Leki w grupie
„doustne leki hipoglikemizujące”

Doustne leki hipoglikemizujące to grupa leków stosowanych w terapii cukrzycy typu 2, których głównym zadaniem jest obniżenie stężenia glukozy we krwi. W przeciwieństwie do insuliny, mogą być podawane drogą doustną, co zwiększa komfort pacjenta i ułatwia codzienne stosowanie.

Działanie doustnych leków hipoglikemizujących opiera się na różnych mechanizmach: zwiększeniu wrażliwości tkanek na insulinę, stymulacji wydzielania insuliny przez komórki beta trzustki, hamowaniu wchłaniania glukozy w jelitach czy zmniejszeniu wątrobowej produkcji glukozy. Dzięki różnorodnym mechanizmom działania, leki te mogą być stosowane w monoterapii lub w terapii skojarzonej, w zależności od zaawansowania choroby i odpowiedzi pacjenta na leczenie.

Główne grupy doustnych leków hipoglikemizujących obejmują:

1. Biguanidy – metformina (Glucophage, Siofor, Metformax) to lek pierwszego wyboru w terapii cukrzycy typu 2. Zmniejsza wątrobową produkcję glukozy, zwiększa wrażliwość tkanek na insulinę i poprawia wykorzystanie glukozy w mięśniach.

2. Pochodne sulfonylomocznika – glimepiryd (Amaryl), gliklazyd (Diaprel MR), glipizyd (Glibenese). Działają poprzez stymulację wydzielania insuliny z komórek beta trzustki.

3. Inhibitory DPP-4 (gliptyny) – sitagliptyna (Januvia), wildagliptyna (Galvus), linagliptyna (Trajenta). Hamują enzym rozkładający inkretyny, hormony zwiększające wydzielanie insuliny po posiłku.

4. Inhibitory SGLT-2 – empagliflozyna (Jardiance), dapagliflozyna (Forxiga), kanagliflozyna (Invokana). Blokują transport glukozy w nerkach, zwiększając jej wydalanie z moczem.

5. Tiazolidynediony (glitazony) – pioglitazon (Actos). Zwiększają wrażliwość tkanek na insulinę poprzez aktywację receptorów PPAR-γ.

6. Inhibitory α-glukozydazy – akarboza (Glucobay). Opóźniają trawienie węglowodanów w jelicie, zmniejszając poposiłkowe wzrosty glikemii.

7. Agoniści receptora GLP-1 w formie doustnej – semaglutyd (Rybelsus). Wzmacniają zależne od glukozy wydzielanie insuliny i hamują wydzielanie glukagonu.

Główne zalety stosowania doustnych leków hipoglikemizujących to wygoda przyjmowania, dobra tolerancja (szczególnie nowszych grup leków), możliwość indywidualizacji terapii dzięki różnym mechanizmom działania oraz korzystny wpływ niektórych leków na układ sercowo-naczyniowy i nerki (zwłaszcza inhibitory SGLT-2 i agoniści GLP-1).

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem tych leków obejmują ryzyko hipoglikemii (szczególnie przy pochodnych sulfonylomocznika), zaburzenia żołądkowo-jelitowe (najczęściej przy metforminie), kwasica mleczanowa (rzadkie, ale poważne powikłanie terapii metforminą), reakcje alergiczne oraz interakcje z innymi lekami. Niektóre grupy leków mają specyficzne działania niepożądane, jak zwiększone ryzyko zakażeń układu moczowo-płciowego przy inhibitorach SGLT-2 czy obrzęki przy tiazolidynedionach.

Wybór odpowiedniego leku hipoglikemizującego powinien uwzględniać profil pacjenta, współistniejące choroby, ryzyko hipoglikemii oraz potencjalne korzyści pozaglikemiczne. Nowoczesne algorytmy leczenia cukrzycy typu 2 zalecają indywidualizację terapii, z uwzględnieniem chorób współistniejących, zwłaszcza sercowo-naczyniowych i nerkowych.

Lista leków w tej grupie

  1. 15.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl