Właściwości farmakodynamiczne leku Bevimlar

Bevimlar zawiera substancję czynną rywaroksaban w dawce 20 mg w postaci tabletek powlekanych. Rywaroksaban należy do grupy farmakoterapeutycznej bezpośrednich inhibitorów czynnika Xa (kod ATC: B01AF01) i jest stosowany jako lek przeciwzakrzepowy.¹

Mechanizm działania

Rywaroksaban charakteryzuje się wysoką wybiórczością działania jako bezpośredni inhibitor czynnika Xa i jest dostępny po podaniu doustnym. Jego działanie polega na hamowaniu aktywności czynnika Xa, co przerywa zarówno wewnątrz- jak i zewnątrzpochodną drogę kaskady krzepnięcia krwi. W efekcie dochodzi do zahamowania wytwarzania trombiny oraz powstawania zakrzepu. Co istotne, rywaroksaban nie wykazuje bezpośredniego działania hamującego na trombinę (aktywowany czynnik II) i nie stwierdzono jego wpływu na płytki krwi.²

Działanie farmakodynamiczne

Badania wykazały, że rywaroksaban hamuje aktywność czynnika Xa w sposób zależny od dawki. Lek wpływa na czas protrombinowy (PT) również w sposób zależny od dawki. Przy zastosowaniu odczynnika Neoplastin do oznaczania PT, obserwuje się ścisłą korelację ze stężeniem rywaroksabanu w osoczu krwi (współczynnik korelacji r = 0,98). Należy podkreślić, że wyniki badania PT mogą się różnić w zależności od zastosowanego odczynnika. Ważne jest, aby wartości PT podawać w sekundach, ponieważ Międzynarodowy Współczynnik Znormalizowany (INR) jest skalibrowany i zwalidowany tylko dla kumaryn i nie powinien być stosowany do oceny działania innych antykoagulantów, w tym rywaroksabanu.³

Wartości PT w zależności od wskazania

W przypadku pacjentów otrzymujących rywaroksaban w leczeniu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ZŻG) i zatorowości płucnej (ZP) oraz profilaktyki nawrotów, wartości PT (Neoplastin) dla 5/95 percentyli, mierzone w czasie maksymalnego działania leku (2-4 godziny po przyjęciu tabletki) wynoszą:

• dla 15 mg rywaroksabanu stosowanego dwa razy na dobę: od 17 do 32 sekund
• dla 20 mg rywaroksabanu stosowanego raz na dobę: od 15 do 30 sekund

W najniższym punkcie stężenia leku (8-16 godzin po przyjęciu tabletki) wartości 5/95 percentyli wynoszą:

• dla 15 mg dwa razy na dobę: od 14 do 24 sekund
• dla 20 mg raz na dobę (18-30 godzin po przyjęciu tabletki): od 13 do 20 sekund

⁴

U pacjentów z migotaniem przedsionków niezwiązanym z wadą zastawkową, otrzymujących rywaroksaban w celu profilaktyki udaru i zatorowości obwodowej, wartości PT (Neoplastin) dla 5/95 percentyli, mierzone w czasie maksymalnego działania leku (1-4 godziny po przyjęciu tabletki) wynoszą:

• dla 20 mg rywaroksabanu przyjmowanego raz na dobę: od 14 do 40 sekund
• dla 15 mg raz na dobę u pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek: od 10 do 50 sekund

W najniższym punkcie stężenia leku (16-36 godzin po przyjęciu tabletki) wartości 5/95 percentyli wynoszą:

• dla 20 mg raz na dobę: od 12 do 26 sekund
• dla 15 mg raz na dobę u pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek: od 12 do 26 sekund

⁵

Odwracanie działań farmakodynamicznych

W farmakologicznym badaniu klinicznym dotyczącym odwracania działania farmakodynamicznego rywaroksabanu u zdrowych osób dorosłych (n=22) oceniano wpływ jednokrotnych dawek (50 j.m./kg) dwóch rodzajów koncentratów czynników zespołu protrombiny (PCC):

• trójczynnikowego PCC (zawierającego czynniki II, IX i X) – skracał średnie wartości PT (Neoplastin) o około 1,0 sekundę w ciągu 30 minut
• czteroczynnikowego PCC (zawierającego czynniki II, VII, IX i X) – skracał PT o około 3,5 sekundy

Warto zauważyć, że trójczynnikowy PCC wykazywał silniejsze i szybsze działanie w zakresie odwracania zmian w endogennym wytwarzaniu trombiny w porównaniu z czteroczynnikowym PCC.⁶

Inne parametry układu krzepnięcia

Czas częściowej tromboplastyny po aktywacji (APTT) oraz HepTest są również wydłużane w sposób zależny od dawki rywaroksabanu. Jednak w codziennej praktyce klinicznej nie ma potrzeby monitorowania parametrów układu krzepnięcia podczas leczenia rywaroksabanem. W przypadku wskazania klinicznego stężenie rywaroksabanu może być mierzone za pomocą skalibrowanego ilościowego testu anty-Xa.⁷

Właściwości farmakodynamiczne u dzieci i młodzieży

U dzieci i młodzieży badania PT (przy użyciu odczynnika Neoplastin), aPTT oraz badanie anty-Xa (przy użyciu skalibrowanego testu ilościowego) wykazują ścisłą korelację ze stężeniami rywaroksabanu w osoczu. Korelacja między badaniem anty-Xa a stężeniami w osoczu jest liniowa z nachyleniem bliskim 1, chociaż mogą wystąpić indywidualne rozbieżności z większymi lub mniejszymi wartościami anty-Xa w porównaniu z odpowiednimi stężeniami w osoczu.⁸

Podobnie jak u dorosłych, podczas rutynowego leczenia klinicznego rywaroksabanem u dzieci nie ma potrzeby monitorowania parametrów krzepliwości. Jeżeli istnieje wskazanie kliniczne, stężenie rywaroksabanu może być mierzone skalibrowanymi testami ilościowymi anty-Xa, wyrażonymi w μg/L. Przy stosowaniu testu anty-Xa do ilościowego oznaczania stężeń rywaroksabanu w osoczu u dzieci należy uwzględnić dolną granicę oznaczalności. Nie określono progu stężenia leku korelującego ze skutecznością lub bezpieczeństwem stosowania.⁹