Przedawkowanie
Donectil 5 mg

Przedawkowanie leku Donectil

Przedawkowanie chlorowodorku donepezylu, substancji czynnej preparatu Donectil, stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta z uwagi na znaczące nasilenie działania cholinergicznego. Badania na zwierzętach laboratoryjnych wykazały, że szacunkowa mediana dawki śmiertelnej chlorowodorku donepezylu po podaniu pojedynczej dawki doustnej wynosi 45 mg/kg masy ciała u myszy oraz 32 mg/kg masy ciała u szczurów, co stanowi odpowiednio około 225 i 160 razy więcej niż maksymalna zalecana dawka u ludzi wynosząca 10 mg na dobę.¹

Mechanizm przedawkowania

Przedawkowanie inhibitorów cholinesterazy, do których należy donepezyl, może wywołać stan znany jako przełom cholinergiczny. Jest to bezpośredni wynik nadmiernego pobudzenia układu przywspółczulnego wskutek zahamowania rozkładu acetylocholiny. Dochodzi wówczas do kumulacji acetylocholiny w synapsach, co powoduje szereg objawów zagrażających życiu.²

Objawy przedawkowania

W przypadku przedawkowania chlorowodorku donepezylu obserwuje się charakterystyczne objawy nadmiernej stymulacji cholinergicznej, które w zależności od przyjętej dawki mogą mieć różne nasilenie. W badaniach na zwierzętach laboratoryjnych zaobserwowano zależne od dawki objawy, takie jak: zmniejszenie ruchów samoistnych, przyjmowanie pozycji leżącej na brzuchu, chwiejny chód, łzawienie, drgawki kloniczne, depresja oddechowa, ślinotok, zwężenie źrenic, pęczkowe drżenie mięśni oraz obniżona temperatura powierzchni ciała.³

U ludzi przełom cholinergiczny charakteryzuje się następującymi objawami: silne nudności, wymioty, wzmożone ślinienie i nadmierna potliwość, bradykardia, niedociśnienie tętnicze, depresja oddechowa, zapaść oraz drgawki. Szczególnie niebezpieczne jest narastające osłabienie mięśni, które może prowadzić do zgonu, jeśli obejmie mięśnie odpowiedzialne za oddychanie.⁴

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania donepezylu konieczne jest natychmiastowe wdrożenie odpowiedniego postępowania medycznego. Należy zastosować ogólne leczenie objawowe i podtrzymujące funkcje życiowe.⁵

Jako specyficzne antidotum w przypadku przedawkowania donepezylu stosuje się trzeciorzędowe leki przeciwcholinergiczne, takie jak atropina. Zaleca się stopniowe dożylne podawanie siarczanu atropiny w dawkach dostosowanych do odpowiedzi klinicznej:⁶

• Dawka początkowa: 1,0 do 2,0 mg dożylnie
• Dawki kolejne: dostosowywane w zależności od odpowiedzi klinicznej

Należy zachować ostrożność przy stosowaniu środków cholinomimetycznych jednocześnie z czwartorzędowymi lekami antycholinergicznymi (np. glikopirolanem), gdyż opisywano atypowe reakcje w postaci zmian ciśnienia krwi i częstości pracy serca.⁷

Skuteczność metod eliminacji

Aktualnie brak jest danych potwierdzających możliwość skutecznego usunięcia z organizmu chlorowodorku donepezylu i/lub jego metabolitów poprzez zastosowanie technik pozaustrojowego oczyszczania krwi, takich jak hemodializa, dializa otrzewnowa czy hemofiltracja.⁸

Uwagi dodatkowe

Należy podkreślić, że zagrożenie życia związane z przedawkowaniem donepezylu wynika głównie z narastającego osłabienia mięśni, które może prowadzić do niewydolności oddechowej. Dlatego pacjenci z podejrzeniem przedawkowania wymagają ścisłego monitorowania czynności oddechowej i w razie potrzeby wdrożenia mechanicznego wspomagania oddychania. Równie istotne jest monitorowanie czynności serca ze względu na ryzyko bradykardii i hipotensji, które mogą prowadzić do wstrząsu i zapaści.⁹