Właściwości farmakokinetyczne
Heligen Neo 40 mg

Właściwości farmakokinetyczne omeprazolu

Omeprazol, składnik aktywny preparatu Heligen Neo (dostępnego w dawkach 20 mg i 40 mg w postaci kapsułek dojelitowych twardych), charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jego działanie terapeutyczne. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis właściwości farmakokinetycznych leku z uwzględnieniem kluczowych procesów ADME (absorpcja, dystrybucja, metabolizm, eliminacja).¹

Wchłanianie omeprazolu

Omeprazol oraz sól magnezowa omeprazolu wykazują niestabilność w środowisku kwaśnym, dlatego substancja czynna zawarta jest w kapsułkach dojelitowych wypełnionych powlekanymi peletkami. Proces wchłaniania omeprazolu charakteryzuje się następującymi parametrami:²

• Szybkie wchłanianie z osiągnięciem maksymalnego stężenia w osoczu po około 1-2 godzinach od podania
• Miejsce wchłaniania: jelito cienkie
• Okres wchłaniania: 3-6 godzin
• Jednoczesne przyjmowanie pokarmu nie wpływa na biodostępność omeprazolu

Biodostępność omeprazolu po podaniu doustnym wykazuje ciekawą charakterystykę z wyraźnym wzrostem przy podawaniu wielokrotnym:³

• Po jednorazowym podaniu doustnym: około 40%
• Po wielokrotnym podawaniu raz na dobę: wzrost do około 60%

Dystrybucja omeprazolu

Po wchłonięciu omeprazol ulega dystrybucji w organizmie, charakteryzując się następującymi parametrami:⁴

• Objętość dystrybucji: około 0,3 l/kg masy ciała u zdrowych osób
• Wiązanie z białkami osocza: około 97%

Metabolizm omeprazolu

Omeprazol podlega rozległemu metabolizmowi wątrobowemu przy udziale specyficznych izoenzymów cytochromu P450. Proces ten charakteryzuje się następującymi cechami:⁵

• Całkowity metabolizm przez układ cytochromu P450 (CYP)
• Głównym izoenzymem biorącym udział w metabolizmie jest polimorficzny CYP2C19, odpowiedzialny za powstanie głównego metabolitu – hydroksyomeprazolu
• Dodatkowy udział izoenzymu CYP3A4, odpowiedzialnego za powstawanie sulfonu omeprazolu

Charakterystyczne dla omeprazolu są również interakcje międzylekowe na poziomie metabolizmu, które zależą od jego powinowactwa do poszczególnych izoenzymów:⁶

• Wysokie powinowactwo do CYP2C19 – możliwość hamowania kompetycyjnego i interakcji metabolicznych z innymi substratami tego izoenzymu
• Niskie powinowactwo do CYP3A4 – brak hamowania metabolizmu innych substratów CYP3A4
• Brak wpływu hamującego na główne enzymy cytochromu P450

Polimorfizm genetyczny CYP2C19 i jego wpływ na farmakokinetykę

Szczególnie istotnym aspektem farmakokinetyki omeprazolu jest polimorfizm genetyczny izoenzymu CYP2C19, który prowadzi do znaczących różnic międzyosobniczych w metabolizmie leku:⁷

• Około 3% populacji kaukaskiej i 15-20% populacji azjatyckich to osoby z nieaktywnym enzymem CYP2C19 (tzw. osoby słabo metabolizujące)
• U osób słabo metabolizujących, metabolizm omeprazolu jest katalizowany głównie przez CYP3A4

Polimorfizm genetyczny znacząco wpływa na parametry farmakokinetyczne omeprazolu, szczególnie po wielokrotnym podaniu:⁸

• U osób słabo metabolizujących po powtarzanym podawaniu dawki 20 mg:
  • AUC (pole pod krzywą stężenia w czasie) jest 5-10 razy większe niż u osób szybko metabolizujących
  • Maksymalne stężenia w osoczu są 3-5 razy większe
• Pomimo tych różnic, nie ma konieczności modyfikacji dawkowania omeprazolu ze względu na polimorfizm genetyczny CYP2C19

Eliminacja omeprazolu

Proces eliminacji omeprazolu z organizmu charakteryzuje się następującymi parametrami:⁹

• Okres półtrwania w osoczu: poniżej 1 godziny (zarówno po pojedynczej dawce, jak i po powtarzanym podawaniu)
• Całkowita eliminacja z osocza pomiędzy kolejnymi dawkami dobowymi
• Brak tendencji do kumulacji przy dawkowaniu raz na dobę

Drogi wydalania omeprazolu z organizmu są następujące:¹⁰

• Około 80% dawki doustnej wydalane jest w postaci metabolitów z moczem
• Pozostała część wydalana jest z kałem, głównie w wyniku wydzielania żółciowego

Zależność dawka-efekt i nieliniowość farmakokinetyki

Istotną cechą farmakokinetyki omeprazolu jest jej nieliniowość przy podawaniu wielokrotnym:¹¹

• Zwiększenie AUC podczas podawania powtarzanych dawek
• Zależność od dawki powodująca nieliniową relację dawka-AUC przy podawaniu wielokrotnym

Mechanizm tej nieliniowości jest związany z:¹²

• Zmniejszeniem metabolizmu pierwszego przejścia oraz klirensu ogólnoustrojowego
• Prawdopodobnym hamowaniem enzymu CYP2C19 przez omeprazol i/lub jego metabolity (np. sulfon)

Warto podkreślić, że nie stwierdzono wpływu metabolitów omeprazolu na wydzielanie kwasu solnego w żołądku.¹³

Farmakokinetyka w grupach specjalnych pacjentów

Parametry farmakokinetyczne omeprazolu mogą ulegać zmianie w zależności od stanu klinicznego pacjenta.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby farmakokinetyka omeprazolu ulega modyfikacji:¹⁴

• Zaburzenie metabolizmu omeprazolu
• Zwiększenie AUC
• Pomimo to, brak tendencji do kumulacji przy podawaniu raz na dobę

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

W przeciwieństwie do zaburzeń wątroby, dysfunkcja nerek nie wpływa istotnie na farmakokinetykę omeprazolu:¹⁵

• Ogólnoustrojowa biodostępność – niezmieniona
• Tempo eliminacji – niezmienione

Pacjenci w podeszłym wieku

U osób w podeszłym wieku obserwuje się niewielkie zmiany w farmakokinetyce omeprazolu:¹⁶

• Nieznaczne zmniejszenie prędkości metabolizmu u pacjentów w wieku 75-79 lat

Dzieci

Farmakokinetyka omeprazolu w populacji pediatrycznej wykazuje następujące cechy:¹⁷

• U dzieci w wieku od 1. roku życia:
  • Przy stosowaniu zalecanych dawek – uzyskiwane stężenia w osoczu podobne do obserwowanych u dorosłych
• U dzieci poniżej 6 miesięcy życia:
  • Mały klirens omeprazolu z powodu ograniczonej zdolności metabolizowania substancji czynnej