Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Jansitin Duo zawiera dwie substancje czynne: sytagliptynę (50 mg) i metforminę (850 mg), które mogą wchodzić w różnorodne interakcje z innymi lekami oraz substancjami. Badania farmakologiczne wykazały, że równoczesne podawanie dawek wielokrotnych sytagliptyny (50 mg dwa razy na dobę) i metforminy (1000 mg dwa razy na dobę) pacjentom z cukrzycą typu 2 nie wpływa znacząco na farmakokinetykę każdej z tych substancji.¹

Należy jednak zauważyć, że mimo iż nie przeprowadzono farmakokinetycznych badań dotyczących interakcji samego produktu leczniczego Jansitin Duo z innymi lekami, dostępne są badania dla poszczególnych substancji czynnych wchodzących w skład preparatu.²

Interakcje, których należy unikać

Istnieją pewne substancje i leki, których jednoczesne stosowanie z Jansitin Duo jest przeciwwskazane lub wysoce niezalecane ze względu na wysokie ryzyko wystąpienia działań niepożądanych:

• Alkohol – jednoczesne spożywanie alkoholu stwarza zwiększone ryzyko kwasicy mleczanowej, szczególnie w przypadkach głodzenia, niedożywienia lub zaburzeń czynności wątroby.³
• Środki kontrastowe zawierające jod – stosowanie Jansitin Duo musi zostać przerwane przed badaniem lub podczas badania obrazowego wykorzystującego jodowe środki kontrastowe. Nie należy wznawiać jego stosowania przez co najmniej 48 godzin po badaniu i wyłącznie po ponownej ocenie czynności nerek i stwierdzeniu, że jest ona stabilna.⁴

Skojarzenia leków wymagające środków ostrożności

Niektóre produkty lecznicze mogą wpływać niekorzystnie na czynność nerek, co zwiększa ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej przy jednoczesnym stosowaniu z metforminą. Należą do nich:⁵

• Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), w tym selektywne inhibitory cyklooksygenazy (COX) 2
• Inhibitory ACE
• Antagoniści receptora angiotensyny II
• Leki moczopędne, w szczególności pętlowe

W przypadku rozpoczynania terapii wymienionymi lekami w skojarzeniu z metforminą, konieczne jest dokładne monitorowanie czynności nerek.⁶

Szczególną uwagę należy zwrócić na leki wpływające na wspólny układ transportu w kanalikach nerkowych, które uczestniczą w wydalaniu metforminy. Do takich leków należą inhibitory:⁷

• Transportera kationów organicznych 2 (OCT2)
• Transportera usuwania wielu leków i toksyn (MATE)

Do leków z tej grupy należą m.in. ranolazyna, wandetanib, dolutegrawir oraz cymetydyna. Jednoczesne stosowanie tych leków może zwiększać ogólnoustrojową ekspozycję na metforminę oraz ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej. W przypadku konieczności równoczesnego stosowania tych leków zaleca się:⁸

• Ścisłe monitorowanie kontroli glikemii
• Dostosowanie dawki w ramach zalecanego dawkowania
• Rozważenie zmian w leczeniu cukrzycy

Istnieje grupa leków wykazujących wewnętrzną aktywność hiperglikemiczną, które mogą zmniejszać skuteczność Jansitin Duo. Należą do nich:⁹

• Glikokortykosteroidy (zarówno podawane ogólnie, jak i miejscowo)
• Agoniści receptorów beta-2-adrenergicznych
• Diuretyki

Podczas jednoczesnego stosowania tych leków zaleca się częstsze kontrolowanie stężenia glukozy we krwi, szczególnie na początku leczenia. W razie potrzeby należy dostosować dawkę leku przeciwcukrzycowego zarówno w trakcie leczenia wymienionym produktem, jak i podczas jego odstawiania.¹⁰

Z kolei inhibitory ACE mogą obniżać stężenie glukozy we krwi, potencjalnie wzmacniając działanie hipoglikemizujące Jansitin Duo. W takim przypadku również może okazać się konieczne dostosowanie dawkowania leku przeciwcukrzycowego.¹¹

Interakcje związane z sytagliptyną

Dane z badań laboratoryjnych i klinicznych wskazują, że ryzyko wystąpienia istotnych klinicznie interakcji w wyniku jednoczesnego stosowania sytagliptyny z innymi lekami jest niewielkie.¹²

