Wpływ na płodność, ciążę i laktację
INZOLFI 0,5 mg

Wpływ fingolimodu na płodność, ciążę i laktację

Fingolimod stosowany w terapii stwardnienia rozsianego wymaga szczególnej uwagi w kontekście zdrowia reprodukcyjnego pacjentek. Jako substancja czynna produktu leczniczego INZOLFI 0,5 mg (kapsułki twarde), fingolimod podlega ścisłym zasadom stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które lekarze powinni przekazać pacjentkom w zakresie wpływu leku na płodność, przebieg ciąży oraz laktację.¹

Kobiety w wieku rozrodczym i antykoncepcja

U pacjentek w wieku rozrodczym stosowanie fingolimodu objęte jest rygorystycznymi zasadami bezpieczeństwa z uwagi na potencjalne ryzyko teratogenne. Przed rozpoczęciem terapii fingolimodem u kobiet w wieku rozrodczym należy bezwzględnie przeprowadzić następujące procedury:²

• Wykonanie testu ciążowego (wymagany jest negatywny wynik)
• Szczegółowe poinformowanie pacjentki o poważnym ryzyku dla płodu
• Omówienie konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji

Fingolimod jest przeciwwskazany u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznej metody antykoncepcji. Każda pacjentka w wieku rozrodczym musi stosować skuteczną antykoncepcję podczas całego okresu leczenia oraz przez 2 miesiące po zakończeniu przyjmowania leku. Jest to związane z czasem eliminacji fingolimodu z organizmu, który wynosi około 2 miesiące od zakończenia terapii.³

Lekarz powinien przekazać pacjentce informacje zawarte w Pakiecie Informacji dla Lekarza. Procedury bezpieczeństwa muszą być wdrożone zarówno przed przepisaniem fingolimodu, jak i podczas trwania leczenia.⁴

W przypadku planowania ciąży należy przerwać leczenie fingolimodem z odpowiednim wyprzedzeniem, uwzględniając przy tym możliwość nawrotu aktywności choroby po odstawieniu leku.⁵

Fingolimod a ciąża

Dane z obserwacji klinicznych wskazują na istotne zwiększenie ryzyka wad wrodzonych u dzieci kobiet przyjmujących fingolimod w okresie ciąży. Według danych zebranych po wprowadzeniu produktu leczniczego zawierającego fingolimod do obrotu, stosowanie tego leku w okresie ciąży wiąże się z 2-krotnym zwiększeniem ryzyka wystąpienia poważnych wad wrodzonych w porównaniu z odsetkiem obserwowanym w populacji ogólnej (który wynosi 2-3% według danych EUROCAT).⁶

Najczęściej zgłaszane wady wrodzone związane ze stosowaniem fingolimodu w ciąży to:⁷

• Wrodzone choroby serca – takie jak ubytek w przegrodzie międzyprzedsionkowej i międzykomorowej, tetralogia Fallota
• Anomalie rozwojowe nerek
• Anomalie rozwojowe układu mięśniowo-szkieletowego

Nie ma danych dotyczących wpływu fingolimodu na przebieg porodu. Natomiast badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych wykazały jednoznacznie toksyczny wpływ na reprodukcję, obejmujący utratę płodu oraz wady narządów, w szczególności przetrwały pień tętniczy i wadę przegrody komorowej.⁸

Istotny jest mechanizm działania fingolimodu – substancja ta wpływa na receptor sfingozyno-1-fosforanu, który odgrywa kluczową rolę w procesie tworzenia się naczyń podczas embriogenezy. Ta ingerencja w fizjologiczne procesy rozwojowe może prowadzić do poważnych wad strukturalnych u płodu.⁹

Z powyższych powodów fingolimod jest bezwzględnie przeciwwskazany podczas ciąży. W przypadku planowania ciąży leczenie fingolimodem należy przerwać minimum 2 miesiące przed próbą koncepcji. Jeśli pacjentka zajdzie w ciążę podczas przyjmowania leku, fingolimod należy natychmiast odstawić.¹⁰

W przypadku ekspozycji płodu na fingolimod, lekarz powinien:¹¹

1. Udzielić pacjentce szczegółowych informacji dotyczących ryzyka szkodliwego wpływu na płód
2. Skierować pacjentkę na specjalistyczne badania ultrasonograficzne w celu oceny rozwoju płodu
3. Zapewnić odpowiednią opiekę specjalistyczną w zakresie medycyny prenatalnej

Fingolimod a karmienie piersią

Badania przeprowadzone na modelach zwierzęcych potwierdziły, że fingolimod przenika do mleka samic w okresie laktacji.¹² Z uwagi na możliwość wystąpienia ciężkich działań niepożądanych fingolimodu u niemowląt, kobiety przyjmujące ten lek nie powinny karmić piersią. Konieczne jest zastosowanie alternatywnych metod karmienia na czas terapii fingolimodem.¹³

Lekarz powinien szczegółowo omówić z pacjentką kwestię karmienia piersią i wyjaśnić przyczyny przeciwwskazania do karmienia naturalnego podczas leczenia fingolimodem.

Fingolimod a płodność

Aktualnie dostępne dane z badań przedklinicznych nie wskazują, aby stosowanie fingolimodu było związane ze zwiększonym ryzykiem osłabienia płodności u pacjentek lub pacjentów.¹⁴ Pomimo braku dowodów na negatywny wpływ fingolimodu na płodność, pacjentki w wieku rozrodczym powinny być świadome konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji podczas terapii oraz przez okres dwóch miesięcy po jej zakończeniu, z uwagi na potencjalne ryzyko teratogenne opisane wcześniej.

Podsumowanie zaleceń dla lekarzy

Lekarz przepisujący INZOLFI (fingolimod) 0,5 mg pacjentkom w wieku rozrodczym powinien bezwzględnie przestrzegać następujących zasad:¹⁵

• Wykluczenie ciąży przed rozpoczęciem leczenia fingolimodem (negatywny wynik testu ciążowego)
• Szczegółowe poinformowanie pacjentki o ryzyku teratogennym oraz przeciwwskazaniach do stosowania fingolimodu w ciąży
• Udzielenie informacji o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji podczas terapii i przez 2 miesiące po jej zakończeniu
• Poinformowanie o konieczności natychmiastowego przerwania leczenia w przypadku planowania ciąży lub potwierdzenia ciąży
• Informacja o przeciwwskazaniu do karmienia piersią podczas terapii fingolimodem
• Wdrożenie wszystkich procedur bezpieczeństwa zawartych w Pakiecie Informacji dla Lekarza

Konsekwencje nieprzestrzegania powyższych zaleceń mogą być poważne i prowadzić do wystąpienia wad wrodzonych u płodu, co nakłada na lekarza przepisującego fingolimod szczególną odpowiedzialność za właściwe edukowanie pacjentek oraz ścisłe monitorowanie terapii.¹⁶