml zgodnie z lokalną praktyką. Wymóg ten obejmuje także kobiety deklarujące bezwzględną i ciągłą abstynencję seksualną.37
Testy przed rozpoczęciem leczenia
Test ciążowy pod nadzorem personelu medycznego należy przeprowadzić w trakcie wizyty, podczas której przepisany został lenalidomid, lub na 3 dni przed wizytą u lekarza przepisującego lek, jeśli pacjentka stosowała skuteczną antykoncepcję przez co najmniej 4 tygodnie. Test musi potwierdzić, że pacjentka nie jest w ciąży w trakcie rozpoczynania leczenia lenalidomidem.38
W sytuacji idealnej wykonanie testu ciążowego, wystawienie recepty oraz wydanie leku powinny mieć miejsce tego samego dnia. Lenalidomid powinien być wydawany kobietom zdolnym do zajścia w ciążę w ciągu 7 dni od jego przepisania.39
Testy w trakcie leczenia i po jego zakończeniu
Test ciążowy wykonywany pod nadzorem personelu medycznego musi być powtarzany przynajmniej co 4 tygodnie, w tym przynajmniej 4 tygodnie po zakończeniu leczenia, z wyjątkiem przypadków potwierdzonej sterylizacji przez podwiązanie jajowodów. Testy ciążowe powinny być wykonywane w dniu wizyty, podczas której przepisano lek, lub 3 dni przed wizytą u lekarza przepisującego lek.40
Dodatkowe środki ostrożności
Pacjentów należy poinformować, aby:41
- Nigdy nie przekazywali leku innej osobie
- Zwracali wszelkie niewykorzystane kapsułki do apteki po zakończeniu leczenia, w celu bezpiecznego ich usunięcia
Podczas leczenia lenalidomidem (w tym w trakcie przerw w dawkowaniu) oraz przez co najmniej 7 dni po zakończeniu leczenia pacjent nie może oddawać krwi ani nasienia.42
Środki ostrożności dla personelu medycznego i opiekunów
Osoby należące do fachowego personelu medycznego i opiekunowie powinni nosić rękawiczki jednorazowe podczas pracy z blistrem lub kapsułką. Kobiety w ciąży lub podejrzewające, że mogą być w ciąży, nie powinny dotykać blistra ani kapsułki.43
Materiały edukacyjne i ograniczenia dystrybucji
W celu ułatwienia pacjentom uniknięcia ekspozycji płodu na lenalidomid, podmiot odpowiedzialny posiadający pozwolenie na dopuszczenie do obrotu dostarczy pracownikom ochrony zdrowia materiały edukacyjne, podkreślające ostrzeżenia dotyczące teratogenności lenalidomidu, dostarczające porady na temat antykoncepcji przed rozpoczęciem leczenia i wskazówki o konieczności wykonywania testów ciążowych.44
Lekarz przepisujący lek musi informować pacjentów o znanym zagrożeniu związanym z działaniem teratogennym lenalidomidu oraz o ścisłych zasadach dotyczących zapobiegania ciąży określonych w programie zapobiegania ciąży, a także przekazać pacjentom odpowiednią ulotkę edukacyjną, kartę pacjenta i/lub równoważne narzędzie zgodnie z ustaleniami z krajowymi władzami rejestracyjnymi.45
W porozumieniu z krajowymi władzami rejestracyjnymi wdrożono krajowy system kontrolowanej dystrybucji, obejmujący wykorzystanie kart pacjenta i/lub równoważnego narzędzia do kontrolowania przepisywania i wydawania leku oraz zbierania danych dotyczących wskazań, co ma na celu dokładne kontrolowanie wykorzystania produktu poza zarejestrowanymi wskazaniami.46
Ograniczenia przepisywania i wydawania leku
Kobietom zdolnym do zajścia w ciążę lek należy przepisać maksymalnie na 4 tygodnie leczenia zgodnie ze schematami dawkowania stosowanymi w zarejestrowanych wskazaniach, a wydać w ciągu 7 dni od wystawienia recepty po uzyskaniu ujemnego wyniku testu ciążowego przeprowadzonego pod nadzorem personelu medycznego.47
Wszystkim pozostałym pacjentom lenalidomid można przepisać maksymalnie na 12 tygodni leczenia.48
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania