Działania niepożądane leku Kleder (lenalidomid)

Poniższy artykuł przedstawia szczegółową analizę działań niepożądanych związanych ze stosowaniem produktu leczniczego Kleder (lenalidomid) w różnych wskazaniach terapeutycznych. Informacje te są szczególnie istotne dla klinicystów prowadzących terapię pacjentów ze szpiczakiem mnogim.¹

Profil bezpieczeństwa – podsumowanie ogólne

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu różni się w zależności od wskazania klinicznego oraz schematu leczenia. Najczęściej występujące działania niepożądane obejmują zaburzenia hematologiczne, objawy ze strony przewodu pokarmowego oraz zaburzenia neurologiczne.²

Działania niepożądane w leczeniu podtrzymującym po ASCT u pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim

W przypadku stosowania lenalidomidu w leczeniu podtrzymującym po autologicznym przeszczepieniu komórek macierzystych (ASCT) u pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim, profil bezpieczeństwa został określony na podstawie dwóch kluczowych badań klinicznych: CALGB 100104 oraz IFM 2005-02.³

Należy zauważyć, że w badaniu CALGB 100104 raportowane działania niepożądane obejmowały zarówno zdarzenia po HDM/ASCT, jak i te, które wystąpiły w okresie leczenia podtrzymującego, natomiast w badaniu IFM 2005-02 uwzględniono wyłącznie zdarzenia z okresu leczenia podtrzymującego.⁴

Ciężkie działania niepożądane

Do ciężkich działań niepożądanych obserwowanych znacząco częściej (≥ 5%) podczas stosowania lenalidomidu w leczeniu podtrzymującym w porównaniu do placebo należą:⁵

• Zapalenie płuc (10,6% – termin złożony) w badaniu IFM 2005-02⁶
• Zakażenie płuc (9,4% [9,4% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego]) w badaniu CALGB 100104⁷

W kolejnych schematach leczenia nowo rozpoznanego szpiczaka mnogiego odnotowano następujące ciężkie działania niepożądane o częstości ≥ 5%:

• W skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem: niedociśnienie tętnicze (6,5%), zakażenie płuc (5,7%), odwodnienie (5,0%)⁸
• W skojarzeniu z małymi dawkami deksametazonu: zapalenie płuc (9,8%), niewydolność nerek (w tym postać ostra) (6,3%)⁹
• W skojarzeniu z melfalanem i prednizonem: gorączka neutropeniczna (6,0%), niedokrwistość (5,3%)¹⁰

Najczęstsze działania niepożądane w poszczególnych schematach leczenia

W leczeniu podtrzymującym po ASCT obserwowano następujące najczęstsze działania niepożądane:

Badanie IFM 2005-02: neutropenia (60,8%), zapalenie oskrzeli (47,4%), biegunka (38,9%), zapalenie jamy nosowej i gardła (34,8%), skurcze mięśni (33,4%), leukopenia (31,7%), astenia (29,7%), kaszel (27,3%), małopłytkowość (23,5%), zapalenie żołądka i jelit (22,5%) oraz gorączka (20,5%).¹¹

Badanie CALGB 100104: neutropenia (79,0% [71,9% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego]), małopłytkowość (72,3% [61,6%]), biegunka (54,5% [46,4%]), wysypka (31,7% [25,0%]), zakażenia górnych dróg oddechowych (26,8% [26,8%]), zmęczenie (22,8% [17,9%]), leukopenia (22,8% [18,8%]) i niedokrwistość (21,0% [13,8%]).¹²

W terapii nowo rozpoznanego szpiczaka mnogiego w schemacie z bortezomibem i deksametazonem najczęstszymi działaniami niepożądanymi były: zmęczenie (73,7%), neuropatia obwodowa (71,8%), małopłytkowość (57,6%), zaparcie (56,1%), hipokalcemia (50,0%).¹³

W skojarzeniu z małymi dawkami deksametazonu najczęściej obserwowano: biegunkę (45,5%), zmęczenie (32,8%), ból pleców (32,0%), astenię (28,2%), bezsenność (27,6%), wysypkę (24,3%), osłabione łaknienie (23,1%), kaszel (22,7%), gorączkę (21,4%) oraz skurcze mięśni (20,5%).¹⁴

W skojarzeniu z melfalanem i prednizonem najczęściej występowały: neutropenia (83,3%), niedokrwistość (70,7%), małopłytkowość (70,0%), leukopenia (38,8%), zaparcia (34,0%), biegunka (33,3%), wysypka (28,9%), gorączka (27,0%), obrzęki obwodowe (25,0%), kaszel (24,0%), zmniejszone łaknienie (23,7%) oraz astenia (22,0%).¹⁵

Działania niepożądane u pacjentów uprzednio leczonych z powodu szpiczaka mnogiego

U pacjentów, u których stosowano co najmniej jeden wcześniejszy schemat leczenia z powodu szpiczaka mnogiego, najcięższymi działaniami niepożądanymi obserwowanymi częściej przy stosowaniu lenalidomidu z deksametazonem w porównaniu do schematu placebo/deksametazon były:¹⁶

• Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna)¹⁷
• Neutropenia 4. stopnia¹⁸

Najczęściej występującymi działaniami niepożądanymi u pacjentów uprzednio leczonych były: zmęczenie (43,9%), neutropenia (42,2%), zaparcie (40,5%), biegunka (38,5%), kurcze mięśni (33,4%), niedokrwistość (31,4%), małopłytkowość (21,5%) i wysypka (21,2%).¹⁹

Tabela działań niepożądanych lenalidomidu

Szczególne zagrożenia kliniczne związane z działaniami niepożądanymi

Stosowanie lenalidomidu wiąże się z określonymi zagrożeniami klinicznymi, które wymagają szczególnej uwagi ze strony lekarza prowadzącego:

1. Cytopenie – lenalidomid powoduje znaczącą mielosupresję z wysoką częstością neutropenii, małopłytkowości i niedokrwistości, co może prowadzić do powikłań infekcyjnych i krwotocznych²⁰
2. Powikłania zakrzepowo-zatorowe – żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, w tym zakrzepica żył głębokich i zatorowość płucna, stanowi jedno z najpoważniejszych działań niepożądanych związanych z leczeniem lenalidomidem, szczególnie w skojarzeniu z deksametazonem²¹
3. Powikłania neurologiczne – neuropatia obwodowa występuje szczególnie często w schematach z bortezomibem (71,8%), co może istotnie wpływać na jakość życia pacjentów²²
4. Zakażenia – zapalenie płuc i inne zakażenia stanowią poważne zagrożenie, szczególnie w kontekście współistniejącej neutropenii²³

Monitorowanie i postępowanie w przypadku działań niepożądanych

Ze względu na szerokie spektrum działań niepożądanych lenalidomidu, kluczowe znaczenie ma odpowiednie monitorowanie stanu pacjenta oraz wczesne wdrażanie odpowiednich interwencji. Szczególnej uwagi wymagają:

• Regularne kontrole parametrów morfologii krwi obwodowej, zwłaszcza w początkowych cyklach leczenia
• Profilaktyka przeciwzakrzepowa u pacjentów ze zwiększonym ryzykiem powikłań zakrzepowych
• Ocena objawów neurologicznych
• Monitorowanie w kierunku zakażeń, zwłaszcza przy współistniejącej neutropenii
• Dostosowywanie dawki lub czasowe przerwanie leczenia w przypadku wystąpienia działań niepożądanych, zgodnie z wytycznymi zawartymi w Charakterystyce Produktu Leczniczego