Badania in vitro wykazały, że głównym enzymem odpowiedzialnym za metabolizm sytagliptyny jest CYP3A4, przy współudziale CYP2C8. U pacjentów z prawidłową czynnością nerek metabolizm ma niewielki wpływ na klirens sytagliptyny. Natomiast w przypadku ciężkiego zaburzenia czynności nerek lub schyłkowej niewydolności nerek (ESRD) metabolizm może mieć istotniejszy wpływ na eliminację sytagliptyny.¹³

Z tego powodu silne inhibitory CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, rytonawir, klarytromycyna) mogą zmieniać farmakokinetykę sytagliptyny u pacjentów z ciężkim zaburzeniem czynności nerek lub schyłkową niewydolnością nerek. Należy jednak zaznaczyć, że wpływ silnych inhibitorów CYP3A4 w przypadku zaburzenia czynności nerek nie był oceniany w badaniach klinicznych.¹⁴

Badania transportu leku in vitro wykazały, że sytagliptyna jest substratem dla glikoproteiny p oraz transportera anionów organicznych 3 (OAT3). Transport sytagliptyny, w którym pośredniczy OAT3, był hamowany przez probenecyd, choć ryzyko wystąpienia znaczących klinicznie interakcji oceniane jest jako niewielkie.¹⁵

W badaniach oceniano także wpływ cyklosporyny, silnego inhibitora glikoproteiny p, na farmakokinetykę sytagliptyny. Jednoczesne podanie sytagliptyny (100 mg jednorazowo) z cyklosporyną (600 mg jednorazowo) zwiększało wartość AUC oraz Cmax sytagliptyny odpowiednio o około 29% i 68%. Zmiany te nie zostały uznane za istotne klinicznie. Również klirens nerkowy sytagliptyny nie uległ znaczącej zmianie, co sugeruje, że nie należy spodziewać się istotnych interakcji z innymi inhibitorami glikoproteiny p.¹⁶

Wpływ sytagliptyny na inne produkty lecznicze

Sytagliptyna wykazuje nieznaczny wpływ na stężenie digoksyny w osoczu krwi. W badaniach klinicznych stosowanie przez 10 dni digoksyny (0,25 mg) jednocześnie z sytagliptyną (100 mg na dobę) skutkowało zwiększeniem osoczowego AUC dla digoksyny o średnio 11%, a wartości Cmax o 18%. Mimo że nie zaleca się dostosowywania dawki digoksyny, u pacjentów ze zwiększonym ryzykiem zatrucia digoksyną należy prowadzić dokładne monitorowanie w przypadku jednoczesnego stosowania sytagliptyny.¹⁷

Badania in vitro wskazują, że sytagliptyna nie hamuje ani nie indukuje izoenzymów CYP450. W badaniach klinicznych sytagliptyna nie powodowała istotnych zmian farmakokinetyki metforminy, gliburydu, symwastatyny, rozyglitazonu, warfaryny czy doustnych środków antykoncepcyjnych, co wskazuje na niewielkie prawdopodobieństwo interakcji z substratami CYP3A4, CYP2C8, CYP2C9 i transporterem kationów organicznych (OCT) in vivo.¹⁸

Sytagliptyna może być słabym inhibitorem glikoproteiny p in vivo, co potencjalnie może mieć znaczenie kliniczne w interakcjach z lekami, które są substratami tego transportera.¹⁹

Interakcje Jansitin Duo z alkoholem

Szczególnie istotne z klinicznego punktu widzenia są interakcje Jansitin Duo z alkoholem, które mogą prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych, przede wszystkim kwasicy mleczanowej. Zatrucie alkoholem w połączeniu z przyjmowaniem metforminy, która jest składnikiem leku Jansitin Duo, związane jest z istotnie zwiększonym ryzykiem kwasicy mleczanowej.²⁰

Ryzyko to jest szczególnie podwyższone w następujących sytuacjach:

• Głodzenie – gdy pacjent nie spożywa odpowiedniej ilości pokarmów
• Niedożywienie – w przypadku niedoborów żywieniowych
• Zaburzenia czynności wątroby – gdy metabolizm alkoholu i leków jest upośledzony

Alkohol etylowy wpływa na metabolizm metforminy poprzez konkurowanie o te same enzymy wątrobowe, co może prowadzić do kumulacji kwasu mlekowego we krwi. Dodatkowo alkohol może powodować hipoglikemię, co w połączeniu z działaniem hipoglikemizującym leku Jansitin Duo stwarza ryzyko ciężkiego niedocukrzenia.

Z tych powodów jednoczesne spożywanie alkoholu i przyjmowanie leku Jansitin Duo jest niezalecane, a pacjentów należy wyraźnie poinformować o konieczności unikania spożywania alkoholu podczas terapii tym lekiem.

Tabela interakcji leku Jansitin Duo