Dawkowanie i sposób podawania leku Edicin

Lek Edicin zawierający wankomycynę w postaci chlorowodorku jest dostępny w dwóch dawkach: 500 mg (500 000 IU) oraz 1 g (1 000 000 IU) w formie proszku do sporządzania roztworu do infuzji. Odpowiednie dawkowanie wankomycyny powinno być ustalone w oparciu o masę ciała pacjenta, jego wiek, stan kliniczny oraz czynność nerek. W niektórych przypadkach zaleca się stosowanie wankomycyny w skojarzeniu z innymi lekami przeciwbakteryjnymi dla zwiększenia skuteczności terapii¹.

Dawkowanie u pacjentów dorosłych (≥12 lat)

Dawka początkowa powinna być ustalona na podstawie całkowitej masy ciała pacjenta. Dla pacjentów w wieku 12 i więcej lat zalecana dawka wankomycyny wynosi 15-20 mg/kg masy ciała co 8-12 godzin. Istotne jest, aby nie przekraczać 2 g na pojedynczą dawkę. W przypadku pacjentów w stanie ciężkim można rozważyć podanie dawki nasycającej 25-30 mg/kg mc., co przyspieszy osiągnięcie docelowego stężenia terapeutycznego leku w surowicy².

Dawkowanie u niemowląt i dzieci

Dla niemowląt od pierwszego miesiąca życia oraz dzieci poniżej 12 lat zalecana dawka wankomycyny podawanej dożylnie wynosi 10-15 mg/kg mc. co 6 godzin³.

Dawkowanie u noworodków

W przypadku noworodków urodzonych o czasie (od urodzenia do 27 dni wieku pourodzeniowego) oraz wcześniaków (od urodzenia do oczekiwanej daty porodu plus 27 dni) zaleca się konsultację z lekarzem doświadczonym w leczeniu noworodków. Jeden z możliwych schematów dawkowania przedstawiono w tabeli poniżej⁴:

PMA: wiek postkoncepcyjny [czas, jaki upłynął od pierwszego dnia ostatniego krwawienia miesiączkowego do porodu (wiek ciążowy) plus czas, jaki upłynął od urodzenia (wiek pourodzeniowy)].

Czas trwania leczenia

Czas trwania terapii wankomycyną zależy od rodzaju zakażenia, jego ciężkości oraz indywidualnej odpowiedzi klinicznej pacjenta. Sugerowane czasy trwania leczenia w poszczególnych wskazaniach przedstawiono w poniższej tabeli⁵:

* Kontynuować do momentu, w którym niepotrzebne będzie dalsze usuwanie martwiczych tkanek, stan kliniczny pacjenta poprawi się i pacjent nie będzie gorączkował od 48 do 72 godzin.
** W przypadku okołoprotezowych zakażeń stawów należy rozważyć dłuższe cykle doustnego leczenia supresyjnego odpowiednimi antybiotykami.
*** Czas trwania i konieczność stosowania leczenia skojarzonego zależy od typu zastawki i mikroorganizmu.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku, ze względu na fizjologiczne pogarszanie się czynności nerek z wiekiem, często konieczne jest dostosowanie dawki podtrzymującej i jej zmniejszenie. Należy monitorować funkcję nerek i odpowiednio modyfikować dawkowanie⁶.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

W przypadku pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, zarówno dorosłych jak i dzieci, zaleca się stosowanie pełnej dawki początkowej, a następnie dostosowanie dawkowania na podstawie monitorowania minimalnego stężenia wankomycyny w surowicy. Jest to szczególnie ważne u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek lub poddawanych leczeniu nerkozastępczemu (RRT)⁷.

U pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek nie należy zmniejszać dawki początkowej. W przypadku ciężkich zaburzeń czynności nerek preferowane jest wydłużenie odstępów między kolejnymi dawkami zamiast podawania mniejszych dawek⁸.

Ważna jest również ocena jednocześnie podawanych leków, które mogą zmniejszać klirens wankomycyny lub nasilać jej działania niepożądane⁹.

Wankomycyna jest w niewielkim stopniu usuwana przez standardową hemodializę przerywaną. Zastosowanie błon filtracyjnych o dużej przepuszczalności lub ciągłego leczenia nerkozastępczego (CRRT) zwiększa klirens wankomycyny, co wymaga podawania dawek uzupełniających (zwykle po sesji hemodializy)¹⁰.

Modyfikacje dawki u dorosłych pacjentów z zaburzeniami czynności nerek

Modyfikacje dawki u dorosłych pacjentów mogą być oparte na szybkości filtracji kłębuszkowej oszacowanej (eGFR) według wzoru¹¹:

Mężczyźni: [masa (kg) x 140 – wiek (lata)] / 72 x stężenie kreatyniny w surowicy (mg/dl)
Kobiety: 0,85 x wartość wyliczona wg powyższego wzoru

U dorosłych pacjentów zwykła dawka początkowa wynosi 15-20 mg/kg mc. i może być podawana co 24 godziny pacjentom z klirensem kreatyniny w zakresie 20-49 ml/min. W przypadku pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny poniżej 20 ml/min) lub poddawanych terapii nerkozastępczej, odstępy między dawkami i ich wielkość zależą od stosowanej metody RRT i powinny być ustalone na podstawie pomiaru stężenia minimalnego wankomycyny w surowicy¹².

U pacjentów w stanie krytycznym z zaburzeniami czynności nerek nie należy zmniejszać wstępnej dawki nasycającej (25-30 mg/kg mc.)¹³.

Modyfikacje dawki u dzieci i młodzieży z zaburzeniami czynności nerek

Modyfikacje dawki u dzieci w wieku 1 roku i starszych oraz u młodzieży mogą być oparte na szybkości filtracji kłębuszkowej oszacowanej (eGFR) na podstawie zmodyfikowanego wzoru Schwartza¹⁴:

eGFR (ml/min/1,73 m²) = (wzrost w cm x 0,413) / stężenie kreatyniny w surowicy (mg/dl)
eGFR (ml/min/1,73 m²) = (wzrost w cm x 36,2 / stężenie kreatyniny w surowicy (μmol/l)

W przypadku noworodków i niemowląt poniżej 1. roku życia należy skonsultować się ze specjalistą, ponieważ wzór Schwartza nie ma zastosowania w tej grupie wiekowej¹⁵.

Orientacyjne zalecenia dotyczące dawkowania u dzieci i młodzieży z zaburzeniami czynności nerek przedstawiono w tabeli¹⁶:

* Odpowiednie odstępy między dawkami i wielkość kolejnych dawek w dużym stopniu zależą od stosowanej metody RRT i powinny być ustalone w oparciu o wartości stężenia wankomycyny w surowicy przed podaniem oraz resztkową czynność nerek. Zależnie od sytuacji klinicznej, można rozważyć wstrzymanie kolejnej dawki do czasu oznaczenia stężenia wankomycyny we krwi.

Inne szczególne grupy pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby: U pacjentów z niewydolnością wątroby nie ma konieczności dostosowania dawki wankomycyny¹⁷.

Kobiety w ciąży: U kobiet w ciąży może być konieczne znaczące zwiększenie dawek w celu osiągnięcia terapeutycznego stężenia wankomycyny w surowicy, ze względu na zmiany w farmakokinetyce leku podczas ciąży¹⁸.

Pacjenci otyli: U pacjentów otyłych dawkę początkową należy dostosować indywidualnie według całkowitej masy ciała, tak samo jak u pacjentów o prawidłowej masie ciała¹⁹.

Dawkowanie przy podaniu doustnym

Pacjenci w wieku 12 lat i starsi – leczenie zakażeń Clostridium difficile (CDI)

W przypadku pierwszego epizodu nieciężkiego CDI zalecana dawka wankomycyny to 125 mg co 6 godzin przez 10 dni. Dla ciężkiej lub powikłanej postaci choroby dawka może być zwiększona do 500 mg co 6 godzin przez 10 dni. Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 2 g²⁰.

U pacjentów z nawracającymi epizodami CDI można rozważyć leczenie aktualnego epizodu wankomycyną w dawce 125 mg cztery razy na dobę przez 10 dni, a następnie stopniowe zmniejszenie dawki do 125 mg na dobę lub zastosowanie schematu pulsacyjnego (125-500 mg/dobę co 2-3 dni) przez co najmniej 3 tygodnie²¹.

Noworodki, niemowlęta i dzieci poniżej 12 lat – leczenie zakażeń Clostridium difficile

W tej grupie wiekowej zalecana dawka wankomycyny to 10 mg/kg mc. co 6 godzin przez 10 dni. Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 2 g²².

Czas trwania leczenia wankomycyną należy dostosować do klinicznego przebiegu choroby. W miarę możliwości należy przerwać stosowanie antybiotyku podejrzewanego o wywołanie CDI oraz zapewnić odpowiednie uzupełnienie płynów i elektrolitów²³.

Monitorowanie stężenia wankomycyny w surowicy

Częstość oznaczania stężenia terapeutycznego leku (therapeutic drug monitoring, TDM) należy dostosować indywidualnie do sytuacji klinicznej i reakcji na leczenie. Częstość pobierania próbek może wynosić od codziennego pobierania u pacjentów niestabilnych hemodynamicznie do co najmniej raz w tygodniu u pacjentów stabilnych z dobrą odpowiedzią na leczenie²⁴.

U pacjentów poddawanych hemodializie przerywanej stężenie wankomycyny należy oznaczać przed rozpoczęciem sesji hemodializy. Po podaniu doustnym monitorowanie stężenia wankomycyny w surowicy należy wykonać u pacjentów z zapalnymi chorobami jelit²⁵.

Minimalne terapeutyczne stężenie wankomycyny we krwi powinno wynosić 10-20 mg/l, w zależności od miejsca zakażenia i wrażliwości patogenu. Laboratoria kliniczne zwykle zalecają utrzymywanie stężenia minimalnego w zakresie 15-20 mg/l, co zapewnia lepsze pokrycie mikroorganizmów zakwalifikowanych jako wrażliwe z wartością MIC ≥1 mg/l²⁶.

Do ustalenia indywidualnego dawkowania koniecznego do osiągnięcia odpowiedniej wartości AUC (pola pod krzywą stężenia w czasie) przydatne mogą być metody oparte na modelach. Takie podejście można zastosować zarówno przy wyliczaniu indywidualnej dawki początkowej, jak i przy modyfikacji dawek na podstawie wyników monitorowania stężenia leku²⁷.

Sposób podawania leku Edicin

Podanie dożylne

Wankomycyna jest zazwyczaj podawana dożylnie w postaci infuzji przerywanej, a zalecenia dotyczące dawkowania przedstawione powyżej odnoszą się do tego sposobu podawania²⁸.

Lek powinien być podawany wyłącznie w postaci powolnej infuzji dożylnej trwającej co najmniej godzinę lub z maksymalną szybkością 10 mg/min, w odpowiednio rozcieńczonym roztworze (co najmniej 100 ml na 500 mg lub co najmniej 200 ml na 1000 mg)²⁹.

U pacjentów z ograniczeniem podaży płynów można zastosować bardziej stężony roztwór: 500 mg/50 ml lub 1000 mg/100 ml, jednak w takich przypadkach zwiększa się ryzyko działań niepożądanych związanych z infuzją³⁰.

W niektórych przypadkach można rozważyć stosowanie ciągłej infuzji wankomycyny, szczególnie u pacjentów z niestabilnym klirensem leku³¹.

Podanie doustne

W celu podania doustnego zawartość fiolki (500 mg wankomycyny) można rozpuścić w 30 ml wody. Tak przygotowany roztwór może być podany pacjentowi doustnie lub przez zgłębnik nosowo-żołądkowy. Dla poprawy smaku można dodać syrop³².